‘Olağandışı’ bir futbol manzarası: Basit Goller Yedik

İstanbul – Kadıköy Kalamış’ta bu kez alışılmışın dışında bir halı saha maçını izliyoruz. Kadın ve erkek oyuncuların eşit şekilde yer aldığı, 6’ya 6 ve 3’e 3 kadın-erkek dengesine sahip karma takımlar sahada. Karşımızda “Basit Goller Yedik” grubu var. Her hafta perşembe günleri bir araya gelen ekip, “başka bir futbol mümkün” diyerek sahaya çıkıyor. Karşı Lig sonrasında tanışan ve futbola olan tutkularını sürdüren oyuncular, amatör ruhu bu takımda devam ettiriyor. Kendi manifestosu ve kuralları olan ekip, sadece futbol oynamayı değil, oyuna farklı bir yaklaşım getirmeyi de hedefliyor. Biz de bu keyifli maçın ardından mikrofonumuzu oyunculara uzatarak futbola nasıl başladıklarını, karşılaştıkları tepkileri ve kadınların futboldaki yerini konuştuk.

"Önce ofsaytı soruyorlar"

Açelya: Futbola 5-6 yaşlarında mahalle maçlarında, erkeklerle oynayarak başladım. Ancak futbol oynadığımı söylediğimde genellikle nasıl oynadığımdan çok “ofsayt nedir”, “korner nedir” gibi sorularla bilgim sorgulanıyor. Oysa kadınlar futbolda aslında görünür. Hem dünyada hem Türkiye’de başarılı oyuncular var, ancak yeterince popüler olmadığı, takip edilmediği için görünmedikleri düşünülüyor. Profesyonel deneyimimden biliyorum ki kadın ligleri oldukça sert geçiyor; bu yüzden erkeklerle oynadığımda oyun bana daha hafif geliyor, çünkü genelde daha naif davranmaya çalışıyorlar. Buna rağmen biz de aynı tempoya ve sertliğe alışığız.

"Kadınlar yeterince görünür hâle gelemiyor"

Beyza: Kendimi bildim bileli, yaklaşık 5 yaşından itibaren mahallede arkadaşlarımla futbol oynayarak bu spora başladım. Okul yıllarında takımlarda yer aldım ve Antalyaspor’da yaklaşık 7-8 yıl oynayarak profesyonelliğe adım attım. Futbol benim için her zaman çok sevdiğim bir alan oldu; şu an aktif olarak oynamasam da halı saha yapmaya ve ilgilenmeye devam ediyorum. Ancak futbol oynadığımı söylediğimde küçük yaştan itibaren “erkek sporu” gibi yaklaşımlarla yargılandım ve bu konuda sık sık önyargıyla karşılaştım. Kadınların futbolda yeterince görünür olmadığını düşünüyorum; oysa çok başarılı performanslar sergileniyor ve daha fazla görünürlük olması gerektiğine inanıyorum. Erkeklerle oynadığımda ise oyunun daha hızlı ve sert olduğunu görüyorum; ancak fiziksel olarak güçlenip kondisyon kazandıktan sonra bu farkın aşılabildiğini düşünüyorum.

Elif: Futbolu neden sevdiğimi bilmiyorum ama çok seviyorum, kendimi bildim bileli oynuyorum. Çocukken sokakta oynardık, işyerindeki arkadaşlarımla halı saha maçlarına giderek devam ettim. Karşı Lig’e kadar hep erkeklerle oynadım. Oynadığımı söylediğimde hadi sen de gel denirdi ama çok da istenmezdi oyunlarını bozacağımı düşünerek ama oynamaya başlayınca fikirlerinin değiştiğini gördüm. Benim çocukluk ve gençliğime göre şu anda kız çocuklarının ve kadınların daha şanslı olduklarını düşünüyorum. Artık kulüpler var. Karşı Lig’e kadar ayak uydurmaya çalışıyordum ama futbolu Karşı Lig’de öğrendim diyebilirim, bu da karma bir lig olmasından kaynaklanıyor bence.

"Şiddetten uzak bir futbol"

Gözde: Futbola ilkokulda arkadaşlarımla oynayarak başladım ancak uzun süre uzak kaldım. Daha sonra bir arkadaşım sayesinde, endüstriyel futbola karşı daha kapsayıcı ve cinsiyetsiz bir oyun anlayışıyla tanıştım. İzledikten sonra denemek istedim ve çok hoşuma gidince devam etmeye çalıştım. Futbol oynadığımı söylediğimde genelde şaşkınlıkla karşılanıyorum. Ancak oynadığımız futbolun alışılmışın dışında olduğunu; küfrün, şiddetin ve sertliğin olmadığı, daha çok keyif almak üzerine kurulu bir oyun olduğunu anlatıyorum. Kadınların futbolda görünürlüğünün az olduğu düşünülse de aslında giderek arttığını ve hem karma hem de kadın takımlarında birçok oyuncunun yer aldığını görmek mümkün. Erkeklerle futbol oynamak ise başlangıçta endişe verici görünse de zamanla oldukça keyifli hale geliyor ve birlikte oynadıkça bu çekinceler ortadan kalkıyor.

"Bazen bilerek pas vermiyorlar"

Merve: Futbola Karşı Lig ile başladım. Gezi sonrası ortaya çıkan, karma ve alternatif bir futbol anlayışıyla şekillenen bu yapıda oyunu sıfırdan öğrendim ve 2014-2020 arasında aktif olarak oynadım. Pandemi sonrasında da arkadaşlarımla oynamaya devam ettim. Futbol oynadığımı söylediğimde genelde “halı saha mı” ya da “voleybol mu” gibi tepkilerle karşılaştım. Kadınların futbolda yeterince görünür olmadığını düşünüyorum; ancak son dönemde bu durumun yavaş yavaş değiştiğini gözlemliyorum. Erkeklerle oynarken zaman zaman sertlik, sakatlık riski ve sahada görünmez hissetmek gibi deneyimler yaşadım. Özellikle pas verilmemesi gibi durumların cinsiyetle ilişkili olduğunu düşünüyorum. Ancak zamanla bu durum değişti ve birlikte oynadıkça daha eşit bir oyun ortamı oluşmaya başladı.

"Başka bir futbol" anlayışı

Sedef: Futbolu çocukluğumdan beri oynuyorum ancak halı saha deneyimim Karşı Lig ile başladı. Gezi sonrası kurulan bu karma lig, ırkçılığa, cinsiyetçiliğe ve her türlü nefret söylemine karşı duruşuyla öne çıkıyordu. İlk başlarda kadın oyuncu sayısı sınırlıydı, ancak zamanla bu sayı arttı. Lig sona erdikten sonra ise “Basit Goller Yedik” grubunu kurarak oynamaya devam ettik. Kadınlar için halı sahaya katılmak hâlâ farklı ve zaman zaman şaşkınlıkla karşılanan bir deneyim. Bizim takımımızın Karşı Lig’den gelen bir kültürle bir manifestosu var. Gruba yeni katılmak isteyenlere önce ligin manifestosunu anlatıyor, okutuyor bunu kabul edenlerle birlikte oynamayı sürdürüyoruz. Saha içerisinde küfretmiyoruz, çok hırslı davranmıyoruz, yeni katılan arkadaşa alan açıyoruz, onun rahatça oynamasını sağlamaya çalışıyoruz. Çünkü bazen bizimle birlikte yaşı daha ileri insanlar da oynuyor, ayağına yeni top değecek bir kadın da oynuyor. Farklı yaş, cinsiyet ve deneyimlerden oyuncularla, belirli hassasiyetleri gözeterek “başka bir futbol” anlayışıyla sahada olmaya devam ediyoruz.

Süheyla: Futbola beş-altı yıl önce belediye bünyesindeki bir kadın topluluğunda başladım, daha sonra “Basit Goller Yedik” ekibine dahil oldum. Futbol oynadığımı söylediğimde çevremden genellikle “Nasıl yani, sen futbol mu oynuyorsun?” gibi, kadın olmam üzerinden şaşkınlık içeren tepkiler alıyorum. Her hafta halı sahaya gittiğimi söylediğimde bu şaşkınlık daha da artıyor ve çoğu zaman olumsuz tepkilerle karşılaşıyorum. Kadınların futbolda yeterince görünür olduğunu düşünmüyorum; ancak alan açıldığında oldukça başarılı olduklarını görüyorum. Bu nedenle daha fazla toplulukta yer almamız gerektiğine inanıyorum. Erkeklerle birlikte futbol oynamak zaman zaman zorlayıcı olsa da bu durumu dengelemeye, onların da alışkanlıklarını değiştirmeye çalışıyoruz.