Türkiye finansal sistemle ‘Dubaileştiriliyor’: İktidardan sermayeye dev vergi kıyağı

AKP tarafından TBMM’ye sunulan yeni yasa teklifi, Türkiye’yi uluslararası sermaye ve kayıt dışı varlıklar için adeta bir “vergi cennetine” dönüştürmeye hazırlanıyor. Yabancı sermayeye, İstanbul Finans Merkezindeki (İFM) şirketlere ve kayıt dışı varlık sahiplerine devasa vergi muafiyetleri ile denetimsizlik vadeden kanun teklifi, ülkeyi bir “Dubai modeline” taşımayı hedefliyor.

Milyonlarca yurttaşın ve emekçinin sırtındaki vergi yükü her geçen gün artarken, Meclise sunulan kanun teklifi zenginlere ve büyük şirketlere yönelik “istisna”, “muafiyet” ve “vergi barışı” düzenlemelerinden oluşuyor.

20 yıllık vergi muafiyeti ve yüzde 1 veraset vergisi

Teklifin en dikkat çekici kısımlarından biri, Türkiye’ye yeni yerleşen varlıklı kişileri ve yabancı sermayeyi hedefleyen maddeler. Düzenlemeye göre, son 3 yılda Türkiye’de mükellefiyeti bulunmayan ve ülkeye yeni yerleşen gerçek kişilerin yurt dışından elde ettikleri kazançlar tam 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisna tutulacak. Üstelik bu kişilerin veraset yoluyla mal intikallerinde uygulanan vergi oranı da yalnızca yüzde 1’e düşürülecek.

İstanbul Finans Merkezine sınırsız ayrıcalık

• Türkiye’nin nitelikli hizmet ihracatını artırmak iddiasıyla “nitelikli hizmet merkezi” tanımı yasalara giriyor. Bu kapsamda:
• İFM bünyesinde istihdam edilen tüm personelin ücretlerine gelir vergisi istisnası getiriliyor.
• Nitelikli hizmet personelinin brüt asgari ücretin üç katına kadar olan kazançları gelir vergisinden muaf tutulurken, bu sınır İstanbul Finans Merkezindeki merkezler için brüt asgari ücretin beş katına (toplamda altı katına) kadar çıkarılıyor.
• Bu personelin ücretlerine ilişkin kağıtlar damga vergisinden de istisna edilerek şirketlerin istihdam maliyetleri düşürülüyor.
• İFM’deki finansal hizmet ihracatı kazançlarına uygulanan yüzde 100 oranındaki kurumlar vergisi indiriminin süresi 2031’den 2047 yılına kadar uzatılıyor.
• Katılımcı finansal kuruluşların finansal faaliyet harçlarından muafiyet süresi de 5 yıldan 20 yıla çıkarılıyor.

Asgari kurumlar vergisinden kaçış kapısı

İktidarın kısa süre önce bütçe açıklarını kapatmak için getirdiği “yurt içi asgari kurumlar vergisi” de sermaye için deliniyor. Transit ticaret, ‘nitelikli hizmet merkezleri’ ve İFM kapsamında şirketlere sağlanan kazanç indirimleri, “asgari vergi” hesaplamasında matrahtan düşülecek. Böylece şirketlerin sağlanan bu teşvikler üzerinden asgari vergi ödemesinin de önüne geçiliyor. Aynı zamanda imal ettikleri malları doğrudan ihraç eden kurumların ihracat kazançlarına yüzde 9 (16 puan indirim), diğer ihracatçı kurumlara ise yüzde 14 (11 puan indirim) kurumlar vergisi oranı uygulanacak.

Kayıt dışı varlıklara ‘sıfır denetim’ müjdesi

Kanun teklifinin 10. maddesi, daha önce defalarca çıkarılan “varlık barışı” uygulamalarının bir yenisini içeriyor. Vergiye gönüllü uyumu artırma gerekçesiyle, yurt içinde veya yurt dışında bulunan kayıt dışı varlıkların 31 Temmuz 2027 tarihine kadar bildirilmesi teşvik ediliyor. Bu varlıklar, devlet iç borçlanma senetleri veya kira sertifikalarında tutulma süresine göre yüzde 0 ile yüzde 5 arasında değişen cüzi bir vergiyle sisteme entegre edilecek. Şartlara uyulması halinde, sisteme sokulan bu devasa kayıt dışı servetler için hiçbir vergi incelemesi yapılmayacak.

Kamu alacaklarında 72 ay taksit

Sermayeye vergi kıyakları ardı ardına sıralanırken, kamu borçlarının tahsilatı için de yeni bir tecil düzenlemesi getiriliyor. Vergi ve diğer kamu borçlarında azami taksit süresi 36 aydan 72 aya çıkarılırken, teminatsız tecil edilebilecek borç tutarı 50 bin TL’den 1 milyon TL’ye yükseltiliyor.

(Ekonomi Servisi)