Adıyaman’da tütün ekimi çiftçilere yasak, şirketlere devlet destekli

Adıyaman — Adıyaman ‘da Adrese Dayalı Kayıt Sistemine (ADS) göre 617 bin 821 bin kişi yaşıyor. Kentte yaşayan ve tarımla uğraşanların en önemli geçim kaynağı ise tütüncülük. Kentte yaklaşık 150 bin dekarda tütün ekimi yapılırken, yıllık yaklaşık 8 bin 798 ton tütün elde ediliyor.

Kentteki tütünün önemli bir bölümü Çelikhan ilçesi, merkez ve Samsat ilçesinde ekiliyor. Kentte, 1990'lı yılların sonunda uygulanmaya başlanan kotalar ve 2002'de yürürlüğe giren Tütün Kanunu'nun getirdiği yetki belgesi zorunluluğu, bu belge olmadan satışın yasaklanması, en az 75 metrekare alanda işletme, kooperatifleşme, tütün eksperi çalıştırma gibi zorunluklarla birlikte küçük üreticiler üretiminde ve pazarlamasında büyük sorunlar yaşanmaya başladı.

“Mazot, gübre fiyatlarına yetişemiyoruz”

Çelikhan ilçesine bağlı Pınarbaşı beldesinde yaşayan Ali Çiçek (53) yaşadıkları mağduriyetleri anlattı. Çocukluğundan beri dedesinden kalan tütüncülük mesleğini yaptığını belirten Çiçek, "Tütün çok zahmetli bir üründür. İlk olarak tohumlarını toprağa atıyoruz. Daha sonra belli aralıklarla bakımlarını yapıyoruz. Yaklaşık 45 gün sonra fide haline gelen tütünleri tek tek toplayıp tarlaya ekiyoruz. Fideleri ekeceğimiz tarlayı önceden traktörler ile sürüyoruz. Daha sonra tırmık işlemi yapıyoruz. Ardından tütünün sulaması için damlama sistemini kuruyoruz. Daha önce küreklerle sulama yapardık, ama şimdi damlama sistemini kullandığımız için işimiz bir nebze daha kolay oldu. Fidelerimizi toprakla buluşturduktan sonra yaklaşık 3 aylık bir bakım süreci oluyor. Belli aralıklarla sulama, gübreleme, çapa gibi işlemler yapıyoruz" diye konuştu.

Girdiler artıyor

Tütünün belli bir olgunluğa ulaşmasının ardından 3 kademede tütünü kopardıklarını söyleyen Çiçek, "Kopardığımız tütünleri ipten geçirerek kurumaya bırakıyoruz. Tütünleri iskelelerde kurutuyoruz. Tüm bu işlemler yaklaşık 6-7 ay sürüyor. Bu yıl 4 dönüm ektim ve bunun için 200 bin TL'ye yakın masraf ettim. Bir dönümde 250 kilo tütün alıyorum. Mazot, gübre her geçen gün artıyor. Artık giderlerin fiyatına yetişemiyoruz" ifadelerini kullandı.

İlçe sakinlerinin yüzde 90'nının tütüncülük yaparak geçimlerini sağlamaya çalıştıklarını kaydeden Çiçek, "Fakat gelinen aşamada durumumuz kritiktir. Yıl boyu o kadar uğraş, emek, fakat tütünümüzün adı kaçağa çıkıyor. Bir yere götürürken polis tarafından tutulup el konulabiliyor. Yüksek cezalar verilebiliyor. Biz ekip biçerken kimse bir şey demiyor. Kimse yasaklamıyor, fakat satış aşamasına geldiğimiz zaman yasaklıyorlar" diye belirtti.

Şirketlere serbest yurttaşa yasak

Kentteki tütün ekiminin 3 büyük şirkete verildiğini ve diğer insanların ekiminin engellenmeye çalışıldığını dile getiren Çiçek, "Adıyaman merkezde 3 tane büyük şirket tütünü ekiyor. Binlerce dönüm tütün ekiyorlar ve onların tütünleri devlet desteklidir. Onlara yasaldır; ama biz yurttaşlar yaptığımız zaman yasaktır. Mesele vergi değil. Eğer vergi isteseler biz de vereceğiz; ama bize izin vermiyorlar. Burada tütün işinden başka bir şey yapamayız. Arazi yok, bir şey yok. Herkesin 3-4 dönüm arazisi var ve bunu da tütün ekerek yaşamlarını sürdürmeye çalışıyorlar. Tütün ekmezsek aç kalacağız" şeklinde konuştu.

“Tütünsüz açız”

Bu yıl yurttaşların ektiği tütünün ellerinde kaldığını ifade eden Çiçek, şöyle devam etti: "Geçen yılın tütünü 280-700 TL arasında satıldı. Bu yılda yine kaliteye göre 800 TL'ye kadar çıkabiliyor. Bu yıl herkesin tütünü elinde kaldı. Eskiden tütünü kargoyla gönderebiliyorduk; ama onu da durdurdular. Kendimiz taşıdığımız da yakalandığı zaman para ve hapis cezalarıyla karşı karşıya kalıyoruz. Devletin halkını tutması gerekirken bunun yerine büyük şirketleri destekliyor. Binlerce insan bu tütüncülük üzerinden yaşamlarını sürdürüyor. Bu tütünü kaldırsalar millet aç kalacak."

“Devlet, halk yerine şirketleri destekliyor”

Tütün üreticiliği yapan Abuzer Bakır (51) da tütüncülüğün tek gelir kaynakları olduğunu belirtti. Kendini bildi bile tütüncülükle uğraştığını dile getiren Bakır, "Tek gelir kaynağımız budur. Son yıllarda sürekli devletin yasaklarıyla karşı karşıyayız. Ne yapacağımızı bilemiyoruz. Küçük bir tarlamız var. Buğday, mısır ya da başka bir şey eksek yetmez bize. Tek geçim kaynağımız tütündür. Ama bunu da elimizden almaya çalışıyorlar. Şirketlere ekim için izin verirlerken biz yoksul halka izin vermiyorlar. Ne yapacağımızı bilmiyoruz" diye ekledi.

(MA)