Kadın saçıyla sınır çizmek

Suriye’de paramiliter yapıların saldırısı sırasında Rakka’da katledilen YPJ’li bir kadının saç örgüsünü sosyal medyada paylaşan IŞİD-HTŞ militanları, daha önce de yaptıkları gibi dehşet duygusu uyandırarak hedefledikleri toplulukları sindirme siyasetine devam ediyorlar. 

Ezidi ve Kürt kadınlarını kafese kapatarak pazarda satışa çıkaran, birbirleri arasında değiş tokuş eden, kadınları seks kölesi ya da hizmetçi olarak kullanan, kız çocuklarına ve genç kadınlara ana babalarının gözünün önünde tecavüz eden; ilkel ve vahşi ideolojinin taşıyıcıları ‘zaferlerinin’ tadını sosyal medyada yayınlayarak çıkardılar. Irak-Şam İslam Devletini kurmak için ateşledikleri silahlara, kadın çığlıkları karıştı.

2015 ‘hendek savaşları’ sırasında basılan evlerin duvarlarına cinsel imalı sözler yazan paramiliterler hiç ar duymadan bu yazıların önünde kameraya poz vermişlerdi. Çekmecelerden çıkardıkları kadın iç çamaşırlarının fotoğraflarını, onlara bakan destekçilerinin haz duygusuna yatırım olsun diye yayınlamışlardı.

Bütün paylaşım savaşlarında, pazarların önündeki engeller kaldırılırken kadın bedeni ve çökertilmiş ruhu ganimettir. Kadının merkezinde durduğu toplumsal ilişkilerin kuruluş biçimi ve aile ilişkileri parçalanmadan yeni siyasi sınırlar da çizilemez.

Ortadoğu’da ve özel olarak Suriye’de uluslararası elbirliğiyle iktidara getirilen IŞİD-El Kaide kalıntısı örgütün sahadaki paramiliter, çok uluslu militanları siyasi iç sınırlarını da kadınlara eza çektirerek çiziyor. Yurtlarını, haklarını, geleceklerini savunmak için mücadele eden kadını öldürmek, diz çöktürmek, diğerlerini dehşet çemberine almak ve direnme gücünü kırmak için şiddetin ulaşabileceği menzili ima eden ‘iş’lerini dünyaya sergiliyorlar.

Kadın saçı Allah adına fethe çıkan cihadistlerin ideolojilerinde normalde bir tabudur. Esir aldıkları her kadını   kara çarşafa sokmaya çalışan, saflarındaki kadınların saçlarının tek telinin bile gün yüzü görmemesi için akaid inşa eden bir güruh için, ölü bir kadının bir tutam örgülü saçı, siyasal özerklik sınır ihlalinin düşmanlarının mahremiyetine el uzatmadan tamamlanmayacağının işareti.

Muktedirin güç gösterisi, hiç şaşmaz, hep saçla cebelleşerek başlar. Nazi kamplarında, darbe dönemlerinin hapishanelerinde, esaret düzeninde saç kazımayla en uç biçimini alan hegemonya kuruluşu olağan zamanlarda da kamusal hayatın düzenlenmesinde kadınların saçlarına normlar koyar. Kamu kurumlarında, okullarda saçın nasıl toplanacağı veya taranacağına ilişkin yazılı yazısız kurallar, denetim mekanizmaları çalıştırılarak kontrol altına alınır. Düzenin teminatı kadın saçının norma uygunluğu olur.

Kadınlar için ise saç bir mücadele konusu, haklar ve özgürlükler başta olmak üzere; siyasal, coğrafi, mahrem her türden sınırı korumak ve genişletmek için meşru ve simgesel savaş alanıdır. İran’da kadınların düzen karşıtı eylemlerinin baş örtüsüne karşı isyanla başlaması bir tesadüf değildir. IŞİD esaretinden kurtulan Ezidi kadınların en önce kara çarşaftan kurtulup rengarenk elbiseler içinde ve saçlarını özgür bırakarak yeni hayatlarına giriş yapmaları da öyle.

Kadınlar IŞİD katilinin elindeki saç örgüsünün verdiği mesajı aldılar ve kendi saçlarını örerken çektikleri videoları yayımladılar. Bunu yaptıkları için gözaltına alınanlar da oldu. Hayır şaka değil; mesajı yayan güç ile ona yanıt verenler ne yapıldığını ve ne yaptıklarını biliyorlardı: Kadınlar üzerinden egemenlik inşa edemezsiniz, sınır çizemezsiniz.