İHD’den mülteci ölümlerine tepki: ‘Göç karşıtı ve güvenlikçi politikaların sonucu’

Muğla- Muğla’nın Bodrum ilçesi Yalıkavak açıklarında mültecileri taşıyan lastik botun batması sonucu 19 kişi hayatını kaybetti. İnsan Hakları Derneği Göç ve İltica Komisyonu, yaşananların “kaza değil, göç karşıtı ve güvenlikçi politikaların sonucu” olduğunu belirterek geri itmelerin ve sınır siyasetinin bağımsız biçimde soruşturulmasını istedi.

Yalıkavak açıklarında mültecileri taşıyan bir botun batmasıyla birçok insan yaşamını yitirdi. İnsan Hakları Derneği Göç ve İltica Komisyonu, yaptığı açıklamada, “Bir kez daha Ege Denizi, savaşlardan, çatışmalardan, yoksulluktan, siyasal baskıdan, ayrımcılıktan ve güvencesizlikten kaçan insanlar için toplu mezara çevrildi. Bir kez daha sınırlar korundu, insan hayatı korunmadı” diye ifade etti.

‘Bu ölümler tesadüf değildir’

Yaşanan kaza olmadığını vurgulayan İHD, “Bu ölümler tesadüf değildir. Bu ölümler, yıllardır sürdürülen göç karşıtı, ayrımcı, dışlayıcı ve güvenlikçi politikaların sonucudur. Güvenli geçiş yollarını kapatanlar, sığınma hakkını fiilen ortadan kaldıranlar, denizi bir sınır şiddeti alanına dönüştürenler bu ölümlerden doğrudan sorumludur” diye belirtti.

İltica bir suç değil temel bir insan hakkı olduğunu vurgulanan açıklamada, “Türkiye’nin 1951 Cenevre Sözleşmesi’ne koyduğu coğrafi çekince nedeniyle Avrupa konseyine üye ülkeler dışından gelenler hukuki anlamda ‘mülteci’ statüsüne erişememekte; şartlı mültecilik, geçici koruma ve benzeri kırılgan statüler altında belirsizlik içerisinde yaşamaya zorlanmaktadır. Bu durum, Türkiye’de koruma arayan milyonlarca insanın hayatını sürekli geçicilik, hukuki güvencesizlik, yoksulluk, ayrımcılık ve sınır dışı edilme tehdidi altında sürdürmesi anlamına gelmektedir. Dolayısıyla bugün Ege’de yaşamını yitiren insanların hikayesi yalnızca bir geçiş hikayesi değildir” diye ifade etti.

‘Geri itmeler yalnızca hukuka aykırı değildir; öldürücüdür’

“Ege’de yıllardır sürdürülen geri itme uygulamaları bu tablonun en ağır sonuçlarından biridir. Türkiye-Yunanistan hattında mülteciler sistematik biçimde hukuksuzluğa, şiddete, kötü muameleye, hak gasplarına ve ölüme maruz bırakılmaktadır” diye devam eden açıklamada, “Sınır güvenliği adı altında yürütülen politika gerçekte insanların yaşam hakkını ortadan kaldıran bir rejime dönüşmüştür. Geri itmeler yalnızca hukuka aykırı değildir; öldürücüdür” denildi.

Denizde arama-kurtarma yükümlülüğüne de değinilen açıklamada, “Hiç kimse milliyeti, hukuki statüsü, belgesi ya da göç rotası nedeniyle denizde ölüme terk edilemez. Yardımı geciktiren, korumayı engelleyen, sığınma hakkına erişimi kapatan her uygulama ağır bir insan hakkı ihlalidir. Bu nedenle yalnızca olayın kendisi değil, olayın öncesi, sınır politikaları, geri itme iddiaları, ihmal ve sorumluluk zinciri de bağımsız ve etkili biçimde soruşturulmalıdır” diye belirtildi.

‘Tüm süreç şeffaf biçimde yürütülmeli’

İnsan Hakları Derneği son olarak şunları kaydetti: “Mültecilerin ölümünden beslenen bu sınır siyaseti derhal son bulmalıdır. Türkiye, coğrafi çekinceyi ve korumayı geçicileştiren yaklaşımı terk ederek hak temelli ve kalıcı bir koruma rejimi inşa etmelidir. Avrupa Birliği ve Frontex dahil tüm sorumlular hesap vermelidir. Geri itmeler durdurulmalıdır. Basın nefret dilini terk etmelidir. Kurtarılan kişilerin uluslararası koruma mekanizmalarına etkili erişimi derhal sağlanmalıdır. Yaşamını yitirenlerin kimlikleri tespit edilmeli, ailelerine ulaşılmalı ve tüm süreç şeffaf biçimde yürütülmelidir.

Bir kez daha ve yüksek sesle söylüyoruz: Hiçbir insan kaçak değildir. İltica haktır. Belirsizlik de sınır şiddeti de öldürür. İnsanların yaşayabilecekleri bir yaşam alanı için yola çıkmak zorunda bırakılmasına sessiz kalmayacağız.”