İşverenin “kötü niyetli feshi” nasıl ispatlanır?

SORU: İyi günler. Ben bir iş yerinde 11 aydır çalışıyorum. İşveren geçtiğimiz hafta beni işten çıkardı ve ihbar tazminatımı ödemeyeceğini bana ihbar süresi vereceğini söyledi. Bu durumda benim işverenden alabileceğim bir hakkım var mıdır?

CEVAP: İyi günler ve geçmiş olsun diliyorum. Her şeyden önce iş sözleşmeniz ihbar öneli tanınarak sonlandırılmış olduğu ve bu sebeple haklı nedenle bir fesih olmadığı için “Sözleşmenin feshinde usul” başlıklı İş Kanunu’nun 19. maddesi gereğince, işveren, fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Bu sebeple şartlarının bulunması durumunda, iş sözleşmesinin feshinde gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı ya da fesih bildiriminde sebep gösterilmediğini belirterek işe iade davası açabilirsiniz. Bunun için iş yerinde en az 30 işçinin çalışması ve işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi ile iş yerindeki çalışmasının en az altı ay sürmesi şartları aranmaktadır.

Ayrıca sorunuzda belirtmiş olduğunuz üzere, iş sözleşmeniz kıdem tazminatınıza hak kazanmak için gerekli olan bir yıllık çalışma süresinin doldurulmasından bir ay önce feshedilmiştir. Bu gibi durumlarda Yargıtay işverenin iş sözleşmesini işçinin kıdem tazminatına hak kazanmasına kısa bir süre kala sonlandırması durumlarında işverenin dürüstlük kuralına uygun davranıp davranmadığını da incelemektedir. Kıdem tazminatı taleplerini reddetse bile kötü niyet tazminatı açısından inceleme yapabilmektedir.

“... Belirsiz süreli iş sözleşmesinin taraflarca ihbar süresi tanınmak suretiyle ya da ihbar tazminatı ödenerek her zaman feshi mümkün ise de, bu hakkın da her hak gibi Türk Medeni Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca dürüstlük ve objektif iyi niyet kurallarına uygun biçimde kullanılması gerekir. Aksi taktirde, fesih hakkı kötüye kullanılmış olduğundan söz edilir.

Fesih hakkını kötüye kullanan işveren İş Kanunu’nun 17. maddesi uyarınca bildirim sürelerine ait ücretin 3 katı tutarında tazminat ödemek zorundadır. Bahsi geçen tazminata uygulamada kötü niyet tazminatı denilmektedir.

Maddenin gerekçesinde de belirtildiği üzere, işçinin işvereni şikayet etmesi, dava açması veya şahitlikte bulunması sebebine bağlı fesihler kötü niyete dayanmaktadır.

Somut olayda, mahkemece davalı tarafından iş sözleşmesinin haklı olarak feshedildiğine dair delil sunulmadığı ve kıdem süresinin dolmasına birkaç gün kala haklı bir sebep gösterilmeksizin davacının iş sözleşmesinin feshedilmiş olmasının iyi niyet kurallarına aykırı olduğu gerekçesiyle kötü niyet tazminatının kabulüne karar verilmiştir. Yalnızca bu durumun varlığı, işverenin kötü niyetle iş sözleşmesini feshettiğine delil teşkil etmez. Dosyada fesih hakkının kötü niyetle kullanıldığını ispata yarar başkaca bilgi ve belge de bulunmadığından, davalı işverenin fesih hakkını kullanırken davacıya zarar verme kastı, kusuru, menfaatler arasında aşırı dengesizlik getirmesi, fesih hakkını meşru bir menfaat bulunmaksızın veya sosyal amacından saptırarak kullanması gibi objektif iyi niyet kurallarından ayrıldığının da davacı tarafından ispat edilemediği anlaşılmaktadır.” (Yargıtay 22. HD, 2017/19835 E. 2019/3175 K.)

Dolayısıyla eğer işverenin iş sözleşmesini kötü niyetle feshettiğini ispatlamanız durumunda kötü niyet tazminatı da talep edebilirsiniz.

Ayrıca tarafınıza ödenmeyen fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti gibi ücret alacaklarınızın bulunması halinde bunları da talep etme hakkınız bulunmaktadır.

İhbar süresi içinde iş sözleşmeniz devam etmektedir. Yargıtay ihbar öneli içinde sonuna kadar iş yerinde uygulamaya konulan ücret artışından iş sözleşmesi feshedilen işçinin de yararlanacağına dair içtihat oluşturmuştur. (Yargıtay 9. HD, 18.04.2022 Tarih, 2022/1486 E, 2022/4601)