Yasalar değişirken işçilerin sesi olunmalı

İşçiler kimsesizdir. Evrensel ve birkaç medya kuruluşu haricinde; üreten, yaşamı var eden işçilerin haber olması, gündem olması ancak olağanüstü gelişmelerle mümkün olmaktadır. Toplumun üretken yaştaki kesiminin ezici çoğunluğu işçi olmasına rağmen “Dünyada işçi yokmuş gibi” davranılır. İşçilerin sendikaları milyonlarca üyeye sahiptir; işveren sendikalarının ve örgütlerinin ise birkaç yüz üyesi vardır. Ama kamuoyunda sermaye örgütlerinin sesi duyulmaktadır.

Yeni yasal düzenlemeler gündeme geldiğinde; bu yasalar doğrudan işçileri ilgilendirse de durum değişmez. Adalet Bakanlığının birkaç ay önce açıkladığı cebri icra kanunu taslağı da bunun son örneği oldu.

Cebri icra kanunu taslağı hem borçlu hem de alacaklı sıfatıyla işçileri doğrudan ilgilendiriyor. Ama işçinin alacaklı olması halinde mahrum kaldığı yoksunluklar ve eşitsizlik hiç tartışılmıyor. Daha önce yazdığımız gibi yasa taslağı işçiye alacağını unut diyor.* Hal böyle iken meseleyi sendikalar dahi gündemine almıyor.

Yasa taslağı birkaç aydır birçok etkinlikte tartışıldı tartışılmasına ama işçi alacaklarının durumu bu etkinliklerin konusu olamadı. Halbuki taslağın kendisi dahi konuyu tartışmak, işçinin hakkını savunmak isteyenler için imkan sunuyor.

İşçinin hakkı da gemi adamı gibi olabilir

Şöyle ki; Türk Ticaret Kanunu’nun 1320. maddesi gemi alacaklısını tarif eder. Bu maddenin a bendinde ise gemi adamlarına ödenecek ücretler ve diğer hakların gemi alacağı olduğu belirtilmiştir. Gemi alacağı, Türk Ticaret Kanunu’na göre, sahibine, gemi ve eklentisi üzerinde kanuni rehin hakkı verir. Gemi alacaklılarının rehin hakkı ana parayı, faizi, takip ve yargılama giderlerini de teminat altına alır. Ek olarak cebri icra kanunu taslağında yürürlükteki İcra İflas Kanunu’nda olmayan deniz cebri icra bölümü de yer alıyor. Ve bu bölümde gemi adamlarının alacağı hem rehinli alacak olması bakımından hem de doğrudan Türk Ticaret Kanunu’nun 1320/a maddesine atıf yapılarak birinci sıraya alınmış durumda.

Ancak “gemi adamı” sıfatı taşımayan milyonlarca işçi için mevcut durumda bir değişiklik yok. İşçilerin iflasın açılmasından önceki 1 yıl içinde doğmuş ihbar ve kıdem tazminatları dahil alacakları ile iflasla birlikte hak ettikleri ihbar ve kıdem tazminatları güya birinci sırada. Ama rehinli alacaklar yine öncelikli alacak. İpotek, taşınır rehini gibi teminata bağlanmış alacakların sahipleri, bankalar, tüccarlar sıraya dahi girmeden alacağını tahsil edebilecekler. Onlardan geriye bir şey kalırsa işçiler alacaklarını alabilecek. Bu durumda dahi ödenmemiş ücret, fazla mesai ücreti, gibi alacaklar 1 yıldan daha eskiye dayanıyorsa rehinli alacaklardan sonraki birinci sıraya bile giremeyecek.

Kıdem tazminatına el koymanın bahanesi

Kıdem tazminatı tavanını düşük tutarak işçilerin kıdem tazminatının önemli bir bölümünü yok ettiler. Ama fona devrederek veya tamamlayıcı emeklilik sistemi aracılığıyla kıdem tazminatı hakkını tamamen yok etmek isteyenler, iflaslar nedeniyle tazminatına ulaşamayanların durumunu kullanmayı sürdürüyor.

Kıdem tazminatı hakkını tamamen yok etmek isteyenler, neredeyse 100 yıllık İcra İflas Kanunu’na sarılırken, yeni yasa taslağında da aynı düzenlemeye yer vermeleri anlaşılır bir sermaye sınıfı tavrıdır. İktidarda sermaye var elbette kendisini düşünecek.

Ancak işçi sendikalarının, sendika avukatlarının ve diğer emek örgütlerinin ilgisizliğinin anlaşılır bir tarafı yok. İşçilere başka bir düzenlemenin mümkün olduğunu anlatmak, Türk Ticaret Kanunu’ndaki ve cebri icra kanunu taslağının deniz icra bölümündeki düzenlemenin adi ve rehinli alacakların sırasına ilişkin genel düzenlemede yer almasını savunmak dahi önemli bir kazanıma yol açabilecektir. İşçilerin sesi ancak böylesi bir çalışmayla duyulur ve ancak işçilerin gücüyle yasa taslağına müdahale edildiğinde sonuç almak mümkün olabilir. 

https://www.evrensel.net/yazi/97873/yeni-yasa-taslagi-isciye-alacagini-unut-diyor