Bilim insanlarından FIFA'ya uyarı: Futbolu bekleyen ölümcül sıcaklık tehlikesi

Çanakkale — Dünya Futbol Şampiyonası yaklaşırken, iklim değişikliğinin ve beklenen aşırı sıcaklıkların turnuva üzerindeki olası etkileri bilim dünyasını alarma geçirdi. Aralarında bağımsız iklim araştırma kuruluşu Climate Central ve Dünya Hava Olayları İlişkilendirme Girişimi'nin (WWA) de bulunduğu kurumlar, turnuvadaki maçların oynanacağı stadyumların iklim verilerini geçmişle karşılaştıran kapsamlı bir raporlar yayımladı.

Bilim insanları ayrıca FIFA'ya daha sıkı koruma protokolleri talep eden resmi bir mektup gönderirken, geçmişte FIFA, UEFA ve Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) ortaklığında Çukurova ve Ankara Üniversitelerinin katılımıyla futbolcular üzerinde yapılan, yutulabilen telemetrik haplarla vücut içi ısıyı ölçen araştırmalar da tehlikenin fizyolojik boyutlarını gözler önüne sermek için önemli bir dayanak oluşturdu.

Stadyumlarda artan sıcaklıklar ve düşen performans

Hazırlanan bu raporların sonuçları, futbol dünyasını bekleyen krizin büyüklüğünü kanıtlar nitelikte. Climate Central’ın analizine göre, turnuvada planlanan 104 maçın 97'sinde, oyuncu performansını düşüreceği bilinen 28°C ve üzeri sıcaklıkların yaşanma olasılığı iklim değişikliği nedeniyle oldukça yüksek.

Özellikle Miami, Mexico City, Houston ve Guadalajara gibi şehirlerde yer alan stadyumların 1970 yılına kıyasla çok daha fazla "aşırı sıcak gün" yaşadığı tespit edildi. Bu yüksek sıcaklıkların, futbolcuların saha içindeki sprint sıklığını, kat ettikleri toplam mesafeyi ve toparlanma sürelerini doğrudan düşürerek maç temposunda, taktiklerde ve oyun kalitesinde fiziksel bir çöküşe yol açacağı öngörülüyor.

Sahadaki hayati sağlık riskleri

Aşırı sıcakların sahadaki etkisi sadece performans düşüklüğü ile sınırlı kalmıyor; aynı zamanda ölümcül sağlık risklerini de beraberinde getiriyor. Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden, Kardiyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hasan Güngör'ün çalışmaları, yüksek eforla birleşen aşırı ısının, sporcuların vücut iç sıcaklığının 38-39°C gibi tehlikeli seviyelere çıkmasına neden olduğunu ortaya koyuyor.

Vücudun artan ısıyı dengelemek ve soğumak amacıyla kanın büyük bir kısmını deriye yönlendirmesiyle kalbe dönen temiz kan miktarında ciddi bir azalma yaşanıyor. Bu dolaşım problemi; tansiyon düşüklüğü, bayılma, ciddi ritim bozuklukları, termal şok, sıcak çarpması ve hatta sahada ani kalp krizleri ile ölümlere kadar uzanabilen hayati tehlikeler yaratıyor. Maç sırasındaki yoğun terleme yoluyla kaybedilen aşırı sıvı ve elektrolit ise bu klinik tabloyu çok daha kritik bir aşamaya taşıyor.

Uzmanlardan acil önlem çağrısı

Ortaya çıkan bu çarpıcı sonuçlar ışığında, bilim insanları ve yetkili kurumlar acil olarak hayata geçirilmesi gereken bir dizi eylem planı öneriyor. Turnuva organizatörlerinin her iki devrede planladığı üçer dakikalık zorunlu su molalarının yetersiz kalabileceğini savunan uzmanlar, sıvı takviye stratejilerinin genişletilmesini tavsiye ediyor. Bu stratejiye göre sporcuların maçlardan 30 dakika öncesine kadar sıvı almaya başlaması ve maç sırasında her 10 dakikada bir veya devre aralarında 100-200 ml su, şekerli veya ballı su gibi takviyeleri düzenli tüketmesi gerekiyor.

İnsan sağlığı için kritik bir ölçüm olan ıslak termometre (wet-bulb) değerinin 32°C'ye ulaşması halinde maçların kesinlikle ertelenmesi veya yeniden planlanması gerektiği de güçlü bir şekilde vurgulanıyor. Ek olarak, futbolcuların ısıyı hapsetmeyen hafif ve açık renkli giysiler tercih etmeleri ile aşırı sıcaklara aniden çıkmak yerine kademeli bir sıcaklık uyumu (aklimatizasyon) programı uygulamaları, sahada alınması gereken en temel hayati önlemler arasında sıralanıyor.

Dünya Futbol Turnuvası ve Türkiye Milli Takımı

11 Haziran - 19 Temmuz tarihleri arasında yapılacak olan 2026 FIFA Dünya Kupası, 48 takımın dörderli 12 grupta yarışacağı şekilde düzenlenecek. Turnuva boyunca toplam 104 maç oynanacak ve açılış maçı 11 Haziran 2026'da gerçekleşecek. Bu dünya kupası, ilk kez üç ülke (Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Meksika) ortak olarak organize edilecek. Türkiye Milli takımı turnuvada Paraguay, Avustralya ve ABD’nin yer aldığı D grubunda mücadele edecek.