Zenginlere ve büyük şirketlere yönelik 'istisna', 'muafiyet' ve 'vergi barışı' teklifi komisyonda kabul edildi

Şirketlere vergi indirimi, yurt dışı kazançlara uzun süreli vergi istisnası, "varlık barışı" ile ilgili düzenleme, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edildi.

Türkiye’yi uluslararası sermaye ve kayıt dışı varlıklar için adeta bir “vergi cennetine” dönüştürecek olan kanun teklifi komisyonda görüşüldü

Milyonlarca yurttaşın ve emekçinin sırtındaki vergi yükü her geçen gün artarken, komisyonda kabul edilen teklifle zenginlere ve büyük şirketlere yönelik “istisna”, “muafiyet” ve “vergi barışı” düzenlemelerinden oluşuyor.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülen "Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi" kabul edildi.

Kamu alacaklarında taksit tutarı 72 aya çıkarıldı

Kabul edilen düzenlemelerle birlikte, kamu alacaklarının yapılandırılmasında değişiklikler yapıldı. Buna göre, borçların tecilinde azami taksit süresi 36 aydan 72 aya çıkarılırken, teminatsız tecil tutarı 50 bin liradan 1 milyon liraya yükseltildi.

Yurt dışı kazançlara sağlanan vergi istisnasından yararlanan kişiler için veraset yoluyla intikallerde yüzde 1 oranında vergi uygulanması öngörüldü.

Teknoloji çalışanına hisse senedi teşviki

Teknogirişim şirketlerinde çalışanlara verilen hisse senetlerinde gelir vergisi istisnasının üst sınırı artırılırken, bu hisselerin elde tutulma süreleri yeniden düzenlendi.

Teknogirişim şirketlerinde çalışanlara sağlanan hisse senedi teşvikleri de genişletiliyor. Teknogirişim çalışanlarına verilen pay senetlerinde vergi muafiyet üst sınırı bir yıllık brüt ücret tutarından iki katına çıkarılırken, bu hisselerin elde tutulma süreleri kısaltılıyor. Buna göre, hisselerin iki yıl içinde elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin tamamı, üç ila dört yıl arasında elden çıkarılması halinde yüzde 75’i, beş ila altı yıl arasında elden çıkarılması halinde ise yüzde 25’i geri alınacak.

Yurt dışı kazançlara 20 yıl vergi istisnası

Gelir Vergisi Kanunu kapsamındaki yurt dışı kazanç istisnasından yararlanan kişiler için, bu süre içinde gerçekleşen miras intikallerinde veraset vergisi oranı yüzde 1 olarak uygulanacak.

Teklifle, Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen yeni düzenleme ile belirli şartları sağlayan gerçek kişilerin yurt dışından elde ettikleri kazanç ve iratlar 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisna tutuluyor. Bu istisnadan yararlanabilmek için son üç takvim yılında Türkiye’de yerleşik olunmaması ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şartı aranıyor. Söz konusu kazançlar için beyanname verilmeyecek, diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmeyecek. Ayrıca bu kazançlara ilişkin gider ve maliyetler Türkiye’de vergiye tabi kazançların tespitinde dikkate alınmayacak ve yurt dışında ödenen vergiler Türkiye’de mahsup edilemeyecek

"Nitelikli hizmet merkezi" çalışanları gelir vergisinden istisna

Nitelikli hizmet merkezlerinde çalışan personele yönelik vergi istisnası da düzenleme kapsamına alınıyor. Buna göre, bu merkezlerde istihdam edilen nitelikli personelin ücretlerinin brüt asgari ücretin üç katına kadar olan kısmı gelir vergisinden istisna tutulacak. İstanbul Finans Merkezi’nde faaliyet gösteren merkezlerde ise bu sınır beş kat olarak uygulanacak. Cumhurbaşkanına da bu oranları bir kata kadar düşürme veya iki katına kadar artırma yetkisi veriliyor.

Teklifle birlikte "nitelikli hizmet merkezi" kavramı da mevzuata giriyor. Buna göre, en az üç farklı ülkede faaliyet gösteren şirketlere hizmet sunan ve yıllık gelirinin en az yüzde 80’ini yurt dışından elde eden sermaye şirketleri bu kapsamda değerlendirilecek. Bu merkezler, finansal danışmanlık, stratejik yönetim, risk ve likidite yönetimi, yatırım planlaması, muhasebe, denetim, dijital dönüşüm, veri analizi, hukuk, insan kaynakları, satış ve Ar-Ge gibi çok sayıda alanda hizmet sunabilecek.

Transit ticarette yüzde 100 vergi indirimi

Kurumlar vergisi düzenlemeleri kapsamında transit ticaret ve hizmet gelirlerine yönelik indirimler de genişletiliyor. Yurt dışından alınan malların Türkiye’ye getirilmeden satılması veya bu işlemlere aracılık edilmesi halinde elde edilen kazançların yüzde 95’i kurumlar vergisinden indirilecek.

İstanbul Finans Merkezi’nde faaliyet gösteren kurumlar için bu oran yüzde 100 olarak uygulanacak. Benzer şekilde, nitelikli hizmet merkezlerinin yurt dışından elde ettiği kazançların yüzde 95’i vergiden indirilecek, bu oran İstanbul Finans Merkezi’nde yüzde 100 olacak. Bu indirimlerden yararlanmak için kazançların beyanname süresi içinde Türkiye’ye transfer edilmesi şartı aranacak ve teşvikler 20 hesap dönemi boyunca uygulanacak.

İhracatçılardan Kurumlar Vergisi düşürülüyor

İhracatı teşvik etmek amacıyla kurumlar vergisi oranlarında da önemli değişikliğe gidiliyor. Buna göre, imal ettikleri malları doğrudan ihraç eden imalatçı kurumların ihracat kazançlarına yüzde 9, diğer ihracatçıların ihracat kazançlarına ise yüzde 14 oranında kurumlar vergisi uygulanacak. Aracılı ihracat kapsamında yapılan işlemler de bu indirimli oranlardan yararlanabilecek.

Düzenlemeye "zirai üretimle" uğraşanlar da eklendi

Teklifin görüşmeleri esnasında söz konusu 8'inci madde de AKP tarafından verilen önergeyle maddenin kapsamı genişletildi. Yapılan yeni düzenlemeyle, sanayi sicil belgesine sahip olan ve fiilen üretim faaliyeti yürüten kurumlar ile zirai üretimle iştigal eden kurumların yalnızca üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlara uygulanacak kurumlar vergisi oranı yüzde 12,5 olarak belirlenecek. Böylece söz konusu kurumlar için üretimden elde edilen kazançlara yönelik vergi indirimi sağlanmış olacak.

Düzenlemeyle birlikte, indirimli kurumlar vergisi uygulamasından yararlanan kazançlar için ek bir vergi avantajının önü de kapatılıyor. Buna göre, söz konusu kazançlar için Kurumlar Vergisi Kanunu’nun yedinci fıkrası kapsamında ayrıca indirim uygulanmayacak.

"Varlık barışı" kapsamında yurt dışındaki varlıklar 2027 yılına kadar bildirilecek

Düzenlemenin en kapsamlı başlıklarından birini ise, kamuoyunda "varlık barışı" olarak bilinen uygulama oluşturuyor. Buna göre, yurt dışında bulunan para, altın, döviz ve menkul kıymetler 31 Temmuz 2027 tarihine kadar banka veya aracı kurumlara bildirilecek. Bildirilen varlıkların iki ay içinde Türkiye’ye getirilmesi veya yurt dışından fiziki olarak getirilenlerin banka hesaplarına yatırılması gerekecek. Gümrük idaresine yapılan bildirimler Gelir İdaresi Başkanlığı’na iletilecek.

Yurt içinde bulunmasına rağmen işletmelerin kayıtlarında yer almayan varlıklar da aynı tarihe kadar bildirilebilecek ve banka ya da aracı kurumlara yatırılması zorunlu olacak. Bildirilen varlıklar defterlere kaydedilecek, bilanço esasına göre defter tutanlarda özel fon hesabında izlenecek ve bu fon iki yıl süreyle işletmeden çekilemeyecek. Bu varlıklar dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayacak.

Varlıkların finansal araçlarda tutulması taahhüt edilirse vergi oranı yüzde 0’a düşürülecek

Düzenleme kapsamında banka ve aracı kurumlar tarafından bildirilen varlıklar üzerinden yüzde 5 oranında vergi alınacak. Ancak varlıkların belirli sürelerle finansal araçlarda tutulmasının taahhüt edilmesi halinde bu oran yüzde 0’a kadar düşürülebilecek. Öte yandan, 2027 yılı içinde yapılacak bildirimlerde vergi oranlarına artış uygulanacak.

Madde kapsamında bildirilen varlıklar için hiçbir şekilde vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacak. Ancak diğer nedenlerle yapılacak incelemelerde, bildirilen varlıklarla ilişkilendirilebilen matrah farkları belirli şartlarla vergiden muaf tutulacak. Şartların ihlal edilmesi halinde ise sağlanan avantajlar ortadan kalkacak ve vergiler gecikme faiziyle tahsil edilecek.

İstanbul Finans Merkezi’ndeki kuruluşlara 2047 yılına kadar vergi istisnası sağlanıyor

İstanbul Finans Merkezi’ne yönelik teşvikler de genişletiliyor. Gelir vergisi avantajları tüm katılımcıları kapsayacak şekilde genişletilirken, nitelikli hizmet merkezlerinde çalışan personel için çifte teşvikin önüne geçiliyor. Ayrıca, finansal kuruluşlara sağlanan kurumlar vergisi indiriminin süresi 2031’den 2047’ye uzatılıyor, harç muafiyeti süresi ise 5 yıldan 20 yıla çıkarılıyor.

(ANKA)