CHP’li Karaca’dan gençlik raporu: Gençlikte işsizlik ve yoksulluk iç içe

CHP Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca, gençlerin yaşadığı sorunlara ilişkin hazırladığı politika notunu kamuoyuyla paylaştı. DİSK-AR, Habitat Derneği, UNDP, OECD, TEPAV, TOG-KONDA ve Öğrenci Sendikası verilerinin birlikte değerlendirildiği çalışmada, gençlik meselesinin yalnızca işsizlik başlığıyla açıklanamayacak kadar derinleştiği vurgulandı.

Raporda, gençlerin işgücü piyasasına hiç girememesi, güvencesiz ve düşük ücretli işlerde çalışması, gelirlerinin giderlerini karşılayamaması, borçlanması, eğitimle bağının zayıflaması ve gelecek planı kurmakta zorlanması gibi sorunların iç içe geçtiği ifade edildi.

DİSK-AR verilerine göre Türkiye’de dar tanımlı işsizlik yüzde 8,3 olurken geniş tanımlı işsizlik yüzde 29,7’ye çıkıyor. 15-24 yaş grubunda ise dar tanımlı genç işsizliği yüzde 15,3, geniş tanımlı genç işsizliği yüzde 38,3 olarak kaydediliyor.

Genç kadınlarda işsizlik oranı daha yüksek

Raporda genç kadınların işgücü piyasasında daha ağır bir tabloyla karşı karşıya olduğu belirtildi. Buna göre 15-24 yaş arası genç kadınlarda dar tanımlı işsizlik yüzde 22,1, geniş tanımlı işsizlik yüzde 49,1 seviyesinde. Aynı yaş grubunda genç erkeklerde dar tanımlı işsizlik yüzde 15,2, geniş tanımlı işsizlik ise yüzde 31,6 olarak hesaplanıyor.

Genç kadınların yalnızca işsizlik değil, eğitimden ve ekonomik bağımsızlıktan da daha fazla uzaklaştığı, bakım yükü ve toplumsal cinsiyet rolleri nedeniyle görünmeyen emekle karşı karşıya kaldığı ifade ediliyor.

NEET oranları OECD ortalamasının üzerinde

UNDP ve OECD verilerine yer verilen çalışmada, Türkiye’de gençlerin önemli bir bölümünün ne eğitimde ne istihdamda olduğu belirtildi. 15-24 yaş grubunda NEET oranı yüzde 22,9 olarak aktarılırken, 18-29 yaş aralığında bu oranın yüzde 30’a yükseldiği ifade edildi. OECD ortalamasının ise yüzde 12,6 olduğu kaydedildi.

Gençlerin önemli bölümü iş bulamayacağını düşünüyor

Habitat Derneği verilerine göre gençlerin büyük çoğunluğu iş arasa bile kolayca iş bulamayacağını düşünüyor. Araştırmaya göre gençlerin yüzde 72’si bu görüşü paylaşırken, oran iş arayanlarda yüzde 94’e çıkıyor.

Aynı çalışmada “ev gençliği” olarak tanımlanan grupta kadınların oranının erkeklere göre belirgin şekilde yüksek olduğu, gençlerin önemli bir bölümünün ekonomik bağımsızlıktan uzak yaşadığı ifade ediliyor.

MESEM ve çalışma koşulları tartışması

Raporda MESEM uygulamasına ilişkin değerlendirmelere de yer veriliyor. Öğrenci Sendikası’nın 2026 tarihli araştırmasına göre bazı MESEM öğrencilerinin haftanın 6-7 günü, günde 10 ila 12 saati aşan sürelerle çalıştığı belirtiliyor. Çalışmada öğrencilerin sosyal hayata ayırdığı sürenin oldukça sınırlı olduğu, işyerinde şiddet ve güvencesiz çalışma koşullarına ilişkin yüksek oranlar bulunduğu aktarılıyor.

Gençlerde borçluluk ve gelir sorunu

Habitat Derneği verilerine göre gençlerin yalnızca yüzde 40’ı maddi durumundan memnun. Gençlerin yüzde 84’ü gelirlerinin ihtiyaçlarını karşılamadığını ifade ediyor.

Gençlerin yarıya yakını son bir yılda gelirlerinin giderlerini karşılamadığını belirtirken; kredi kartı borcu, tüketici kredisi ve ödenemeyen faturalar da dikkat çekiyor.

“Diploma tek başına güvenli gelecek sunmuyor”

TEPAV değerlendirmelerine yer verilen çalışmada, üniversite sayısındaki artışa rağmen eğitim kalitesi ve istihdam uyumunun aynı hızda gelişmediği belirtiliyor. Her yıl on binlerce mezunun işgücü piyasasına dezavantajlı koşullarda girdiği ifade ediliyor.

Raporun sonuç bölümünde gençlik sorununun çok boyutlu bir kriz haline geldiği vurgulanarak, gençlerin yalnızca iş değil; güvenceli yaşam, eğitim, barınma, özgürlük ve sosyal hayata katılım talep ettiği ifade ediliyor.