Don ve kuraklık üreticiyi vurdu: Şeftali ve kirazda tarihi kayıp

Türkiye’de yılın başında yaşanan zirai don ve ardından gelen kuraklık, tarımsal üretimde derin yaralar açtı. ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) hazırladığı sert çekirdekli meyve raporu, üretici köylünün emeğini doğrudan etkileyen bu sürecin şeftali ve kirazda tarihi düşüşe yol açacağını ortaya koydu.

Geçtiğimiz yıllarda üretim ve ihracatta üst sıralara yükselen Türkiye, bu sezon büyük bir kayıpla karşı karşıya. Rapora göre 2025/26 döneminde şeftali ve nektarin üretimi yüzde 45 azalarak 649 bin tona, kiraz üretimi ise yüzde 60 düşerek 400 bin ton seviyesine inecek.

İhracat şampiyonu ikinci sıraya geriliyor

İhracatta da benzer bir tablo söz konusu. Şeftali ve nektarinde ihracatın yüzde 45 düşüşle 145 bin tona, kirazda ise yüzde 85 gerileyerek 10 bin tona düşmesi bekleniyor. Türkiye, bu kayıplarla geçtiğimiz sezonun “ihracat şampiyonu” konumundan hızla gerileyerek dünya sıralamasında alt sıralara düşecek.

Üretici iç pazara sıkışıyor

USDA verileri, üretimdeki daralmanın ihracata ayrılan payı azaltacağını, ürünün daha büyük kısmının iç piyasada tüketileceğini gösteriyor. Kirazda iç pazarın payı yüzde 98’e çıkarken, şeftali ve nektarinde bu oran yüzde 78’de kalacak. Bu durum, üreticinin ihracat gelirinden mahrum kalmasına ve iç piyasada düşük fiyat baskısıyla karşı karşıya kalmasına yol açacak.

AB ve Irak pazarında sert düşüş

Türkiye’nin en büyük alıcıları olan Avrupa Birliği, Irak ve Rusya’ya yapılan ihracatta sezonun ilk aylarında yüzde 50’den fazla düşüş yaşandı. AB’nin Türkiye’den şeftali ve nektarin ithalatı yüzde 60 azalırken, kirazda bu oran yüzde 86’ya çıktı. Rusya ve AB açığı başka ülkelerden karşılamaya çalışsa da Türkiye’nin kaybı üretici açısından telafisi zor sonuçlar doğuruyor.

Küresel etki, üreticinin ağır faturası

USDA’ya göre yalnızca Türkiye değil, dünya çapında sert çekirdekli meyve üretiminde de düşüş yaşanacak. Ancak Türkiye’deki kayıp hem iç pazarı hem de ihracata dayalı tarım politikalarını sarsacak boyutta. İklim krizinin derinleştiği koşullarda üreticinin zararı büyürken, tarımda kamusal destek ve planlamanın önemi bir kez daha açığa çıkıyor.

(Ekonomi Servisi)