Aydın'da 5 köyde 120 JES sondajı yapılacak

Özer AKDEMİR
Aydın

Aydın İncirliova ilçesi Kızılcaköy Mahallesi yakınlarında açılmak istenen jeotermal kuyu ve santrali (JES) ile ilgili Çevresel Etki Değerlendirilmesi (ÇED) süreci başladı. Geçtiğimiz günlerde Aydın Çevre İl Müdürlüğü sitesinde yayınlanan ÇED Proje tanıtım dosyası JES sondajlarının çok önemli bir bölümünün incir bahçesi ve birinci sınıf tarım arazisinde yer aldığını gösteriyor. Kızılcaköylüleri JES'e karşı günlerdir çadır kurup nöbet tutmaya devam ediyor.

Aydın İncirliova ilçesi Kızılcaköy Mahallesi yakınlarında toplam 120 JES kuyusu açılmak istenirken, bu kuyuların en yakını Kızılcaköy'ün evlerine 150 metre uzaklıkta. Kuyular Dereağzı, Gerenkova, Kardeşköy ve Balıkköy köyleri sınırları içerisine de giriyor. Bu kuyulardan bazıları Gerenkova köyüne 550 metre, Kardeşköy'e 400 metre ve Balıkköy'e ise 4.000 metre uzaklıkta yer alıyor.

BAŞKA JES'LER DE AÇILABİLECEK

Firma proje tanıtım dosyasında (PTD), bu bölgede açılacak kuyularla Sarı Zeybek adlı bir JES işletmeyi planlarken, açılacak kuyuların şirket tarafından bölgede yapılacak başka JES'lerde de kullanılabileceği belirtiliyor. Yine proje tanıtım dosyasında bölgede açılacak her bir sondaj için 10-16 dönümlük bir alana ihtiyaç olduğu belirtiliyor. Sondaj yapılan alanların genelde tarım arazisine denk geldiğinin ifade edildiği PTD'de buralardaki mülkiyet hakkının köylüler tarafından şirkete devredilmemesi durumunda Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununa göre kamulaştırma yoluna gidileceği ileri sürülüyor.

ÇED DOSYASINDA Hz. İBRAHİM, KONFÜÇYUS VE HEREDOT DA VAR!

Şirketin PTD'sinde açılacak sondaj kuyuları ile ilgili bilgiler sıralanırken tarihte ilk açılan sondaj kuyularından M.Ö. 1500 yıllarında Filistin’de su kuyusunun Hz. İbrahim tarafından açıldığı, sondajcılığın 3500 yıllık tarihi olduğu, Konfüçyus'un M.Ö. 1000 yılarında Çinliler tarafından yeraltından tuzlu su çıkarmak amacıyla kuyu açıldığını yazdığı, Heredot ve Da Vinci'nin sondaj meselesine dair görüşleri gibi "çok önemli" bilgilerde unutulmamış!..

KUYULARIN TAMAMI İNCİR BAHÇESİNDE VE TARIM ARAZİSİNDE

Bu tür incilerle süslenmiş olan PTD''de projenin çevresel etkileri bölümü ise evlere şenlik. Proje sahasının 3573 sayılı Zeytincilik Yasası ile belirtilen alanlar içinde olmadığının yazdığı PTD'de ilerleyen sayfalarda Balıkköy'de açılan kuyuların arazi özniteliği sütununda "zeytinlik ve incir bahçesi" yazıyor. Sondaj lokasyonlarında planlanan parsel kullanımları başlıklı tabloya bakıldığında ise kuyuların neredeyse tamamının incir bahçesi ve tarım arazisi olduğu görülüyor. Şirket kendisinin hazırladığı bu açık tablodaki bilgilere rağmen PTD'de projenin tarımsal alanlar içerisinde kalmadığını ileri sürebilmiş.

6 ENDEMİK TÜR VAR

Yine PTD'ye göre proje alanı ve yakın çevresinde 6 bitki türü endemik olup bu türlerin bir tanesi "tehdit altına girebilir" kategorisi içerisinde yer alıyor. Proje alanı ve yakın çevresinde 20 sürüngen türü tespit edilirken bu türlerden 11 tanesi Bern Sözleşmesine göre Ek-II listesinde, 9 tür ise Ek-III listesinde bulunmakta. 72 kuş türünün tespit edildiği proje alanında bu türlerden 49 tür Bern Sözleşmesine göre EK-II listesinde, 16 tür EK-III listesinde yer almakta. Bern sözleşmesine göre çeşitli derecelerde koruma altında bulunan 19 memeli türünün tespit edildiği proje alanında tüm hayvanların korunmasına dönük alınacak önlemler ise şöyle ifade ediliyor; "Proje alanında bulunan ve bulunması muhtemel fauna türleri için gerekli uyarılar yapılarak özellikle rahatsız edilmeyeceklerdir"!

KAMUNUN ELİNDEKİ TEK JEOTERMAL SAHASIYDI

Gürmat Elektrik Üretim A.Ş. tarafından işletilmek istenen Çiftlik JES, topraklarının % 85'i jeotermal kullanımına açılan Aydın'da kamunun elinde kalan tek jeotermal sahasıydı. İl Özel İdaresine ait olan jeotermal ruhsatlarından 14 tanesi daha önce ihale ile satılmış, Valiliğin Çiftlik JES sahasını 2013 yılında satma girişimi Aydınlıların tepkisi sonrası durdurulmuştu. Daha sonra %99'u Aydın İl Özel İdaresi'ne ait olan AYTER adlı şirkete devredilen jeotermal sahasının amacı dışında kullanılmayacağına dair sözler verilmişti. Tepkiler yatıştıktan sonra Valilik verdiği unutan jeotermal sahasını 1 Mart 2018 tarihinde ihaleye çıkararak Gürmat adlı şirkete 2041 yılına kadar kiraladı. Böylece Çiftlik JES sahası ile birlikte Aydın kendi tam anlamışla JES'ler tarafından kuşatılmış oldu.

KÖYLÜLER BASKILARA RAĞMEN DİRENİYOR

JES'e karşı günlerdir direnen Kızılcaköylüler'e devlet kurumlarının baskısı da sürüyor. Köylü kadınların geçtiğimiz Cuma günü Aydın Valililiğince yapılan halk gününe giderek jeotermal istemediklerini anlatmaları valinin emri ile engellenmişti. Kent girişinde polis tarafından durdurulan köylüler kente sokulmamıştı. Ayrıca geçtiğimiz günlerde köylülerin kurdukları direniş çadırları jandarma tarafından sökülmüş, köylüler çadırları tekrar kurmuşlardı.