Türkiye Psikiyatri Derneği 2 Nisan açıklaması: 'Otizmde destekler yetersiz'

Ankara - Türkiye Psikiyatri Derneği Gelişim Psikopatolojisi Çalışma Birimi, 2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü kapsamında yaptığı açıklamada, otizmin yalnızca çocuklukla sınırlı bir durum olarak ele alınmasının önemli eksikliklere yol açtığını vurguladı. Açıklamada, otizmin bireyden bireye farklılık gösteren ve yaşam boyu süren bir nörogelişimsel durum olduğu hatırlatılarak, tek tip bir görünüm üzerinden değerlendirilmesinin yanlış olduğu belirtildi.

Dernek, her bireyin güçlü yönleri, zorlandığı alanlar ve destek ihtiyaçlarının farklı olduğuna dikkat çekerek, bu nedenle yaklaşımın bireyselleştirilmiş ve yaşam boyu süren bir çerçevede ele alınması gerektiğini ifade etti.

Açıklamada, kamusal tartışmaların çoğunlukla çocukluk dönemiyle sınırlı kaldığı, otizmli erişkinlerin ise görünmez hale geldiği belirtildi. Pek çok bireyin çocukluk ve ergenlik döneminde tanı alamadan erişkinliğe ulaştığına işaret edilirken, asıl sorunun yalnızca geç tanı olmadığı vurgulandı.

Otizmli erişkinlerin eğitimden işe geçiş, bağımsız yaşam, sosyal ilişkiler ve sağlık hizmetlerine erişim gibi alanlarda ciddi güçlükler yaşadığı ifade edildi. Özellikle 18 yaş sonrasında özel eğitim ve destek hizmetlerinin azalması ya da kesintiye uğraması önemli bir sorun olarak öne çıktı.

Hizmetlerde ciddi boşluklar var

Çalışma birimi tarafından yapılan değerlendirmelere göre, otizmli bireyler ve aileleri şu alanlarda yetersizlik yaşıyor: yaşam boyu eğitim ve beceri geliştirme programlarına erişim, sağlık hizmetlerine ulaşım, sosyal destek ağlarının eksikliği, istihdama katılımın sınırlı olması, mola evi ve geçici bakım hizmetlerinin yaygın olmaması.

Ayrıca farkındalık eksikliği nedeniyle bazı otizmli yetişkinlerin yanlış tanılarla değerlendirildiği ve bu durumun gereksiz ilaç kullanımına yol açabildiği belirtildi.

“Sistem bireye uyum sağlamalı”

Açıklamada, otizmin değerlendirilmesinin yalnızca tanı koymaktan ibaret olmadığı vurgulandı. Psikiyatri uzmanlarının yanı sıra psikologlar, özel eğitimciler, dil ve konuşma terapistleri, ergoterapistler ve sosyal hizmet uzmanlarının birlikte çalışması gerektiği ifade edildi.

Sağlık hizmetlerinin de bireyin ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi gerektiği belirtilerek, “Sağlık hizmetinin bireyden sisteme uyum beklemesi değil, sistemi bireyin gereksinimlerine göre düzenlemesi gerekir” denildi.

“Eylem planı uygulanmalı”

Son olarak Türkiye'de otizm alanında çocukluktan erişkinliğe uzanan kesintisiz destek sistemlerinin kurulması gerektiği vurgulandı. Otizm Eylem Planı’nın yalnızca bir belge olarak kalmaması, somut adımlar, yeterli kaynak ve kurumlar arası koordinasyonla hayata geçirilmesi çağrısında bulunuldu.

(Evrensel)