PETKİM ve Star Rafinerisi TİS süreci: 'Kazanım' mı, kayıp mı?

Toplu sözleşmelerde bizlerin talepleri, aslında profesyonel sendikacıların ve iş yeri temsilcilerinin söylemlerine göre şekil alıyor. Bildiğiniz üzere yakın zamanda Petrol-İş Sendikası Aliağa Şubesi’nde ve iş yerlerinde temsilcilik seçimleri yapıldı. Seçim çalışması sırasında sahaya inildiğinde; “Kendi ekibimle çalışmak, işverenin karşısında güçlü olmak istiyorum. Masayı terk eden sendikacılarla görev yapmak istemiyorum” diyen başkan adayı, birçok iddialı vaatte bulundu. Seçim vaadi olarak; kök ücrete güçlü bir zam, vergi dilimiyle ilgili mutlak bir çalışma, 7’ye çıkarılan skala sisteminin tekrar 5’e düşürülmesi, işletme gruplarının ekonomik olarak güçlendirilmesi ve tüm adaya bakmalarına karşılık bakımcılara ekstra prim gibi sözler vererek tüm üst kurul delegelerini kazandı ve çarşaf liste çıkardı.

Alternatif listenin başkan adayı ise bugün PETKİM iş yeri temsilcisi olarak görev yapıyor ve kalan temsilcilerin çoğunluğu da onun ekibinden seçildi. Aslında üye burada bir denge kurmaya çalıştı: Şubenin anahtarını bir ekibe, temsilciliğin anahtarını ise —parçalı bir sonuç çıksa da— diğer ekibe teslim etti. Buradaki düşünce çok netti: Sözleşme sürecinde birbirlerini tetikleyecek, denetleyecek bir yapı oluşturmak. Fakat atladığımız nokta, bu isimlerin aslında geçen dönemin ortak ekibi olmasıydı; bugün bunun faturası ağır oldu.

Peki, neden ağır oldu?

Samimi olarak söylüyorum: İkinci altı ay için alınan zam oranı ilk altı ay için alınsaydı ve diğer her şey aynı kalsın, bu sözleşme benim nezdimde "iyi" bir sözleşme olurdu. Fakat ince nüanslar var. Bir hak kaybı yaşanmadan, ilk altı ay için makul bir zam alınsaydı herkes buna "ortalama bir sözleşme" derdi. Ancak bugün durum çok farklı.

Özellikle seçimden sonra; PETKİM’de tüm kapılar özel güvenliğe devredildi, Star ve PETKİM arasındaki entegrasyon yüzde 100 tamamlandı. Bakım grupları, işverenin yıllardır hayalini kurduğu "merkezi sistem"e geçti. Üç işletme kapatıldı, dördüncüsü için tüm anlaşmalar yapıldı. Yatırım konusunda sürekli bir öteleme var; çalışmalar yapıldığı söyleniyor fakat somut bir adım yok. Lojmanlar bölgesi boşaltılmaya başlandı; sendika boşaltılma süresiyle ilgili çalışma yapıyor ancak üç kuruş para verilerek lojmanlar boşaltılıyor. Lojmanların boşaltılması sadece PETKİM işçisini değil, tüm Aliağa havzasını etkiliyor; ev sahipleri kiracılarını çıkarmak istiyor ya da yeni ev arayanlar için yeterli konut bulunmuyor. İşveren, absürt sebeplerle ve korkusuzca "25/2" maddesi üzerinden (tazminatsız işten çıkarma) her fırsatta bizleri tehdit edebiliyor. Tüm bunlar yaşanırken ne iş yeri önünde ne de içeride temsilcilikten veya şubeden işverene bir mesaj verilmiyor, hiçbir açıklama yapılmıyor. "Masa hep açık" deniliyor ama o masadan hep bizim kaybımızla sonuçlanan kararlar çıkıyor. Şartlar böyle olunca da sözleşmeden beklenti yükseliyor ve haliyle "Bu kadar kaybımızın bedeli bu mu?" diye soruyoruz.

Diğer bir konu da iş güvencemiz. Eğitimle alakalı maddede işveren, sınav yapacağını sendikaya kabul ettiriyor; "Altını siz doldurun, yeter ki biz sınav yapabilelim" diyor. Bugün bunun böyle söylenmesi belki masum görünebilir ama öngörüm şu ki: Birkaç dönem sonra bu madde, performansa dayalı personel çıkarmanın önünü açacaktır. Artık tam anlamıyla "özelleştirildik".

En büyük sorun ise işçi profili. Sözleşme detayları açıklanırken herkes durumu bilerek toplanıyor. Elbette hakaret veya küfür etmeyelim ama en azından bir tepki olarak arkamızı dönelim. Açıklamanın sonunda alkışlayanlar var; bari bundan utanalım. Merak ettiğim tek şey şu: Bu yönetim, süreci iki ayrı toplu iş sözleşmesi gibi yönetti. Eğer tek bir sözleşme olsaydı, sonuç yine bu mu olacaktı?