Emeklilerden bayram ikramiyesi tepkisi: '4 bin lira ile ne yapılabilir?

Mersin – Kurban bayramında emekliler, artan yaşam maliyetleri karşısında maaş ve bayram ikramiyeleriyle temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor. En düşük emekli maaşının yaklaşık 17 bin lira bayram ikramiyesinin ise 4 bin lira seviyesinde olduğu belirtilirken, mevcut gelirlerin alım gücü hızla eriyor. Bayram alışverişinde ise tablo daha da ağır. Şeker ve çikolata fiyatlarındaki artış nedeniyle kaliteli bayramlık birçok ailenin bütçesini aşarken, baklava ve tatlı fiyatları da aileleri daha fazla zorlamaktadır. Kurbanlık fiyatları da emeklilerin bütçesini aşmış durumda. Küçükbaş hayvanların 18–40 bin lira, büyükbaş kurbanlıkların ise 110 bin liradan başlayıp 350 bin liraya kadar çıkması, birçok emeklinin kurban kesmesini imkânsız hale getiriyor.

Mezopotamya Ajansı’ndan Mehmet Güleş’e konuşan Mersinli emekliler mevcut gelir düzeyinin “bayramı bayram gibi yaşatmadığını” belirterek maaş ve ikramiyelerde iyileştirme çağrısı yapıyor.

'Dört bin lira ne zaman bitti'

Emekli Mahmut Ersoy, emeklilerin yaşadığı ekonomik sıkıntılara dikkat çekerek hem günlük yaşam koşullarını hem de bayram ikramiyesini eleştirdi. Ersoy, birçok emeklinin kirada oturduğunu ve bu nedenle kendisini “şanslı” saydığını ancak buna rağmen geçim sıkıntısı yaşadığını söyledi. Ersoy, “Vallahi kendimin o yönden şanslıyım. Emeklilerin çoğu kirada oturuyor, o yönden şanslıyım tabii. Arabam var ama binemiyorum. Benzin koyamıyorum, binemiyorum. Daha ne diyeyim” ifadelerini kullandı. Ersoy, 4 bin liralık bayram ikramiyesinin kısa sürede tükendiğini belirterek, “Dört bin lira ne zaman bitti anlamadık bile. İktidar bizi yine yanıltmadı” sözleriyle tepkisini dile getirdi.

2021 Tüm Emekliler Sendikası Genel Başkanı Salman Hürkardeş, emekli bayram ikramiyesi ve maaşlara ilişkin yaptığı değerlendirmede mevcut ekonomik koşulların emeklileri derin bir yoksulluğa sürüklediğini söyledi. Hürkardeş, 2018 yılında bin lira olarak başlayan bayram ikramiyesinin bugün olması gereken değerinin en az 18–19 bin lira seviyesinde olduğunu belirterek, “Enflasyon dikkate alındığında bugünkü ikramiyenin bu seviyede olması gerekir. Ancak emeklilere verilen rakam bunun çok gerisinde kaldı” dedi.

“Emekliler hak ettiklerini istiyor”

Emeklilerin büyük bölümünün açlık ve yoksulluk sınırının altında yaşadığını ifade eden Hürkardeş, mevcut maaşların kiralar karşısında yetersiz kaldığını, birçok emeklinin geçim sıkıntısı nedeniyle temel ihtiyaçlarını karşılayamadığını dile getirdi. Hürkardeş, emeklilerin ekonomik koşullar nedeniyle çarşıya pazara çıkamaz hale geldiğini, bir kısmının ise geçinebilmek için farklı yöntemlere yönelmek zorunda kaldığını söyledi. Emeklilerin uzun yıllar prim ödeyerek çalışma hayatına katkı sunduğunu hatırlatan Hürkardeş, “Emekliler yalnızca hak ettiklerini istiyor” ifadelerini kullandı.

Sorunun çözümü için örgütlü mücadelenin önemine dikkat çeken Hürkardeş, emeklilerin sendikal ve toplumsal düzeyde birleşmesi gerektiğini vurgulayarak, “Emekliler kitlesel olarak örgütlenmeli, birlikte hareket etmeli ki siyasal alanda etkili olabilsin” dedi. Hürkardeş ayrıca ülkede geniş bir nüfusun yoksulluk sınırının altında yaşadığını söyleyerek, mevcut ekonomik tablonun toplumsal bir kriz haline geldiğini ve emeklilerin taleplerinin karşılanmaması halinde mücadelenin süreceğini belirtti.

“Bu rakamlarla bayram yaşanmıyor”

2021 Tüm Emekliler Sendikası Mersin Şube Başkanı Hüseyin Kurt, mevcut gelirlerle emeklilerin ne kurban kesebildiğini ne de bayramı insanca karşılayabildiğini söyledi. Kurt, 4 bin lira seviyesindeki ödemelerin günümüz ekonomik koşullarında yetersiz kaldığını belirterek, “4 kilo kıyma bile bir ailenin bir öğününü zor karşılıyor. Emekliler bu parayla bırakın kurban kesmeyi, temel ihtiyaçlarını bile karşılayamıyor. Bu rakamlarla bayram yaşanmıyor” dedi.

Yapısal değişim çağrısı

Yıllar önce verilen bin liralık ikramiyenin o dönem birkaç çeyrek altın alabildiğini hatırlatan Kurt, bugün aynı parayla neredeyse hiçbir şey alınamadığını ifade etti. Emeklilerin giderek derinleşen yoksulluk içinde yaşadığını vurgulayan Kurt, “Bu tabloya rezillik demek bile az kalır” diye konuştu. Kurt, ülkedeki ekonomik tabloya da değinerek, asgari ücret ve yoksulluk sınırındaki artışa rağmen emekli gelirlerinin geride kaldığını söyledi. Emeklilerin insanca yaşayabileceği bir gelir düzeyinin sağlanması gerektiğini belirten Kurt, mevcut politikaların değişmesi gerektiğini vurguladı. Kurt, emeklilerin yaşadığı ekonomik sıkıntıların çözümü için yapısal değişim çağrısı yaptı.

“Asgari ücretin altına düştü”

Emekli Cemal Sarıkaya, uzun yıllar süren çalışma hayatının ardından geldiği ekonomik noktayı anlattı. 25 yıl bir devlet kurumunda, daha önce de 10 yıl özel sektörde çalıştığını söyleyen Sarıkaya, 35 yıllık emeğin karşılığını artık alamadığını ifade etti. 2009–2010 yıllarında emekli olduğunu belirten Sarıkaya, o dönem emekli maaşıyla hem kendisinin hem ailesinin geçimini rahatlıkla sağlayabildiğini söyledi. Ancak son 5–6 yılda alım gücünün hızla düştüğünü vurguladı.“Emekli olduğumda maaşım asgari ücretin iki katıydı. Şimdi ise asgari ücretin altına düştü” diyen Sarıkaya, özellikle bayram döneminde yaşanan geçim sıkıntısına dikkat çekti.

“4 bin ile ne yapılabilinir?”

Bayram ikramiyesiyle bir şey yapamadıklarını söyleyen Sarıkaya, “4 bin lirayla ne yapılabilir? Dört kişilik bir aileyiz. Belki bir lokantada bir defa yemek yiyebiliriz, o kadar” dedi. Kurban ibadetini yerine getirmenin de mümkün olmadığını belirten Sarıkaya, “Kurban fiyatları 25-40 bin liradan başlıyor. 4 bin lirayla kurban almak imkânsız. En fazla 3–4 kilo et alınabilir” ifadelerini kullandı. Sarıkaya, çocuklarının da işsizlik nedeniyle çalışamadığını belirterek, mevcut maaşla temel ihtiyaçları karşılamanın bile zorlaştığını dile getirdi.

Geçim sıkıntısı

Emekli Sıdıka Gündüz, 4 bin liralık bayram ikramiyesinin yetersiz olduğunu belirterek, emeklilerin geçim sıkıntısının giderek derinleştiğini söyledi. Sıdıka Gündüz, özellikle çocuklu aileler için bayram hazırlıklarının neredeyse imkânsız hale geldiğini vurguladı. İki torunu olduğunu ifade eden Sıdıka Gündüz, bayramlık kıyafet almanın bile büyük bir yük haline geldiğini belirterek, “İkisine birer kıyafet alsam en az 2 bin 500 lira. Üstüne en az bin lira koymam gerekiyor. 4 bin lirayla ne yapılabilinir?” dedi.

Gıda fiyatlarına da dikkat çeken Gündüz, emeklilerin artık temel gıdaya erişimde zorlandığını söyleyerek, “En fazla 3,5 kilo kıyma alınabiliyor. Pazara gitsek 4 bin lirayla birkaç günlük sebze alınması bile muamma. Bir domatesin kilosu 130 lira olmuş” ifadelerini kullandı.

(MA)