Marmara depremi için yeni senaryo: Fay tek parça kırılmayacak

Cumhuriyet yazarı Orhan Bursalı, Marmara Denizi’nden geçen ana fay hattının nasıl kırılacağına ilişkin yıllardır süren tartışmaları köşesine taşıdı. Yerbilimcilerin en büyük endişesinin, fayın tek seferde kırılarak 7.4’ten büyük bir deprem üretmesi olduğunu hatırlatan Bursalı, bu senaryonun İstanbul’u en kötü duruma hazırlamak amacıyla uzun süre temel varsayım olarak kabul edildiğini yazdı.

Ancak yeni bir bilimsel çalışmanın, Marmara fayının tek parça değil, çok parçalı kırılma olasılığının daha yüksek olduğunu ortaya koyduğunu aktardı.

Bursalı’nın aktardığına göre, Güney Kaliforniya Üniversitesi Yerbilimleri Bölümü’nden Dr. Sezim Ezgi Güvercin ve danışmanı Prof. Dr. Sylvain Barbot, Marmara fayının fiziksel özelliklerini ve tarihsel kırılmalarını inceleyerek yeni modeller geliştirdi. Araştırmacılar, Marmara Denizi’nde son yıllarda meydana gelen 6.2, 5.8 ve 5.2 büyüklüğündeki depremlerin, “tek parçalı kırılma” teorisini sorgulattığını belirtti.

Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan çalışmada, 10 bin yılı aşkın sismik aktiviteyi içeren fizik tabanlı simülasyonlar kullanıldı ve özellikle 1894’te büyük deprem üreten Kuzey Anadolu Fayı’nın Marmara kolu incelendi.

Bursalı, çalışmanın vardığı sonucu şu sözlerle aktardı:

“Marmara’daki fay muhtemelen parçalar halinde kırılacak ve maksimum deprem büyüklüğü en fazla 7.3’e ulaşacak.”

Çalışmaya göre, geometrik olarak daha basit olan batı kesimler (Ganos ve Tekirdağ), yaklaşık her 150 yılda bir 7.2 büyüklüğüne ulaşan düzenli depremler üretiyor. Doğu kesimler (Kumburgaz ve Prens Adaları) ise yaklaşık her 100 yılda bir 6.2–6.8 büyüklüğünde ve yaklaşık her 500 yılda bir 7.0 büyüklüğünde “deprem çiftleri” ile daha küçük ve daha sık sarsıntılar yaratıyor.

Araştırmacılar, Marmara Ana Fayı boyunca sıcaklık ve kaya türlerindeki farklılıkların, kırılmayı durdurabilen veya fayın sürünmesine yol açabilen doğal bariyerler oluşturduğunu belirtti. Bu bariyerlerin, tek parça halinde büyük bir kırılmayı zorlaştırdığı ifade edildi.

Bursalı, çalışmanın İstanbul açısından taşıdığı öneme de dikkat çekti. Araştırmacılar, bu bulguların deprem riskini ortadan kaldırmadığını özellikle vurguladı. Dr. Sezim Ezgi Güvercin’in şu uyarısına yer verildi:

“Bulgular İstanbul’un deprem riskini azaltmıyor. Şehre daha yakın ya da kısa aralıklarla meydana gelen orta ila büyük depremler ciddi hasara yol açabilir. Marmara Ana Fayı’nın her iki tarafındaki kilitli segmentler 100 yılı aşkın süredir büyük bir kırılma yaşamadı. Eğer bu segmentler simülasyonlarda gözlemlenen kalıpları izlerse, bölge önümüzdeki on yıllarda büyük depremler yaşayabilir.”

(cumhuriyet.com.tr)