Lâpseki TÜMAD'a ait altın madeni kıskacında | Madene enerji için ormana RES projesi

Çanakkale’nin Lâpseki ilçesi, TÜMAD Madencilik Sanayi ve Ticaret AŞ’ye ait altın ve gümüş madeninin devasa kapasite artışı planları ve madene enerji sağlamak üzere planlanan Rüzgar Enerji Santrali (RES) projesiyle tehdit altında. Çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) alanının 34 hektardan 429 hektara çıkarılmasını öngören kapasite artışına ve enerji nakil hatları için başlatılan kamulaştırma davalarına karşı bölge halkının mücadelesi sürüyor.

Madene özel RES projesi

TÜMAD Madencilik, altın ve gümüş madeninin devasa elektrik tüketimini karşılamak için ‘lisanssız rüzgar enerji santrali’ kurmayı planlıyor. Başlangıçta 6 türbin olarak planlanan ancak orman mevzuatı gereği 3 türbine (16.5 MWm/16.5 MWe kurulu güç) düşürülen proje, tamamen orman arazisi üzerinde inşa edilecek. Santralin ürettiği enerjinin maden tesisine aktarılması için inşa edilecek 154 kV Lâpseki - TÜMAD Madencilik enerji iletim hattı güzergahında ise kamulaştırma krizleri patlak verdi. Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) tarafından, Şahinli köyündeki şahıs arazilerine irtifak hakkı tesisi amacıyla Lâpseki 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davaları açıldı.

Su kaynakları ‘mutlak’ tehlike altında

Madenin genişleme projesinin riskli noktalarından biri de su kaynaklarına olan yakınlığı. Proje sahası, Lâpseki’nin içme ve tarımsal sulama suyu ihtiyacını karşılayan Bayramdere Barajının mutlak koruma alanına sadece 680 metre mesafede. ÇED alanının 12.57 hektarlık kısmı ise barajın orta mesafeli koruma alanı içerisinde. Uzmanlar, kazı çalışmaları sırasında asidik suların arsenik, kurşun ve cıva gibi ağır metalleri çözerek yer altı sularına ve doğrudan Bayramdere ile 5.17 km uzaklıktaki Umurbey Barajlarına karışma tehlikesi konusunda uyarıyor.

270 hektar orman yok ediliyor

Madenin 44 milyon tonluk kazı yapmayı planladığı kapasite artışı projesinin tamamı ormanlık arazide yer alıyor. Proje kapsamında en az 270 hektarlık orman ekosistemi yok edilecek. Ayrıca proje içerisinde öngörülen ağaç sayısı proje tanıtım dosyasında (PTD) 1928 adet olarak tespit edilmiş. Uzmanların bölgede yaptığı bilirkişi keşifleri sırasında Lathyrus setifolius L. adlı yeni bir endemik bitki türü tespit edildi. PTD’de proje sahasında 4 endemik bitki türü tespit edildiği bilgisi yer alıyor.

Tarımsal üretim darbe alıyor

Dünya standartlarında şeftali ve kiraz üretimi yapılan, ihracat odaklı meyvecilikle geçinen Lâpseki ve Umurbey köylüleri, altın madeni faaliyetlerinden kaynaklanan toz emisyonları ve ağır metal birikimi nedeniyle büyük bir risk altında. Patlatma kaynaklı tozların meyve ağaçlarının üzerine çökerek Avrupa Birliği gibi pazarlara ihraç edilen tarım ürünlerinin “güvenli gıda” standartlarını kaybetmesine neden olacağı vurgulanıyor. Çevre örgütleri, altın madenciliğinin yaklaşık 10-12 yıllık ekonomik ömrü için, yöre halkının nesiller boyu ana geçim kaynağı olan tarım topraklarının feda edilmesinin kabul edilemez olduğuna dikkat çekiyor. .

Proje sahası koruma altındaki türlerin yuvası

PTD’de yer alan bilgilere göre proje sahası ve etki alanında yapılan flora ve fauna izleme çalışmaları sonucunda, ulusal ve uluslararası sözleşmelerle koruma altına alınmış ve nesli tehlike altında veya tehlikeye girmeye aday çeşitli türler tespit edildi. O türler şunlar:

1.Flora (bitki türleri)

 Proje alanında 4 adet endemik bitki türü kaydedildi. Abant Tarlakuşu (Corydalis caucasica subsp. abantensis): IUCN Kırmızı Listesi’ne göre EN (tehdit altında) statüsünde yer alıyor.

2. Fauna (hayvan türleri)

Memeliler: Özellikle yarasalar başta olmak üzere alanda yüksek koruma statüsüne sahip türler.

VU (hassas - vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi büyük olan türler):

• Uzunkanatlı yarasa (Miniopterus schreibersii)
• Akdeniz nalburunlu yarasası (Rhinolophus euryale)
• Büyük akşamcıyarasa (Nyctalus lasiopterus)
• Mehely nalburunlu yarasası (Rhinolophus mehelyii)
• Boz ayı (Ursus arctos)

Kuşlar (ornitoloji): Alan göçmen kuşların ana göç yolu üzerinde olmamakla birlikte, tali göç yolları üzerinde yer almakta. IUCN Kırmızı Listesi’nde VU (hassas) kategorisinde yer alan şah kartalı alanda yapılan ornitolojik gözlemler sırasında uçuş (geçiş) yaparken tespit edilmiş.