Kriz Notları | Şimşek programı yol ayrımında

Kriz Notları'nda bu hafta, Mehmet Şimşek yönetimindeki ekonomi programının akıbeti ve olası seçim planları doğrultusunda beklenen politika değişiklikleri ele alındı. Doç. Dr. Ümit Akçay ve Dr. Ali Rıza Güngen, Türkiye ekonomisindeki sermaye girişine bağımlı yapının iktidar bloku içinde yarattığı gerilimleri ve seçim dönemlerinde başvurulan kredi genişlemesi döngüsünü analiz etti.

Programın merkezinde, Merkez Bankası'nın Enflasyon Raporu toplantısındaki revizyonlar ve MÜSİAD cephesinden gelen açıklamalar yer aldı. Şimşek programının temel amacının reel ücretleri baskılayarak ve döviz kurunu sabit tutarak enflasyonu kontrol altına almak olduğu hatırlatıldı. Ancak 2025 yılı enflasyon hedefinin yüzde 24 olmasına rağmen yılın yüzde 30,9 seviyesinde tamamlanması, ekonomide "patinaj çekildiği" algısını güçlendirdi.  Merkez Bankası'nın 2026 yılı enflasyon beklentisinin üst bandını yüzde 21'e (yüzde 15-21 aralığına) çekmesi, enflasyonun yüzde 20'nin üzerinde seyredeceğinin bir kabulü olarak değerlendirildi.

Programda mevcut ekonomik çıkmazı derinleştiren dinamikler şu başlıklar etrafında toplandı:

• Şimşek'in koltuğunu sallayan çevreler: İhracatçılar, uluslararası piyasalara erişemeyip iç piyasadan borçlanmak isteyen sanayiciler ve eski "Nebati-Albayrak" ekibi etrafında konumlanan gruplar, mevcut politikalardan duydukları rahatsızlığı artırıyor.
• TL’nin değerlenmesi tartışması: Merkez Bankası yetkililerinden Fatma Özkul'un, TL'deki reel değerlenmenin doğal bir sonuç olduğunu ancak bunun "sürdürülebilir olduğunu söylemenin mümkün olmadığını" ifade etmesi, uygulanan programın sınırlarına gelindiğine işaret ediyor.
• Siyasi ajanda ve seçim: 2026 ortalarında veya sonlarında yaşanabilecek yeni bir plebisit (Anayasa, ülkenin tamamını ilgilendiren konuların tartışma ortamı oluşturulmaksızın halka evet/hayır şeklinde referandum edilmesi) veya seçim süreci, iktidarı faizlerin düşürülmesine ve kredi genişlemesine itme potansiyeli taşıyor.
• İktidar içindeki çatlaklar: Döviz cinsi borçlanmaların artışına dair kaygılarla getirilen ek önlem paketleri, ihracatçıların tepkisini çekerken; iktidar kanadından "yüksek faiz-düşük kur politikasından kurtulmak gerektiğine" dair açıklamaların yükselmesine neden oluyor.

Programda Şimşek'in olası bir görevden alınışının, daha önceki Naci Ağbal dönemi kadar kolay olmayabileceği vurgulandı. Akademisyenler, mevcut rezerv birikimi ve enflasyon kontrolünün iktidar için bir zorunluluk olduğunu belirtirken, uygulanan politikaların büyükşehirlerdeki hayat pahalılığı üzerinden iktidarın toplumsal meşruiyetini aşındırdığı ifade edildi.

(Ekonomi Servisi)