'Cumhuriyetin Demokratik Dönüşümü' konferansı için çağrı

İstanbul — Türkiye’de demokratikleşme, barış, eşit yurttaşlık ve Kürt sorununun çözümüne ilişkin tartışmaların ele alınacağı “İkinci Yüzyılda Cumhuriyetin Demokratik Dönüşümü Konferansı”, 13-14 Haziran 2026 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilecek. Konferansın programı, Beyoğlu’ndaki Taksim Hill Hotel’de düzenlenen basın toplantısıyla kamuoyuna duyuruldu.

Aralarında Şebnem Korur Fincancı, Gültan Kışanak, Zeynep Altıok, Akın Birdal, Rıza Türmen ve Ahmet Türk’ün de bulunduğu 29 kişinin çağrıcısı olduğu konferans için düzenlenen toplantıda, açıklama metninin Kürtçesini siyasetçi Diba Keskin, Türkçesini ise sosyolog Ferhat Kentel okudu.

Toplantı başlamadan önce konferansın çağrıcılarından Ahmet Türk, Akın Birdal, Mehmet Bekaroğlu, Rıza Türmen, Levent Köker ve Yakın Ertürk çevrim içi bağlanarak konferansa ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Ahmet Türk: Demokratik bir gelecek için mücadele ediyoruz

Ahmet Türk, yıllardır demokratik bir gelecek ve halkların ortak yaşamı için mücadele ettiklerini belirterek, bugün farklı kimliklerden ve kültürlerden insanların aynı talep etrafında buluşmasının önemli olduğunu söyledi.

Türk, “Yıllardan beri demokratik bir gelecek, halklarımızın demokratik ortak değerlerde buluşması için çaba gösterdik. Bugün görüyoruz ki birçok şahsiyet, birçok kimlik ve kültüre sahip insanlar bu sürece sahip çıktı. Bu önemli bir gelişmedir. Kürtleri yalnızlaştırma politikasından kurtaran bir gelişmedir” dedi.

Demokratik cumhuriyet hedefini vurgulayan Türk, “Biz bu ülkede demokratik bir gelecek, demokratik bir cumhuriyet için çaba gösteriyoruz. Bunun sağlanması için ortaya koyacağınız çabalar çok değerlidir. İnanıyorum ki bu süreci hep birlikte başarıya ulaştıracağız” diye konuştu.

Yakın Ertürk: Demokrasi arayışı sürüyor

Yakın Ertürk ise Türkiye’de demokrasinin ciddi biçimde aşındırıldığı bir dönemden geçildiğini belirterek, buna rağmen ortak yaşam fikrinin hâlâ güçlü olduğunu ifade etti.

Ertürk, “Demokrasinin tamamen törpülendiği, hatta yok olduğu bir dönemde, Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci yüzyılında birbirimizi kucaklayabileceğimiz bir toplum yaratabileceğimize dair inancımızı koruyoruz” dedi.

Konferansın farklı görüşlerin ifade edildiği daha geniş bir demokratik arayışın parçası olduğunu söyleyen Ertürk, yıllardır çeşitli toplumsal kesimlerin otoriterleşmeye karşı demokrasi zeminini nasıl güçlendirebileceklerini tartıştığını ifade etti.

Akın Birdal: Birlikte yaşamanın koşulu demokratikleşme

Akın Birdal da farklı kimliklerden, kültürlerden ve inançlardan insanların “eşitlik ve özgürlük temelinde barışçıl bir Türkiye” hedefiyle bir araya geldiğini söyledi.

Birdal, “Birlikte yaşamanın koşulları demokratikleşme ve barışla mümkün olacak. Biz de 13-14 Haziran’da düzenleyeceğimiz toplantıyla demokratik, özgür ve barışçıl bir Türkiye’nin inşasına katkı sunmayı amaçlıyoruz” ifadelerini kullandı.

Mehmet Bekaroğlu: Karınca misali mücadele ediyoruz

Mehmet Bekaroğlu, Türkiye’de yıllardır demokrasi, hak ve özgürlükler için konferanslar düzenlediklerini belirterek, mücadelelerini “karınca misali” sürdürdüklerini söyledi.

Bekaroğlu “Daha iyi bir demokrasi, ülkede ve bölgede barışın tesis edilmesi, herkesin hak ve özgürlüklerinin garanti altına alınması için mücadele etmeye devam ediyoruz. Her seferinde biraz daha ileri gidiyoruz” dedi.

Konferansın önemli olduğunu belirten Bekaroğlu, bunun nedenlerinden birinin “demokrasinin ortadan kaldırıldığı bir dönemde” düzenleniyor olması olduğunu söyledi. Bekaroğlu, konferansın aynı zamanda “eşitlik ve özgürlük temelinde yeni bir demokratik cumhuriyetin nasıl kurulacağı” sorusuna yanıt arayacağını kaydetti.

Rıza Türmen: Eksiklikleri tartışacağız

Rıza Türmen, düzenlenecek konferansın “birçok açıdan önemli” olduğunu belirterek, Türkiye’de demokrasinin ortadan kaldırıldığı bir dönemde böyle bir konferansın yapılmasının başlı başına anlam taşıdığını söyledi. Türmen, konferansın aynı zamanda “yeni bir demokratik cumhuriyetin nasıl kurulacağı” sorusuna yanıt arayacağını ifade etti.

Eşitlik ve özgürlük temelinde yeni bir demokratik cumhuriyetin inşasının tartışılacağını belirten Türmen, Kürt sorununun çözümüne ilişkin başlıkların da konferansın önemli gündemlerinden biri olacağını kaydetti. Türmen, konferansın geçmişten gelen eksikleri görerek kurucu bir irade ortaya koymayı hedeflediğini söyledi.

Levent Köker: “Terörsüz Türkiye” demokrasi olmadan mümkün değil

Levent Köker ise konferansın temel hedeflerinden birinin Türkiye’nin neden yüz yılı aşkın Cumhuriyet tarihine rağmen demokratikleşemediği sorusuna yanıt aramak olduğunu söyledi.

Siyasi iktidarın kullandığı “Terörsüz Türkiye” söylemine değinen Köker, kendisinin “barış ve demokratik toplum” kavramını daha açıklayıcı bulduğunu ifade etti.

Köker, “Demokrasinin olmadığı, temel hak ve özgürlüklere dayalı hukukun üstünlüğüne saygılı olmayan bir rejimin ‘terörsüz’ bir rejim olarak nitelenemeyeceği açıktır” dedi.

“Terörsüz Türkiye” ile “barış ve demokratik toplum” hedeflerinin birbirini dışlayan kavramlar olmadığını belirten Köker, demokratik cumhuriyetin ancak barış ve demokrasiyle mümkün olacağını söyledi.

Kışanak: Demokratik dönüşüm mümkün

Toplantının ardından konuşan Gültan Kışanak ise konferansın bir “sivil inisiyatif” olduğunu vurguladı.

Kışanak, “Her şey inanmakla başlıyor. Biz demokratik dönüşümün mümkün olduğuna inanıyoruz. Bunun çaba ve emek gerektirdiğine inanıyoruz. Bu çabayı vermekten imtina etmeyeceğimizi kamuoyuyla paylaşıyoruz” dedi.

Türkiye’de demokrasi sorunlarının, Kürt sorununun çözümünün ve geçmişte yaşanan krizlerin uzun yıllardır tartışıldığını söyleyen Kışanak, buna rağmen toplumun gelecek tahayyülü konusunda karamsarlık yaşadığını ifade etti.

Konferansı bir başlangıç ve davet olarak gördüklerini belirten Kışanak, “Bu konferansta ön açıcı bir işlev görmeyi amaçlıyoruz. Demokratik geleceğe inanan herkesi bu yürüyüşe dahil olmaya çağırıyoruz” diye konuştu.

Doğu Ergil: Demokrasi istemek cesaret olmamalı

Toplantıda konuşan Doğu Ergil ise Türkiye’nin yüz yıllık Cumhuriyet tarihine rağmen gelir dağılımı, özgürlükler, insan hakları ve toplumsal güven açısından ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğunu söyledi.

Ergil, “Demokrasi istemek bir cesaret olmamalı. Bugün barış istediği için işinden olan akademisyenler var. Barış istemenin suç olmaması gerekir” dedi.

Türkiye’de yaşayan tüm toplumsal kesimlerin kendilerini eşit ve ait hissetmesi gerektiğini belirten Ergil, demokratik kültürün ancak karşılıklı tanınma ve eşitlikle gelişebileceğini ifade etti.

Ergil, konferansın geçmiş deneyimlerden hareketle geleceğin nasıl kurulabileceğini tartışacak bir zemin olacağını söyledi.

“Kürt sorununun çözümüyle demokratikleşme ayrılmaz”

Basın metnini okuyan Ferhat Kentel ise Türkiye’de demokrasi ve hukuk alanındaki yapısal sorunların giderek derinleştiğini söyledi.

Kentel, küresel ölçekte savaşların, otoriterleşmenin ve eşitsizliklerin arttığını; Türkiye’de ise yargı bağımsızlığının aşındığını, ifade ve örgütlenme özgürlüklerinin daraldığını ifade etti.

Artan yoksulluk, gelir eşitsizliği, ekolojik yıkım, toplumsal kutuplaşma ve şiddetin demokratik geleceği tehdit ettiğini belirten Kentel, “Türkiye’nin demokratikleşmesiyle Kürt sorununun çözümü ayrılmaz bir bütünün parçalarıdır” dedi.

Kentel, tüm kimliklerin ve inançların eşit yurttaşlık temelinde özgürce var olabildiği çoğulcu bir düzenin demokratikleşmenin temel dayanaklarından biri olduğunu söyledi.

Açıklamada, “Bugün ihtiyaç duyulan şey yalnızca eleştiri değil aynı zamanda kurucu bir iradedir” denildi. Konferansın, “barışı toplumsallaştıracak, demokrasiyi derinleştirecek ve eşitliği kurumsallaştıracak” çözüm yollarını tartışmayı amaçladığı belirtildi.

Kentel, konferansın 13-14 Haziran tarihlerinde Bakırköy’de bulunan Cem Karaca Kültür Merkezi’nde yapılacağını duyurdu.

Çağrıcılar

Ahmet Türk, Ali Bayramoğlu, Akın Birdal, Ayşegül Devecioğlu, Çilem Küçükkeleş, Diba Keskin, Doğu Ergil, Ender İmrek, Erdoğan Aydın, Fadıl Bedirhanoğlu, Fatma Bostan Ünsal, Fazıl Hüsnü Erdem, Ferhat Kentel, Gültan Kışanak, İhsan Eliaçık, Jülide Kural, Kuban Kural, Levent Köker, Mehmet Bekaroğlu, Mesut Yeğen, Nuray Türkmen, Pakrat Estukyan, Rıza Türmen, Süreyya Karacabey, Şebnem Korur Fincancı, Şükrü Aslan, Vahap Coşkun, Yakın Ertürk, Zeynep Altıok