Sermayeye vergi kapitülasyonu geliyor

AKP tarafından hazırlanan yeni vergi kanun teklifi bugün TBMM Genel Kurulunda görüşülecek. İlk 5 maddesi kabul edilen yasa teklifi sermayeye, “ultra zenginlere” ve İstanbul Finans Merkezine (İFM) sermayesini transfer edenlere devasa muafiyetler getirirken; bütçenin ve enflasyonun yükünü işçi, memur ve küçük esnafın sırtına yıkıyor. Ayrıca yasa Türkiye’yi “sıcak para ve kayıt dışı varlık limanı” haline getiriyor.

Kanun teklifiyle, İstanbul Finans Merkezi başta olmak üzere büyük sermaye gruplarına yönelik çok sayıda vergi istisnası ve süresi ucu açık muafiyetler getiriliyor. İFM katılımcılarının transit ticaret faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlara uygulanan kurumlar vergisi indirim oranı yüzde 50'den yüzde 100'e çıkarılarak bu kazançlar tamamen vergi dışı bırakıldı. İFM dışındaki kurumlar için ise transit ticaret kazançlarının yüzde 95'i vergiden muaf tutuldu.

İFM bünyesindeki hizmet ihracatı kazançlarına uygulanan yüzde 100 oranındaki kurumlar vergisi indirimi ile katılımcı finansal kuruluşların harç muafiyeti süreleri, uzun vadeli öngörülebilirlik gerekçesiyle 2031 yılından 2047 yılına kadar (20 yıl boyunca) uzatıldı. Finansal harç muafiyeti süresi de 5 yıldan 20 yıla çıkarıldı.

Kendi ürettiği malı ihraç eden imalat sanayinin kurumlar vergisi indirimi 5 puandan 9 puana çıkarıldı (Vergi oranı yüzde 9’a düşmüş oldu). Üretici olmayan diğer ihracatçı firmalar için ise bu oran yüzde 14'e indirildi.

Yabancı milyarderlere 20 yıl ‘sıfır vergi’ ve ‘miras’ kıyağı

Teklifin en dikkat çekici maddelerinden biri, Türkiye’ye yerleşecek yabancı servet sahiplerine tanınan ayrıcalıklar oldu.

Türkiye’ye yerleşmeden önceki son 3 takvim yılında ülkede vergi mükellefiyeti olmayan kişilerin, yurt dışından getirecekleri kazançlara 20 yıl boyunca yüzde 100 vergi muafiyeti sağlanacak.

Yabancı zenginlerin çocuklarının da Türkiye’de kalmasını teşvik etmek amacıyla, belirli veraset intikallerinde sembolik düzeyde, sadece yüzde 1 oranında veraset ve intikal vergisi uygulanacak. Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı İsmail İlhan Hatipoğlu, bu uygulamayı Madrid (İspanya) örneğiyle savunarak, “Türkiye’de yaşarlarsa, mirasçıları da Türkiye'deyse, varlıkları da intikal ederse... Bu konuyu önemsiyorlar, İngiltere'de çok yüksek mesela bu oran, farklı ülkelerde yüksek. Biz bunu cazibe merkezi hâline getirmek istiyoruz. Gelsinler, Türkiye'de yaşasınlar, çocuklarını da getirsinler, mirası da burada bıraksınlar; onlardan da makul, onları cezbedecek bir vergi ortamını öngörülebilir bir şekilde sağlayalım arzusundayız” dedi.

18 yılda 9. varlık barışı: ‘Kara para ve örtülü affa güvenli çıkış’

Muhalefetin sert tepki gösterdiği bir diğer düzenleme ise AKP döneminin 9'uncu “Varlık Barışı” oldu. Yurt dışından ya da yastık altından getirilen, kaynağı belirsiz varlıklar yüzde 0 ile yüzde 5 arasında sembolik bir vergiyle sisteme sokulacak.

Düzenleme kapsamında bildirilen varlık tutarı, olası bir vergi incelemesindeki matrah farkını karşılıyorsa, kişilere vergi ve ceza kesilmeyecek. Örneğin kaynağı belirsiz 50 milyon lira getiren bir şirketin, daha sonra 40 milyon liralık kayıt dışı kazancı tespit edilse bile bu af sayesinde ceza almayacak. Düzenlemenin vergisini düzenli ödeyenleri cezalandırırken ve kara para aklamaya zemin hazırlıyor.

Bütçeden sermayeye 768 milyar TL kıyak, emekçiye gizli zam

Halkın sırtındaki vergi yükü büyürken, devletin devasa bir vergi gelirinden sermaye lehine vazgeçti. Komisyonda paylaşılan verilere göre:

2026 yılı bütçesinde vazgeçilen vergi kalemi 3 trilyon 597 milyar TL oldu. Bu tutarın 768 milyar liralık kısmı doğrudan büyük şirketlere, 130’dan fazla kez vergi/harç istisna belgesi almış firmalara tanınan muafiyetlerden oluştu.

İFM’deki yüksek maaşlı nitelikli personele damga ve gelir vergisi muafiyetleri tanınırken, ortalama bir ücretli çalışanın üzerindeki vergi takozu (brüt gelir ile net ücret arasındaki fark) yüzde 40'a ulaştı.

Enflasyon yoluyla halka gizli vergi

Gelir vergisinde ikinci dilim şu an 400 bin TL olarak uygulanıyor. Eğer yeniden değerleme oranı 2000 yılından itibaren bire bir uygulansaydı, bu dilimin bugün 1 milyon 303 bin TL olması gerekiyordu. Dilimler kasten düşük tutulduğu için, asgari ücretin biraz üzerinde maaş alan işçiler bile anında üst vergi dilimlerine giriyor; maaşlar cebe girmeden stopajla eriyor.

Vergilerin yüzde 62'si dolaylı: Fatura yine yoksula

Bakan Yardımcısı İsmail İlhan Hatipoğlu’nun komisyonda verilere göre, Türkiye’de toplanan vergilerin yüzde 62'si dolaylı vergilerden (KDV, ÖTV vb.) oluşuyor.

Açlık sınırının 35 bin lira sınırına dayandığı Türkiye'de; çiftçinin beklediği mazot desteği ve KDV indirimi pakette yer almadı. İşçi ve emekçiler temel gıda, elektrik ve ulaşım alırken tekrar tekrar KDV ve ÖTV ödemeye mahkûm edilirken; bütçenin faturası yine yoksul halka kesilmiş oldu.