Mimar İlker Kahraman: Basmane Çukuru'nda kamu mülkiyeti üzerinden pazarlık olmaz

İzmir – Geçmişi İzmir Yangınına kadar uzanan 103 yıllık “Basmane Çukuru” sorunu geçtiğimiz günlerde, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin oy birliğiyle hakkından “feragat” etmesiyle tekrar alevlendi.

Hukuki süreç devam ederken, 20 bin metrekare büyüklüğündeki alan için önce İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu tarafından "serbest" yapı yüksekliği açıklaması yapıldı. Ardından da İzBB Meclisi tarafından yapı yüksekliğinin 84 metre olarak belirlenmesi tartışmanın odağına oturtulmaya çalışıldı..

“Basmane Çukuru” sorununu İzmir’in yıllardır kanayan yarası olarak değerlendiren Mimarlar Odası İzmir Şubesi geçen dönem Başkanı İlker Kahraman ile sorunun kaynağını ve yapılan kayıkçı dövüşünü konuştuk.

“Sorun yapının sınırlandırılması değil”

Sorunun alana yapılacak olan yapının sınırlandırılması sorunu olmadığını belirten Kahraman, “Baştan söyleyeyim tartışmaya buradan başlandığında yanlış sonuçlara ulaşıyoruz.. Kesinlikle sorun bu alana yapılacak yapının 84 metre ile sınırlandırılması sorunu değil. Sorun kamuya ait bu alanın yanlış uygulamalar ile özel şirkete geçmesidir. Bu kanunsuz işlemler için açılan dava vardır ve o dava sonucu beklenmelidir" dedi.

“Mülkiyet meselesine döndürülmeli”

Konunun yükseklik meselesinden mülkiyet meselesine döndürülmesi gerektiğini belirten Kahraman, kamuoyunun mülkiyet meselesi, üzerinden bu alana taraf olması gerektiğini söyledi.

İzmir’in gerçek kazanımının bu olacağını belirten Kahraman, “Davayı beklemeden bu alanı pazarlık konusu yapmak kente kesinlikle yarar değil zarar getirecektir. Gökhan Hüseyin Erkan ve Adile Arslan Avar'ın hazırladığı çok kapsamlı akademik rapora göre bu alan 100 yıldır aynı sınırlara sahip bir şekilde beklemektedir. Kentin yararı için dava sonucunu da bekleyebilir” diye konuştu. 

Farklı idareciler farklı kurtarıcılar

Alanın Behçet Uz döneminde ortaya konan Kültürpark ve Çevresi yaklaşımının, farklı idarecilerin günü kurtaran yaklaşımları ile çorba haline getirildiğinin altını çizen Kahraman, “Sade bir şekilde kentin kültürüne katkı yapacak bir yaklaşım ne yazık ki 105 bin metrekarelik devasa bir imar hakkına, inşaat alanına dönüştürüldü. Oysa sıkıyönetim Komutanlığı tarafından 19.04.1983’te İzmir belediye başkanı olarak atanan Ceyhan Demir döneminde Basmane çukuru için serbest, ulusal ve tek kademeli “İzmir Turizm ve Ticaret Merkezi Ulusal Mimari Proje Yarışması” ilan edilmiş, proje yarışmasını Zafer Koçak ve Kemal İpek’in projesini kazanmıştı. Proje çok katlı olmayan, girişini Kültürpark’a yönlendiren bir proje. Bu proje belki de alan için hazırlanmış kamu yararını gözeten en iyi projedir. Oysa bu proje uygulanmamış, geldiğimiz noktada kendi alanında çırak çıkacak bir yaklaşım ile büyükşehir olarak alanın sadece yüzde 11-30 arası bir kısmına talip olunarak 105 bin metrekarelik iştah kabartan bir rant projesi ortaya konmuştur” dedi.

“Özfatura seçim öncesi hisseleri devredildi”

Özfatura döneminde, seçime çok az bir zaman kala hazırlanan bir protokol ile Basmane Çukuru alanının büyük hissesinin Güç Yapı’ya aktarıldığına dikkat çeken Kahraman, “Hem de projenin yüzde 89’u Güç Yapı,  yüzde 11’i belediye mülkiyetinde olacak şekilde. Bu protokol üzerine tapu devri de yapılmıştır. Oysa kat karşılığı sözleşmelerde taraflardan birisi sözünü yerine getirmez ise sözleşme iptal olunur. Burada olan da tam olarak budur. Kamuya ait tapu kat karşılığı anlaşma ile özel şirkete aktarılmıştır. Özel şirketin borçlarına karşılık da TMSF yerin sahibi olmuştur. Kendisine ait olmayan bir mülkü borçlarını ödemek için TMSF'ye vermiştir özel şirket. İşte tam burada Tunç Soyer döneminde çok doğru bir karar ile bu yanlış uygulama için dava açılmıştır.. Yani yanlış uygulamadan vazgeçilmesi kamunun olanın tekrar kamuya dönmesi olasıdır.” dedi.

“Öncelikle yapı kamuya kazandırılmalı”

Önce davanın sonuçlanması bu sayede de kamusal alanın geri kazanılması gerektiğine vurgu yapan Kahraman sözlerini şöyle sürdürdü; “Tekrar etmekte fayda var. Yapılacak yapının yüksekliği çok sonraki konudur. Bugünkü tartışmadaki suni kat azalması yapılacak 105 bin metrekarelik inşaat alanını azaltmaz. İnşaat alanı sabittir sadece kat yüksekliği azaltılmıştır. Bu yapının kente yapacağı yoğunluk benzer bir şekilde devam etmektedir. 2026 yılında kamucu yaklaşımın ne şekilde olacağı yeniden tartışılmalı elde edilmiş nadir boşluklar Kültürpark alanının destekleyecek şekilde kullanılmalıdır. 105 bin metrekarelik kütlelere günümüz İzmir’inde gerek olmadığı aşikardır.”