Epstein Belgeleri Norveç’te gündemin ilk sıralarında: Üst düzey isimler mercek altında

Epstein Belgeleri Norveç’te gündemin ilk sıralarında: Üst düzey isimler mercek altında

Milyarder Jeffrey Epstein’e ilişkin açıklanan yeni belgelerde adı geçen Norveçli isimler, ülkede siyaset ve kamu yönetimini sarsan bir tartışmayı beraberinde getirdi. Belgelerin kamuoyuna yansımasının ardından, Norveç’in eski Başbakanı ve Norveç Nobel Komitesi Başkanı Thorbjørn Jagland hakkında resmî soruşturma başlatılırken, Amman Büyükelçisi Mona Juul görevinden uzaklaştırıldı. Aynı dönemde, Veliaht Prenses’in oğlu Marius Borg Høiby’nin davası da Oslo’da devam ediyor.

Norveç’te yolsuzluk ve büyük ölçekli ekonomik suçları soruşturmakla görevli özel birim Økokrim, Jagland hakkında resmî inceleme yürütüldüğünü açıkladı. Hem polis soruşturması yürütme hem de savcılık yetkisine sahip olan Økokrim, yalnızca en ciddi, karmaşık ve ilkesel davaları ele almasıyla biliniyor. Özellikle siyasi güç, büyük ekonomik çıkarlar ve uluslararası bağlantıların söz konusu olduğu dosyalarda devreye giren birim, bu soruşturmada da olası yolsuzluk ve nüfuz sağlama iddialarını araştırıyor.

1950 doğumlu olan Thorbjørn Jagland, Norveç siyasetinin son on yıllardaki en etkili figürlerinden biri olarak tanınıyor. 1996–1997 yılları arasında Norveç Başbakanı olarak görev yapan Jagland, daha sonra dışişleri bakanlığı görevini üstlendi. Uzun yıllar boyunca, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana ülke siyasetinde belirleyici rol oynayan İşçi Partisi’nin önde gelen isimleri arasında yer aldı. Parti günümüzde de iktidarda bulunuyor ve Norveç refah devletinin temel siyasi yapısı olarak görülüyor.

Epstein ile uzun yıllar süren temas

Jagland, 2009–2019 yılları arasında Avrupa Konseyi Genel Sekreteri olarak görev yaptı. Demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü alanında Avrupa’nın en önemli kurumlarından biri olan Avrupa Konseyi, Türkiye’nin de üyesi olduğu ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi aracılığıyla doğrudan ilişki içinde bulunduğu bir yapı konumunda. Jagland, aynı dönemde Nobel Barış Ödülü’nü veren Norveç Nobel Komitesi’nin de başkanlığını yürüttü. Bu görevler, Norveç ve Avrupa’da en yüksek güven gerektiren pozisyonlar arasında kabul ediliyor.

Açıklanan belgelere göre Jagland, Epstein ile uzun yıllar boyunca temas halindeydi. Bu temasların, Jagland’ın hem Avrupa Konseyi Genel Sekreteri hem de Nobel Komitesi Başkanı olduğu döneme denk gelmesi dikkat çekiyor. Belgelerde yer alan e-postalar; toplantılar, seyahatler, konaklamalar ve özel ulaşım imkanlarına ilişkin yazışmaları içeriyor. Ayrıca Jagland’ın 2014 yılında ailesiyle birlikte Epstein’e ait Karayipler’deki özel adaya gitmeyi planladığı, ancak bu seyahatin daha sonra iptal edildiği de belgelerde yer alıyor.

Økokrim, bu ilişkinin sıradan diplomatik temasların ötesine geçip geçmediğini ve ekonomik bir boyut taşıyıp taşımadığını araştırıyor. Soruşturmanın merkezinde, Jagland’a ekonomik değeri bulunan avantajlar sunulup sunulmadığı yer alıyor. Belgeler; lüks seyahatler, pahalı konaklamalar ve özel ulaşım gibi normal koşullarda yüksek maliyetli imkanlara işaret ediyor. Savcılık, bazı seyahatler gerçekleşmemiş olsa bile, bu tür tekliflerin güçlü konumlarda bulunan kişilere yöneltilmesinin başlı başına sorun teşkil edip etmediğini değerlendiriyor.

Dosyada ayrıca Jagland ile Epstein arasında konut ve mali konulara ilişkin yazışmaların bulunduğu belirtiliyor. Jagland, Oslo’daki konutunu banka kredisiyle satın aldığını ve Epstein’dan herhangi bir maddi destek almadığını savunuyor. Buna rağmen Økokrim, kredi, borç ya da başka türden ekonomik yardımların teklif edilip edilmediğini araştırıyor. Epstein’ın uçak bileti, özel jet, otel veya diğer seyahat masraflarını karşılayıp karşılamadığı ya da karşılamayı teklif edip etmediği de soruşturmanın önemli başlıkları arasında yer alıyor.

Norveç hukukuna göre bu tür avantajlar, açık bir karşılık bulunmasa bile, etki yaratma veya yakınlık sağlama amacı taşıyorsa yolsuzluk kapsamında değerlendirilebiliyor. Tartışmanın odağında, doğrudan para alışverişinden ziyade, maddi değeri olan ayrıcalıklar ve zamanla oluşabilecek bağımlılık ilişkileri bulunuyor.

Yazışmalar dikkat çeken noktalar

Belgelerde yer alan bazı e-posta ifadeleri de kamuoyunda tepki çekti. Jagland’ın Balkanlar’a yaptığı bir seyahatin ardından Epstein’a gönderdiği bir mesajda “Arnavutluk’taki kızlar” ya da “olağanüstü kızlar” gibi ifadeler kullandığı görülüyor. Başka bir mesajda ise “sadece genç kadınlarla devam edemem” ifadesi dikkat çekiyor. Bu yazışmaların herhangi bir suç teşkil ettiğine dair somut bir kanıt bulunmazken, birçok kişi bu dilin böylesine üst düzey görevlerde bulunmuş bir isim için uygunsuz bir yakınlığa işaret ettiğini savunuyor. Jagland ise Epstein ile özel hayatına ya da genç kızlara ilişkin herhangi bir temasının olmadığını belirtiyor.

Soruşturmada dikkat çeken bir diğer nokta, Jagland’ın daha önce Epstein ile olan ilişkisini sınırlı ve tamamen diplomatik olarak tanımlamış olması. Açıklanan belgelerin, ilişkinin daha uzun süreli ve kapsamlı olduğunu göstermesi, Økokrim’in soruşturma başlatmasında etkili oldu. Jagland, geçmişte temasın kapsamını dar yansıttığını kabul ederken, herhangi bir uygunsuz menfaat elde etmediğini ve suç işlemediğini savunuyor.

Öte yandan Epstein belgelerinde adı geçen bir diğer Norveçli isim olan Amman Büyükelçisi Mona Juul da görevinden uzaklaştırıldı. Juul’un dosyasıyla ilgili incelemeler sürerken, bu gelişmeler Norveç’te kamuoyunun güven duyduğu kurumlar ve isimler etrafında daha geniş bir tartışmayı tetikledi.

Aynı dönemde, Norveç Veliaht Prensesi’nin oğlu Marius Borg Høiby (29) hakkında açılan dava da Oslo Bölge Mahkemesi’nde devam ediyor. 3 Şubat’ta başlayan ve yaklaşık yedi hafta sürmesi beklenen davanın, 19 Mart’ta sona ermesi öngörülüyor. Høiby, duruşmalar boyunca hem kendi savunmasını yapacak hem de müştekiler ile tanıkların ifadeleri sırasında salonda hazır bulunacak.

Norveç’te son haftalarda yaşanan bu gelişmeler, modern yolsuzluk ve nüfuz ilişkilerinin yalnızca açık para alışverişiyle sınırlı olmadığı; lüks seyahatler, ayrıcalıklar ve özel bağlantılar üzerinden de şekillenebildiği yönündeki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Davaların ve soruşturmaların sonuçlarının, yalnızca bireylerin siyasi mirasını değil, Norveç ve Avrupa’daki kurumlara duyulan güveni de doğrudan etkilemesi bekleniyor.