Steve Biko* üzerine

Soru, Steve Biko ve onun hem buradaki hem de başka yerlerdeki günümüz gençleri için taşıdığı önemle ilgili. Ben de Steve Biko’nun -ya da kendi deyişiyle Steve Bantu Biko’nun- sadece apartheid karşıtı harekette değil, dünya çapındaki Siyah Özgürlük Hareketinde de önemli bir ses olduğunu düşünüyorum.

Onun “I Write What I Like” adlı kitabı, sadece bir tür tek başına direniş sesi değil, aynı zamanda direnişe yönelik kolektif bir özlemdir. O, Siyah Bilinç Hareketinin merkezi bir figürüydü ve devlet onu acımasızca idam etti, değil mi? Çünkü çok sayıda insanın onu dinleyip ona yanıt vereceğinden, Biko’nun Güney Afrika’nın yeni cumhurbaşkanı olacağından korkuyorlardı. Ve burada Güney Afrika devletinin bir devamını kastetmiyorum; aksine, Güney Afrika devletinden kopuşu ve Biko’nun “Azania” adını verdiği, yeni bir devlet, yeni bir Afrika devletinin yükselişini kastediyorum.

Ve elbette, baskıcı apartheid hükümeti, onun etkisinden korktuğu için onu idam etti; çünkü bu etki giderek, giderek ve giderek artıyordu. Ama biliyorsunuz, bence bazen geçmişteki hareketlere fazla önem veriyoruz ve günümüzün hareketlerini göz ardı ediyoruz. Bugün Güney Afrika’da, ülkenin mevcut siyasi liderlerine direnen bir grup var. Bu grup, evsizlerden ya da kendi deyimleriyle “baraka sakinlerinden” oluşan bir kolektif. Adları “Abahlali baseMjondolo.”

Steve Biko’yu atalarından biri olarak görüyorlar. Ayrıca şu anda Frantz Fanon’un fikirlerini inceliyorlar. Güney Afrika’nın, on yıllar boyunca özlemle beklenen özgürlüğü yaşamadığını ve eğitim, barınma ve toprağın Afrika halkına iade edildiği yeni, özgür bir Afrika cumhuriyeti yerine, bazı yönlerden neoliberal bir devlete dönüştüğünü dile getiriyorlar.

Geçmişle şimdiki zaman hakkında ufak bir bilgi vermek gerekirse, biz şimdiki zamanda yaşıyoruz, değil mi? Bu yeni dünyadayız, değil mi? Bugün Güney Afrika’daki toprakların yüzde kaçının Afrikalılara ait olduğunu tahmin edin. Bir tahminde bulunun. Bahse girerim yüzde 8 ya da 9 demediniz. Ama bilin bakalım ne oldu? Gerçek bu. İşte bunlar, Biko’nun uğruna mücadele ettiği derslerden bazıları. Bunlar, Biko’nun apartheid hükümeti tarafından öldürülmesine neden olan derslerden bazıları. Ve bunlar, Biko’nun hâlâ yankı bulduğu mücadelelerden bazıları.

*Güney Afrika Cumhuriyeti’nde Siyah Bilinç Hareketi’nin kurucusu. 12 Eylül 1977’de gözaltında öldürüldü. Polis, açlık grevi yaptığı için öldüğünü ileri sürdü. Hiçbir polis yargılanmadı.