'Dizi teşviki' Meclis gündeminde: 'Kamu desteği set emekçilerinin sorularını nasıl çözecek?'

DEM Parti İstanbul Milletvekili Kezban Konukçu, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yurt dışına satışı gerçekleşmiş dizilere bölüm başına yaklaşık 33 bin dolar destek sağlanacağı yönündeki açıklamalar üzerine soru önergesi verdi. Konukçu, önergesini Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı’na sundu.

Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre destek modelinde, Bakanlık ile Türkiye Turizm Geliştirme Ajansı (TGA) tarafından yurt dışına satılan dizilere finansal katkı sağlanması ve dizi karakterleri ile anlatılarının Türkiye’nin turizm tanıtım stratejisinin bir unsuru olarak değerlendirilmesi öngörülüyor.

Konukçu, televizyon ve dizi sektöründe set emekçilerinin uzun çalışma saatleri, güvencesizlik, sigorta sorunları ve artan işsizlik gibi yapısal problemlerle karşı karşıya olduğunu belirterek, açıklanan destek modelinin bu sorunlara yönelik bağlayıcı bir düzenleme içermediğini ifade etti. Son yıllarda reklam gelirlerindeki düşüş ve artan maliyetler gerekçe gösterilerek üretim hacminin daraldığını, projelerin uluslararası satış potansiyeline göre şekillendiğini kaydeden Konukçu, bu tablonun en ağır sonuçlarını set çalışanlarının yaşadığını vurguladı.

Önergede, kamu teşviklerinin hâlihazırda ticari başarı elde etmiş projelere yönlendirilmesinin sektördeki eşitsizliği artırabileceğine dair değerlendirmelere de yer verildi. Sinema Emekçileri Sendikası’nın (Sine-Sen) açıklamalarına atıf yapan Konukçu, kamu kaynaklarının set emekçilerinin çalışma koşullarının iyileştirilmesi, fazla mesai ücretlerinin güvence altına alınması ve sendikal hakların güçlendirilmesi için kullanılması gerektiğini dile getirdi.

Milletvekili, Bakanlığa yönelttiği sorularda; destek kriterlerinin ne olduğu, emek örgütleriyle görüş alışverişi yapılıp yapılmadığı, teşvik verilecek dizilerde toplumsal cinsiyet eşitliği ve şiddet karşıtlığı gibi etik ölçütlerin aranıp aranmayacağı, kamu kaynaklarının hangi bütçe kalemlerinden karşılanacağı ve desteklerin nasıl denetleneceği gibi başlıklara açıklık getirilmesini istedi.

Konukçu şunları sordu:

• Bakanlığınızın dizi yapımcıları ile yaptığı toplantıda, sektördeki emek örgütlerinin ve meslek birliklerinin temsilcileriyle görüş ve önerileri alınmış mıdır?
• Yurt dışına satılmış dizilere verilecek desteğin kriterleri nelerdir? Bakanlığın kültür politikası hangi temel ilkeler çerçevesinde yürütülmektedir?
• "İhracat odaklılık" kriteri dışında, teşvik verilecek dizilerde toplumsal fayda, cinsiyet eşitliği ve şiddet karşıtlığı gibi etik normlar aranacak mıdır? Yoksa kültürel üretim, öncelikle ekonomik getiri ve turizm stratejisi ekseninde Bakanlığınızca kamu tarafından desteklenmeye devam mı edilecektir?
• Bakanlığınız, kamu kaynaklarını "star" oyuncuların yüksek kaşelerini ve büyük yapımcıların kâr marjlarını finanse etmek yerine; bağımsız sinemacıları, yerel kültürleri yansıtan projeleri ve set emekçilerinin sosyal haklarını korumayı neden öncelik listesine almamaktadır?
• Sektördeki daralma nedeniyle artan işsizlik karşısında, bakanlığınız tarafından dizi emekçilerine yönelik doğrudan istihdam destekleri, sosyal güvence mekanizmaları, sendikal hakların güçlendirilmesi veya eğitim programları gibi önlemler alınması gündemde midir?
• Yurt dışına satışı gerçekleşmiş dizilere bölüm başına yaklaşık 33 bin dolar tutarında kamu desteği verilmesi kararı, sektördeki yapısal sorunları (reklam gelirlerindeki azalma, set sayısındaki düşüş, işsizlik artışı) nasıl giderecektir?
• Dizi karakterleri ve anlatılarının Türkiye’nin turizm tanıtım stratejisinin bir parçası olarak kullanılması politikası, dizi emekçilerinin çalışma koşullarını iyileştirecek, güvenceli istihdam sağlayacak mı yoksa yalnızca yapımcıların kar marjlarını mı artıracaktır? Kamusal kaynakların öncelikle emekçilerin haklarının güvence altına alınması ve çalışma koşullarının iş hukuku standartlarına uygun hale getirilmesi için kullanılması yönünde bir revizyon planı var mıdır?

"Tek tip kültür, dayatmasına karşı bir politikası mevcut mudur?"

• Desteklenecek dizilerde toplumsal cinsiyet eşitliği, şiddetin ve mafyatik yapıların yüceltilmemesi, kültürel çoğulculuğun gözetilmesi gibi etik ve kamusal ölçütler belirlenecek midir?
• Son 3 yılda, yurt dışına satılan dizilerin Türkiye’nin çok dilli ve çok kültürlü yapısını temsil etme oranı nedir? Bakanlığın bu konuda "tek tip kültür" dayatmasına karşı bir politikası mevcut mudur?
• Bu politika kapsamında sağlanacak kamu desteklerinin toplam tutarı nedir ve bu kaynaklar hangi bütçe kalemlerinden karşılanacaktır? Desteklerin şeffaf bir şekilde dağıtılması, emekçi yararına kullanımının denetlenmesi ve sendika temsilcilerinin sürece dahil edilmesi için hangi mekanizmalar kurulmuştur?