Bir özelleştirme romanı: SÜMERBANK

Özelleştirme-tasfiye politikalarının kıskacına 1987 yılında düşen Sümerbank'ta hızla sona doğru gidiliyor. 2004 yılında özelleştirilmesinin tamamlanması planlanan Sümerbank'la ilgili Fatma Orhan Coşkunoğlu'nun yaptığı araştırma, 1933 yılında Türkiye'nin sanayileşmesi için kurulan ve cumhuriyet tarihine damgasını vuran Sümerbank'ın nasıl "sadece maaş ödeyen bir kurum" haline getirildiğini gözler önüne seriyor. Ekonomi Muhabirleri Derneği'nin yayın organı Ekonom'da yayımlanan "Bir Sanayileşme ve Özelleştirme Romanı Sümerbank" başlıklı araştırmaya göre, 1987 yılında özelleştirme kapsamına alındığında "13 milyon metrekare arazisi, 360 parça tapusu, 40 fabrikası, 468 mağazası, binlerce bayii, bir bankası ve 47 banka şubesi, 42 bin civarındaki çalışanı" ile ülke ekonomisinin candamarlarından birisi durumundaki Sümerbank'tan bugüne şunlar kaldı: "Özelleştirilmeyi bekleyen 16 işletme, 4 bağlı ortaklık, 6 bölge müdürlüğü, 10 mağaza, 259 bayii ile Kültür Bakanlığı'na devredilecek olan Ankara Ulus'taki Genel Müdürlük Binası, emekliliğini ya da diğer kamu kurumlarına devrini bekleyen 4 bin 350 işçi ve 861 memur ve yıllık 200 trilyon bilanço zararı." Nereden nereye? Araştırmaya göre, 1933 yılnda Türkiye'nin sanayileşmesi için Atatürk'ün talimatı ve "Sanayide Devlet" sloganı ile kurulan ve Türkiye'de "tekstil, deri, ayakkabı, kimya, plastik, seramik, keramik, demir-çelik, kağıt, çimento, gübre, kimya gibi pek çok sektörün kuruluşunu sağlayan" Sümer Holding, 1987 yılına kadar kâr bildirdi. Özelleştirme kapsamına alınmasını takip eden 1988 yılında 101.7 milyar zarar eden Sümer Holding'in zararı her yıl katlanarak arttı ve 2002 yılında 195.8 trilyon liraya çıktı. Sümer Holding'in 40 fabrikasından 24'ü 2002 yılına kadar satılırken, bu fabrikalardan yalnızca bir kaçı faaliyetine devam ediyor. Holding bünyesindeki banka özelleştirme gelirinden daha büyük maliyetle geri alınırken, Sümer Holding'in arazi, bina ve benzeri tesislerinin belediye ve benzeri kamu kuruluşlarına bedelsiz devirleri, TBMM adına denetim yapan KİT komisyonunca 2001 yılında alınan bir kararla eleştirilerek, benzeri uygulamalara devam edilmemesi istendi. Sümer Holding Genel Müdürü Ahmet Kara ise "özelleştirme çalışmalarını 2004 yılında tamamlamayı öngördüklerini" belirtirken, faaliyetlerinin durdurulması nedeniyle işletme kârı elde edemeyen sadece maaş ödeyen bir kurum haline gelen Holding'e devletin maaş ödemeleri nedeniyle "800 milyon dolarlık özelleştirme gelirinden daha fazla" kaynak aktarmak durumunda kaldığını vurguladı.