Posta değişikliğine itiraz hakkım var mı?

SORU: İyi günler. Ben üç vardiya ile çalışan bir fabrikada çalışıyorum. Dört posta üç vardiya şeklinde döndürüyoruz. Amirimiz istediği zaman postalardaki personelleri diğer postalara kaydırıyor, vardiya değişikliği yapıyor. Örneğin bir hafta gece vardiyasında çalışan işçi tekrar gece vardiyasında çalışabiliyor. İtiraz edince de beğenmiyorsan çalışma diye söylüyor. Buna bizim yazılı olarak itiraz etme hakkımız var mı? 

CEVAP: İyi günler. İş Kanunu’nun işin düzenlenmesi başlıklı bölümünde yer alan 63. maddesi ile çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak düzenlenmiştir. Kanun’un 76. maddesinde, nitelikleri dolayısıyla devamlı çalıştıkları için durmaksızın birbiri ardına işçi postaları çalıştırılarak işletilen yahut nöbetleşe işçi postaları ile yapılan işlerde, çalışma sürelerine, hafta tatillerine ve gece çalışmalarına ve çalışma ortasındaki zorunlu dinlenmelere dair özel usul ve esasların bir yönetmeliklerle düzenleneceği belirtilmektedir.

Nitelikleri dolayısıyla sürekli çalıştıkları için durmaksızın birbiri ardına postalar halinde işçi çalıştırılarak yürütülen işlerde genel kural olarak posta sayısı 24 saatlik süre içinde en az üç işçi postası çalıştırılacak şekilde olacaktır. Bunun dışında kalan ve işçi postaları ile yürütülen diğer işlerde 24 saatlik süre içinde çalıştırılacak işçi postaları sayısı, her bir işçi postasının çalışma süresi günlük çalışma süresini aşmayacak şekilde düzenlenmelidir. Yani, çalıştığınız iş yerinde yapılan üçlü vardiya çalışma sistemi, sizin çalışma sürenizi uzatmamalıdır. 

Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 3. maddesinde, işveren, posta sayısı ile her postanın işe başlama ve bitirme saatlerini, postalar halinde çalıştırdıkları işçilerin ad ve soyadlarını, ara dinlenmelerini, hafta tatillerini ve bunlara ilişkin değişiklikleri düzenleyerek iş yerinde işçilerin kolayca görüp okuyabilecekleri şekilde ilan etmekle yükümlü kılınmıştır.

Ayrıca Yönetmelik, çalışan işçilerin ne şekilde çalıştırılacağı hususunda da özel düzenlemeler içermektedir.

Örneğin Yönetmelik’in 8. maddesinin birinci fıkrası, gece ve gündüz işletilen ve nöbetleşe işçi postaları çalıştırılarak yürütülen işlerde postaların en fazla bir iş haftası gece çalıştırılan işçilerin, ondan sonra gelen ikinci iş haftasında gündüz çalıştırılmalarını düzenler. Dolayısıyla amirinizin bir işçiyi art arda gece postasında çalıştırması ilgili Yönetmelik düzenlemesine aykırıdır. Buna dair yazılı bir dilekçeyi eğer iş yerinizde varsa insan kaynakları birimine yoksa da işverene verebilirsiniz. İşveren bu yazılı dilekçeyi özlük dosyanızda saklamak durumundadır.

Ayrıca, zorunluluk olmadıkça işçilerin postaları değiştirilemez. Yönetmelik ayrıca işçiye, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 69. maddesi uyarınca, gece çalışması nedeniyle sağlığının bozulduğunu raporla belgeleyen işçiye işverenin, olanakların elverdiği ölçüde gündüz postasında durumuna uygun bir iş vermesini de düzenlemektedir.

İşin niteliği ve yürütümü, iş sağlığı ve güvenliği göz önünde tutularak, gece ve gündüz postalarında iki haftalık nöbetleşme esası da uygulanabilecektir. Ayrıca, posta değişiminde işçiler sürekli olarak en az 11 saat dinlendirilmeden çalıştırılamayacaklardır.

Sonuç olarak bu keyfi uygulamaya itiraz etme hakkınız bulunmaktadır. Ve itiraz sonucunda herhangi bir olumlu değişiklik yapılmaması durumunda İş Kanunu’nun 24/ II (f) bendinde düzenlene n “Ücretin parça başına veya iş tutarı üzerinden ödenmesi kararlaştırılıp da işveren tarafından işçiye yapabileceği sayı ve tutardan az iş verildiği hallerde, aradaki ücret farkı zaman esasına göre ödenerek işçinin eksik aldığı ücret karşılanmazsa, yahut çalışma şartları uygulanmazsa.” Çalışma şartlarının uygulanmaması durumu nedeni ile iş sözleşmenizi haklı nedenle feshedebilirsiniz.