Ezine'nin kalbine taş ocağı hançeri: Kaya kartallarının yuvası ve zeytinlikler tehlikede

Çanakkale – Ezine ilçesi, tarımı, zeytinciliği ve eşsiz doğasıyla bilinirken, bölgedeki madencilik faaliyetleri her geçen gün artıyor. Biga Maden Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından Bozalan Köyü sınırları içinde planlanan Kalker Ocağı Kırma Eleme Tesisi" projesinin Proje Tanıtım Dosyası (PTD), bölgenin karşı karşıya olduğu çevresel riskleri gözler önüne seriyor. Yılda 2 milyon ton kalker çıkarılması ve 384.000 ton kapasiteli kırma eleme tesisi kurulması planlanan proje pek çok kritik çevresel ve hukuki soruyu da beraberinde getiriyor.

Köylerin dibinde, suların başında

Proje alanı doğrudan bir yerleşim birimi içinde yer almasa da köylerin hemen yamacında bulunuyor. Tesisin en yakın konuta mesafesi Bozalan Köyü'nde 1.000 metre (kimi alanlar için 1.500 metre) olarak belirtiliyor,. Çamköy ve Mecidiye köyleri de sırasıyla 2.250 ve 2.500 metre mesafeyle projenin yakın etki alanında yer alıyor.

Troya tarihi milli parkı'nın hemen yanı başında

Proje sahasının içinden Yanık Kuru Deresi ve Eğri Kuru Deresi'ne ait kolların geçtiği görülüyor. Daha da önemlisi, bölgenin can damarı olan ve "Karasal Hassas Alan" olarak Doğa Koruma ve Milli Parklar'a teklif edilen Menderes Çayı (Araplar Boğazı mevkii), projeye sadece 1.300 - 2.000 metre uzaklıkta bulunuyor. Projenin tarihi ve kültürel miras açısından konumu incelendiğinde ise, Troya Tarihi Milli Parkı'na kuş uçumu sadece 2,41 km mesafede yer alması projenin ne kadar hassas bir noktada olduğunu ortaya koyuyor.

Zeytinlikler sadece 900 metre ötede, peki ya Zeytin Yasası?

Projenin en can alıcı noktalarından biri tarım alanları ve zeytinliklerle ilgili çelişkiler. PTD dosyasında, projenin 3573 sayılı "Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun"da (Zeytin Yasası) belirtilen alanlar içerisinde yer almadığı iddia ediliyor. Oysa aynı dosyanın ekosistem değerlendirmesi bölümünde, Bozalan Köyü'nün zeytinliklerinin projeye kuş uçuşu sadece 900 metre mesafede olduğu, kuzeybatı yönündeki Taşoba mahallesinin zeytin ve tarım arazilerinin ise 2,57 km uzaklıkta bulunduğu açıkça ifade ediliyor. Zeytin Yasası'nın, zeytinliklere 3 km mesafede toz çıkaran tesislere izin vermediği gerçeği ortadayken, projenin bu tarım alanlarına nasıl bir etki yapacağı büyük bir soru işareti taşıyor.

Bölgedeki dördüncü maden olacak

Bozalan bölgesi halihazırda yoğun madencilik faaliyetlerinin baskısı altında. Projenin 2 km’lik etki alanında Akçansa Çimento Fabrikası ve bu fabrikaya ait üç farklı kalker ve kil ocağı bulunuyor. Yeni kırma eleme tesisi ile birlikte bu endüstriyel tesislerin kümülatif toz emisyonunun bölgede yaratacağı kirlilik ciddi bir risk oluşturuyor. Dosyada, hakim rüzgar yönünün (kuzey-kuzeydoğu) ve aradaki maki bitki örtüsünün tozu tutacağı, bu yüzden kümülatif katkının düşük kalacağı iddia edilse de, bu kadar dar bir alanda böylesine yoğun bir madencilik ağının ekosistemi tahrip etmesinden endişe ediliyor.

Yok olma tehlikesi altındaki türler: Gazi Kevkesi ve Kaya Kartalı

Proje sahası ve çevresi, 55 familyaya ait 246 bitki türüne ev sahipliği yapan zengin bir flora yapısına sahip. Alanın etrafındaki serpantin kayalıklarda, IUCN Kırmızı Listesi'nde "Kritik Tehlike Altında (CR)" olan ve lokal endemik bir tür olan Gazi Kevkesi (Alyssum pinifolium) yayılış gösteriyor. Türün proje sahasına yaklaşık 2.500 metre mesafede bulunduğu raporlanmış.

Mutlak koruma altındaki yaban hayatı tehlikede

Fauna açısından ise bölge tam bir sığınak niteliğinde. İlkbahar kuş göç rotasında yer alan bölgede, nesli tehlike altında olan Kaya Kartalı ve Akkuyruklu Kartal gibi türler barınıyor. Ayrıca bölge; Avrupa'nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (BERN Sözleşmesi) Ek-II ve Ek-III listelerine göre "Mutlak Koruma Altında" olan yabanıl formlara (çeşitli yarasa türleri, Küpeli Su Yılanı, Tosbağa vb.) da ev sahipliği yapıyor.

Ezine’nin doğası yok oluyor!

Ekosistem dengesinin çok hassas olduğu, tarım ve zeytinciliğin ön planda tutulduğu bu bölgede; zeytinliklerin hemen dibine, koruma altındaki türlerin yaşam alanlarının merkezine ve halihazırda faaliyet gösteren diğer çimento ve maden tesislerinin hemen yanına kurulmak istenen yeni kırma eleme tesisi, Ezine'nin doğası için ciddi bir yıkım riski taşıyor. Kümülatif etkilerin, Zeytin Yasasıyla ilgili çelişkilerin ve tehlike altındaki canlıların akıbetinin önümüzdeki süreçte yetkililerce nasıl değerlendirileceği merakla bekleniyor.