Hacettepe Üniversitesi’nde ders İliç’te örtbas: Anagold

Ankara—Geçtiğimiz pazartesi Evrensel Gazetesi’nde “Anagold’un danışmanı İliç’in bilirkişisi” manşetiyle çıkan haber, üniversitelerin durumunu bir kez daha tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi. Erzincan İliç’te 9 işçinin can vermesiyle sonuçlanan facianın soruşturması hala devam ediyor. Davada daha öncesinde hazırlanan rapor ODTÜ’lü akademisyenlerce hazırlanmış ve ihmalleri ortaya koymuştu. Ancak ikinci duruşmada mahkeme heyetini değişmiş ve raporun yenilenmesi istenmişti. İkinci rapor ise bu yazıya konu olan hikâyenin ortasında. Raporu hazırlayan şirket Hacettepe Mineral Teknolojileri Ltd. Şti. ve onun yönetim kurulunda olan Prof. Dr. Zafir Ekmekçi.

Şimdi meselenin özüne biraz daha detaylı bakalım. Hacettepe Üniversitesi birçok alanda hem ülkemizde hem de dünyada birçok işte adından bahsettirmiş bir bilim üretim merkezi. Bünyesinde barındırdığı teknokentte ise yaklaşık 350 AR-GE ve destek firması bulunmakta. Bunlardan birisi de Hacettepe Mineral Teknolojileri Ltd. Şti.’dir. Üniversite ile doğrudan iş birliği olan, üniversitenin altyapısını kullanan bu şirket ise Anagold’un danışmanlarından. Bu şirketin yöneticilerinden birisi ise Prof. Dr. Zafir Ekmekçi ve bilirkişi olarak geçiyor. Yani bu üniversitede nesillerce mühendis yetiştiren, sınıflarda ders veren bir akademisyen ise 9 işçinin ölümünün üstünü örtmeye çalışan bilirkişinin ta kendisi.

Türkiye son yıllarda üniversite sermaye iş birliği ile övünen ülkelerden birisi olarak karşımıza çıkıyor. Boy boy reklamlarda sermaye ile iş birliklerinin, ülkenin kalkınmasına olan faydalarının haberini veren üniversiteler bünyelerindeki teknokentlerle adete şirketlerin arka bahçesi olmuş durumda. İlk bakışta bilimsel üretimin doğrudan sanayi ile buluşması oldukça masum gözükebilir. Ancak işin özüne baktığımızda bu şirketler üniversitelerin hem beşerî hem de ekonomik tüm kaynaklarını sınırsız kullanabilen şirketler ve gün geçtikçe sermayelerini büyütmekteler. Üniversitelerdeki bilimsel üretim her geçen gün daha geriye giderken, toplumsal çıkarları düşünen üretimler zayıflarken, araştırmacılar projelerine bütçe bulamazken söz konusu savaş, kar, sermaye olunca bütün fonlar teknokent ortaklı projelere akmaya başlıyor. Örneğin Hacettepe teknokent 13 Ar-Ge binasından ikisini askeri sanayiye ayırdığını ve NATO’nun projelerini gerçekleştirdiğini gururla ilan ediyor.

Proje fonlamaları ise doğrudan öncelikli alanlara kaymış durumda. Bu öncelikli alanlar ise iktidarın kalkınma planları orta vadeli programları ile belirleniyor. Örneğin 12. Kalkınma paketinden sonra TUBİTAK da öncelikli alanlarını revize etmiş ve bu programa uygun hale getirmiştir. Bu listede askeri sanayi, maden ve enerji araştırmaları ise başı çekmektedir. Öncelikli alanın gözbebeklerinden maden sanayisinin geldiği durum ortada. Fonlanan şirketler ve onların üniversitelerdeki hocaları maden facialarının üstünü örten sözde bilim insanları olarak karşımızda!

Yine diğer bir örnek ise ülkenin en önemli üniversitelerinden ODTÜ’nün rektörü Prof. Dr. Ahmet Yozgatlıgil. ODTÜ Teknokent Yönetim Kurulu Başkan Vekilliği görevi yaparken rektör yardımcılığı yapmıştır. Şimdi de hem rektörlüğünü sürdürmekte hem de ASELSAN Yönetim Kurulu Üyeliğine devam etmektedir. Keza bir diğer örnek ise Bilkent Üniversitesi’nde gözler önüne serilmektedir. Askeri sanayi projelerine en büyük kalemi ayırmakla övünüyor. Bu projeler gerçekten toplumun çıkarları için mi gerçekleşiyor? Tiyatrocuların da söylediği gibi sahnede eğer silah varsa oyunun bir yerinde o silah mutlaka patlayacaktır. Buradan hareketle sonucu biz düşünelim, üretilen bu silahların topluma faydadan ziyade ölümden başka getirisi olmadığını Filistin’de, Lübnan’da, İran’da şahitlik ediyoruz.

Sözü çok uzatmaya gerek yok, bugün üniversiteler sermayenin çıkarları doğrultusunda üretim yapıyor denilirken uzaktaki bir yolun işaret edilmediği ortada. Üniversiteler doğrudan sanayinin arka bahçesi haline dönüştürülmüş, kaynaklarının birçoğu doğrudan üniversiteler bünyesinde şirketlerce kullanılarak kârlarına kâr katmalarını sağlamıştır. İşin bir diğer boyutunda ise İliç’in üstünü örtmeye çalışanların üniversite sıralarında ders vermesi bulunmaktadır. Sermayenin maskesi düştü kanlı ve kirli yüzleri apaçık ortada bilimsel üretim merkezlerinde sahnelenmektedir, uzakta aramamıza gerek yok!