Başpınar’da son bir hafta: Kolu kopanlar, işten atılanlar, ücretleri yatmayanlar, baskılar...

Arif NUSLU
Antep

Gaziantep Organize Sanayi Bölgelerinde son dönemde işten çıkarmalar yoğunlaştı, iş kazaları arttı, ücretler kimi fabrikalarda on günü aşacak şekilde geç yattı, çalışma koşullarının ağırlaştırılmasına yönelik baskılar arttı ve daha birçok hak ihlali yaşanmaya devam etti, ediyor. Bu yazıda sadece son bir haftada bilebildiğimiz, öğrenebildiğimiz ve teyit edebildiğimiz meseleleri aktaracağız.

SON BEŞ GÜNDE İKİ İŞÇİNİN KOLU KOPTU

İş kazalarında genellikle meselenin duyulmaması için patronlar olayı örtbas etme yoluna gidiyor. Son bir haftada netleşen iki iş kazası yaşandı. 13 Temmuz’da Özerdem Mensucat’ta Adem isimli işçinin kolu makinenin arasında kalarak koptu. İşçinin tedavisi sürüyor. Bu fabrika yeni açılan bir fabrika ve geçtiğimiz ay bir ölümlü kazanın daha meydana geldiğini ifade ediyor işçiler. Melike Tekstil’de ise 18 Temmuz gece vardiyasında bir işçinin kolu makinenin arasında kalarak koptu.

ÜCRETLER GEÇ YATIRILIYOR İŞÇİYE BORCUNDAN DOLAYI FAİZ İŞLİYOR

Fabrikalarda ücretlerin geç yatırılması konusu yeni değil. Özellikle son aylarda kimi fabrikalarda işçiler iş bırakarak maaşlarının yatmasını istemişti. Son bir haftada ise Kara Holding, Samkale Gıda, Boyar Kimya, Ufuk Halı, Kaplanser Halı, Art Halı fabrikalarında maaşlar geç yatırıldı, bu yazı yazılırken çoğunda hâlâ yatırılmamıştı. Mesela Boyar Kimya’da 7’sinde yatırılması gereken maaşlar 14’ünde yatırıldı. Ufuk Halı’da ayın 16’sı olmasına rağmen hâlâ yatırılmamıştı. İşçiler için ücretlerin bir gün dahi geç yatması zaten geçinmenin binbir türlü zorlukla baş etmek anlamına geldiği bu ekonomik koşullarda ciddi bir ek sorun anlamına geliyor. Mesela kredi kartına ya da diğer borçlarına faiz binmesi anlamına geliyor. İşçiler, neredeyse dört bir yana borçlu oldukları için ödemeleri aksıyor ve faiz biniyor. “Faizlerimizi patronlar ödemiyor ama” diyorlar. Ya da ev kirasının gecikmesinden tutalım eve ekmek bile alamayacak duruma geldiğini ifade eden işçiler var.

BASKILAR, TEHDİTLER ARTIYOR

Fabrikalarda baskıların artması son dönemin önemli meselelerinden biri. Son bir haftada Şireci’de yoğun çalıştırmaya yönelik baskılar arttı; istemeyen çıksın denildi. Ritaş Holding’de fabrikaya yapılacak denetim öncesi işçilere ‘Elden para almıyoruz diyeceksiniz’ denilerek tehditler edilmesi, Yasin Kaplan Halı’da daha fazla makineye bakmaya zorlayarak çıkmak isteyenlere ise tazminatın yarısının teklif edilmesi... Özellikle amirler, müdürler aracılığıyla yoğunlaştırılan bu baskılar son dönemde çok fazla fabrikada artmış durumda.

İŞTEN ATMALAR YOĞUNLAŞIRKEN TAZMİNATLAR GASBEDİLMEK İSTENİYOR

İşten çıkarmalar da artarak sürüyor. Son hafta sayıca yoğun çıkarmalar Eruslu Sağlık ve Çelikaslan Tekstil’de yaşandı. Eruslu’da en az 50 işçi çıkarılırken AKP Gaziantep Milletvekili İrfan Çelikaslan’ın sahibi olduğu Çelikaslan Tekstil’de ise openet bölümünde çalışan en az 35 işçi işten çıkarıldı. Kayra İplik’te 18 Temmuz’da 30 işçi işten atıldı, patron işçilere fabrikayı kapatacağını söylemiş ve ihbar tazminatlarından vazgeçmelerini istemişti. İşçiler fabrika önünde bekleyişte. Diğer fabrikalarda ise sayıları değişmekle beraber işten çıkarmalar sürüyor. Ya da istifaya zorlama durumları yaşanıyor.

MERİNOS’TA ÇEK OYUNU VE TEMMUZ ZAMMI TARTIŞMALARI

Temmuzda zam talebi fabrikalarda tartışmanın önemli ayaklarından biri. Erdemoğlu Holding’in sahibi olduğu Merinos Halı 5 Temmuz’da işçilere 6 ay boyunca geçerli olmak üzere her ay 4 bin lira alışveriş çeki verileceğini duyurmuştu. Özellikle son aylarda vergi dilimine girdikleri için gelir vergisi kesintilerinden dolayı ücretleri düşen Merinos işçilerinin tepkilerinin artması, işçiler arasında vergi meselesinin yoğun bir tartışmanın konusu olması; temmuz ayı yaklaşırken ücretlerin enflasyon karşısında erimesine yönelik tepkiler Merinos’un böyle bir karar almasında başat etkenlerdi. BİRTEK-SEN’in fabrika önünde özellikle vergi meselesine dair yaptığı bildiri dağıtımlarının da bu kararın alınmasında etkili olduğu Merinos işçileri içerisinde konuşuluyordu. Tabii bu durumun işçiler içerisinde yayılması Başpınar’daki diğer fabrikalarda da ara zam tartışmalarını yoğunlaştırdı. Aradan geçen bir kaç gün içerisinde bu çeki alabilmenin ‘şartları’ ortaya çıkmaya başladı. Rapor alana, her ne sebeple olursa olsun izin alana bu çek verilmeyecek denildi işçilere. Bu şartları sağlayabilen işçi sayısının çok sınırlı olacağı açık, bu nedenle işçiler de bu şartların kaldırılması talebi tartışılıyor. Diğer fabrikalarda ise ara zam talebinin nasıl sonuçlanacağı ağustos ayında yani temmuz maaşlarının yatacağı dönem fiili iş bırakma süreçlerine gebe durumları ortaya çıkarabilir. Son olarak 17 Temmuz’da BİRTEK-SEN son iki aylık süreçte 35 fabrikadan işçilerle yapılan görüşme ve toplantıların sonucu olarak ortak talepleri açıkladığı bir basın açıklaması gerçekleştirdi:

1. Temmuz’da bütün ücretlere yüzde 60 zam,
2. Her bayramda bir aylık ikramiye,
3. Banka promosyonu işçilerin hakkı, işçilere verilsin,
4. Vergi dilimi zulmüne son verilsin, vergiyi patronlar ödesin. Patronlardan servet vergisi alınsın.

{{523480}}