Çocuk yaşta adım attığı OSTİM’de 9 yılı çalındı: 'Hiçbir işçinin yaşamı çalınmasın'

Ankara – OSTİM Organize Sanayi Bölgesi’ne adım attığında henüz 13 yaşında bir çocuk olan; staj ve çıraklık mağdurlarından Barış Kolcu ile konuştuk.

OSTİM, binlerce işçi için çoğu zaman çocuk yaşta adım atılan, atölyelerinde ömrün tüketildiği ama karşılığının alınamadığı adreslerden biri. Atölyelerden yükselen sesler arasında konuştuğumuz işçi Barış Kolcu, 1975 doğumlu. Henüz 13-14 yaşlarındayken girdiği OSTİM’de tam 9 senesini Çıraklık Eğitim Merkezi ile atölyeler arasında geçirmiş.

Bugün Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) kapsamında emekli olsa da hâlâ OSTİM’de, Lider Motor Yenileme’de çalışmaya devam ediyor. Kendi deyimiyle; bu ülkede artık emekli maaşı geçinmeye değil, ancak “simit almaya” yetiyor.

"Ustalarım 'okuldan SSK'lısın' dedi"

Barış Kolcu’nun anlattığı hikaye; Türkiye’de yüz binlerce staj ve çıraklık mağdurunun uğradığı hak gaspının kısa bir özeti aslında. Otomobillere olan merakı nedeniyle meslek içinde sürekli kendini geliştirmeye çalıştığından bahseden Kolcu, o yılları şöyle anlatıyor:

“OSTİM'e geldiğimde sene 1987, yaşım da 13-14’tü. OSTİM’de ilk olarak; otobüs, kamyon, tır tamir atölyesi olan Gülman diye bir firmaya başladım. ’87 yılında ilk tamirhane atölyesine başladığımda ustalarımız dedi ki: 'Çırak Okulu'na gitmen gerekiyor'. Biz de sorduk soruşturduk, bu OSTİM'deki Çıraklık Eğitim Merkezi'ne başvurduk. Sonra okula başladık. Bizim mesleğimizin üzerine dört yıl, okul okumamız gerekiyordu. Ben o dönemde üç yıl tamirciyle çalıştım, üç yıl da oranın çıraklık okuluna gitmiş oldum yani çıraklık meslek okuluna gittim.”

9 yıllık sigortası emekliliğine yansımadı

“Rektifiyeci olacağım” diyerek okula sil baştan başlamak zorunda kaldığını anlatan Kolcu, 'Ya şimdi biz motor bozulduğu zaman motoru söküp, rektifiyeciye gönderiyorduk. Rektifiye; motorun yenilenmesi işlemi demek. Akrabalarım da bu sırada rektifiye atölyelerinde çalışıyordu. Dedim ki; ‘Ben de rektifiyeci olacağım'. Bunun üzerine tamir atölyesinden çıktık.  Bu kez rektifiye atölyesine gidince sil baştan tekrar okula başlamak zorunda kaldım. Bir 3 yıl da oranın okuluna gittik. Oradan da mezun olamadık bir nevi. Çünkü orada da 4 yıl okul okumamız gerekiyordu. Ben 3 yıl rektifiyede çalıştıktan sonra, oradan da ayrılıp oto elektriği kafaya taktım. Gittim bir de oto elektrikte 3 yıl çalıştım. Tabii yine aynı hesap, 3 yıl da oranın okuluna gittim. Etti mi sana 9 yıl! Yani benim toplam da 9 yıl Çıraklık Eğitim Merkezi'nde zamanım geçti” dedi.

Çıraklık Eğitim Merkezi’nde toplamda yapılan 9 yılda yapılan sigortanın emekliliğe yansımadığını sadece sağlıktan yararlanmak için yapıldığını ifade eden Kolcu şöyle özetledi: "Hatırladığım kadarıyla dönemin Çalışma Bakanıydı, Yaşar Okuyan bir kanun çıkarttı. O kanuna göre çıraklık eğitimindeki SSK'ler geçerli olmayacak dendi. Daha önceden geçerli oluyordu emeklilikte. Ama çıkarılan yasayla iptal edildi bu hak. Dolayısıyla benim 9 yıl kaybım böyle oldu. Ustalarımız, patronlarımız 'Okulda SSK'lısın, dolayısıyla biz yatırmıyoruz, okul SSK'nı karşılıyor' demişlerdi ama okulda sadece sağlıktan yararlanmak için SSK yapılmıştı.”

"Kaybım olmasa 2017’de emekli olacaktım"

Çıraklıktaki 9 yılı çalınmasaydı normal şartlarda 2017 yılının başında emekli olacağını söyleyen Kolcu, "Ancak 2023’te EYT ile emekli olabildim. EYT'yi de ortadan kaldırırsam benim emeklilik hak edişim Ocak 2026’ydı. Yani EYT olmasa 2023’te değil, 2026’da emekli olacaktım” dedi.

2023’te emekli olduğunda eline geçen tazminat miktarını “komik” bulduğunu değerlendiren Kolcu, bugün yaşadığı geçim derdini de sözlerine ekliyor: "Emekli olduk, emekli olduk da ne? Sigara parası yani şu an alınan emekli parası! Biz büyüklerimizden hatırlıyoruz; insanlar emekli olduğu zaman çekilirdi köşelerine, emekli maaşını yerdi. Aldığı birikimle evini alırdı, arabasını alırdı, üç tane, dört tane çocuğunu okuturdu. Bana verdikleri 19 bin lira parayla ben ne ev ne araba alabilir ne de çocuk okutabilirim. Bana verilen sadece simit parası! Cumhurbaşkanımız anlatıyordu bir simit şu kadar diye; otursun şimdi kendi hesabını kendisi yapsın. Emekliye verdiği 20 bin ile simit alınabiliyor mu? Halbuki 2017'de emekli olup, tazminatımı almış olsaydım belki bir şeyler yapabilirdim” dedi.

Genç işçilere çağrı: "Emeklilik hakkınızın peşine düşün"

Sadece geçim derdinin peşine düşüp sanayide vakit geçirmediğini sözlerine ekleyen Kolcu, sadece geçmişin hakkını aramadığını; bugün hâlâ çalıştığı Lider Motor Yenileme atölyesinde yan yana geldiği genç işçiler için de uğraş verdiğini de söyledi:

"Ben şimdi atölyede bile arkadaşlara söylüyorum ki: 'Bakın toplanın'. Ben o dönemde de tek başıma bir şeyler yapmaya çalıştığımda o zaman da ne oluyor? Öteleniyorsun, itekleniyorsun yani tek başına bir şeyler yapmaya kalktığında atölye içerisinde. Sivriliyorsun ya da işte namlunun ucuna ilk başta sen geliyorsun, öyle söyleyeyim. Şimdi ama gençlere hep şunu söylüyorum: 'Arkadaş, işçi arkadaş, kaç lira maaş alıyorsun? 45 bin TL. Girin içeriye deyin ki: Abi bizim SSK'mızı, primimizi 45 bin TL gösterin'. Şimdi primler asgari ücretten gözüküyor. Biz yaşadık o kötülüğü, biz gördük. Bu çocuklar, bu gençler görsün istemiyorum. Bunlara da ön ayak oluyorum. Ama işte birlikten kuvvet doğuyor, birlikte olmayınca bir atölyede... Şimdi o atölye içerisinde bir sürü genç çocuklar var, mücadele etmezlerse bunlar da aynı yarın bir gün bizim gibi olacak. Yani 100 bin de maaş alsa asgari ücretten gözükecek, yarın emekli oldukları zaman da en düşük maaş alacaklar.”

"Yaşanabilir bir ülke istiyorum"

Ekonomik krizin, yoksulluğun ve sanayideki güvencesizliğin geldiği aşamaya karşı emekçilerin sessiz kalmaması çağrısı yapan OSTİM işçisi, sözlerini şöyle tamamlıyor: "Talebim, nasıl söyleyeyim, bu hükümetin değişmesi gerekiyor. Yani ağzımdan daha başka şeyler çıkacak da... Anlatabiliyor muyum? Yani bu Türkiye'nin değişmesi gerekiyor, en başta da bu hükümetin değişmesi gerekiyor. Yaşanabilir bir Türkiye istiyorum, hiçbir işçinin yaşamından 9 yıl çalınmasın istiyorum.”