SOCAR'da sıfır zam: Savaş ve ekonomik koşullar dayatıldı

İzmir- SOCAR bünyesindeki PETKİM ve Star Rafinerisinde binlerce işçiyi ilgilendiren yeni dönem toplu iş sözleşmesi (TİS) bağıtlandı. Taslak aşamasından bu yana büyük beklenti içinde olan işçiler, masadan çıkan “ilk altı ay sıfır zam” kararıyla şoka uğradı. İkramiye sayısının artırılması ve "bir ay çift, bir ay tek maaş" modeliyle makyajlanan sözleşme, yüksek enflasyon ve vergi dilimi kıskacındaki işçi için reel ücret kaybı anlamına geliyor. İmzalanan sözleşmeyi kimi işçiler olumlu değerlendirirken kimileri de yeterli bulmadığını söyledi.

Yeni modelle birlikte işçiler yılda 6 ikramiye alacak, yani iki ayda bir çift ücret yatacak. Ancak bu durum, işçilerin kümülatif gelirini hızla yükselttiği için yılın henüz ilk yarısında üst vergi dilimlerine (Yüzde 27 ve yüzde 35) girmelerine neden oluyor.

Brüt ücret üzerinden yapılan hesaplamada, vergi dilimi sabitlenmediği için işçinin eline geçen net ücret yıl sonuna doğru yüzde 20 ile yüzde 30 arasında eriyor.

İlk 6 ayda yüzde 0 zam alan bir işçinin, sadece TÜİK’in tartışmalı verileriyle bile alım gücü 6 ayda en az yüzde 25-30 oranında azalmış durumda.

Sözleşmenin olumlu ve olumsuz sonuçları olduğunu dile getiren bir işçi, “İlk altı ay zam almamış olmamız, kök ücretlere zam yapılmaması elbette kötü bir sonuç. İki maaş ilave alınması da olumlu olmuş tabi. Esas önemli olan konulardan birisi vergi kesintileriydi. Yakın zamanda vergiye gireceğiz ve çok büyük kesinti olacak. Toplu alacaklarımız ve ücretlerimizin çok önemli bir kısmı vergi kesintisine gidiyor. Buraya dair bir adım atılmadı. Şirket diğer sözleşmede vergi ile ilgili çalışma yapıp işçinin yükünü azaltacağını söylemiş fakat hiç inandırıcı ve güven verici değil. Sabitlemek için yola çıkıldı hiç bir adım atılamadı. Her sözleşmenin daha iyisi vardır mutlaka bu sözleşmeye de iyi olmasa da bu kadar alındı diye bakıyorum” diye konuştu.

‘Vergi kesintisi ücretleri kuşa dönüştürecek’

Sözleşmede ilk 6 ay zammının olmamasının 3 yıl için sıfır zamla tamamlamak anlamına geldiğini söyleyen bir işçi, “İşverenin bu zam oranı, tüm çalışanları sınırlamaya çalıştıkları ücret aralığına bizleri çekmek demektir. Ülkedeki çalışanların büyük çoğunluğunun asgari ücrete, bir kısmının asgari ücretin bir tık üstü olduğu ortadayken, bizleri de yavaş yavaş aşağıya doğru çekmek demektir. Şimdi aldığımız 2 ikramiye bu anlama gelmektedir. Ayrıca erkenden gireceğimiz vergi dilimleri, yıl sonuna doğru maaşlarımızı kuşa dönüştürecek. Üzerimizdeki vergi baskısı daha da artacak. İşverenin sonraki döneme vergi konusunda birtakım sözler verdiği söyleniyor. Söz verileceğine, neden bu sözleşmede olmadı. Kriz, savaş vb. bahanesi öne sürülerek yine tüm fatura bize kesiliyor” diye konuştu.

İşten atma tehditine değinen işçi, “İşten atmaların olacağı, bu sayede bunun önüne geçildiğini söyleyenler, ‘çalışacak işimiz var’ diyenler var. Ama birkaç ay sonra ne olacağının garantisi var mı? Bir de lojmanlar var. Birleştirilmiş sosyal yardım, lojmanda oturan oturmayan diye ayrılmış durumda. Eylül ayında tüm lojmanlar boşaltılacak deniyor. Lojmandan çıkanlar neye göre alacak bu ödemeyi bunlar da belirsiz. Ama temsilci arkadaşlar iyi bir sözleşme olduğunu söylüyor, memnunlar sonuçtan” ifadelerini kullandı.

‘Çift maaş iyi fakat vergi kesintisi artıyor’

Başka bir işçi ise, “Eskilere pek yaramadı. Skalası 5 ve altında olanlara yaradı daha çok. Promosyon daha yüksek bekleniyordu. Eski sözleşmelere göre kötü bir sözleşme bence. Zam alınmadı aslında. Brüt maaşla vergi dilimine giriyorsun hemen zaten. Çift maaşlar iyi gibi görünse de vergi dilimini arttırıyor. Vergiye çabuk giriyoruz kesintiler çok yüksek bu sebeple zam alınmadı yani. İşçi çıkarımı olacak diye de kimse ses çıkaramıyor. Savaşı ülke ekonomisini katarak sözleşmeyi dayatıyorlar aslında” diye konuştu.