Çocuğu için part-time çalışmaya geçen işçi geri tam zamanlıya dönebilir mi?

SORU: Teşekkür ederim. Ben 16 yıldır bir zincir markette çalışıyorum. Oğlum 19 aylıkken işe başladım biraz zor oldu iş, çocuk derken. Ben de, oğlum 2.5 yaşındayken part-time çalışmaya geçtim ve 5 ay oldu. Her gün 15.30-22.00 arası çalışıyorum, iki gün de tatil. Benim için daha da kötü oldu hep akşam çalışmak. Geri full-time çalışmaya dönmek istedim. Kabul edilmedi, ‘Yerine personel aldık, kadro yok’ dediler. Böyle bir hakları var mı?

CEVAP: İyi günler. İş Kanunu’nun kısmi çalışmayı düzenleyen maddesine 2016 yılında eklenen yeni düzenlemeler ile kadın işçinin, İş Kanunu’nun 74. maddesinde yer alan analık izinlerinin bitiminden sonra kısmi süreli çalışma talebinde bulunulabileceği düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre, kısmi süreli çalışma çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar olabilecektir. İş Kanunu’nun 13. maddesinin 4. fıkrasında, ayrıca, işçinin bu talebinin işveren tarafından karşılanacağı ve işçinin bu talebinin geçerli fesih nedeni sayılmayacağı da madde metninde düzenlenmiştir. 

13. maddenin 5. fıkrasında yer alan düzenlemeye göre, “… Bu fıkra kapsamında kısmi süreli çalışmaya başlayan işçi, aynı çocuk için bir daha bu haktan faydalanmamak üzere tam zamanlı çalışmaya dönebilir. Kısmi süreli çalışmaya geçen işçinin tam zamanlı çalışmaya başlaması durumunda yerine işe alınan işçinin iş sözleşmesi kendiliğinden sona erer. Bu haktan faydalanmak veya tam zamanlı çalışmaya geri dönmek isteyen işçi işverene bunu en az bir ay önce yazılı olarak bildirir…”

Aynı düzenleme Analık İzni veya Ücretsiz İzin Sonrası Yapılacak Kısmi Süreli Çalışmalar Hakkında Yönetmelik’in ‘Tam süreli çalışmaya geçiş’ başlıklı 14. maddesinde de düzenlenmektedir. Buna göre;

“Kısmi süreli çalışmaya başlayan işçi, aynı çocuk için bir daha bu haktan faydalanmamak üzere tam süreli çalışmaya dönebilir.

Tam süreli çalışmaya geri dönmek isteyen işçi, işverene en az bir ay önce yazılı olarak talebini bildirir.

Kısmi süreli çalışmaya geçen işçinin tam süreli çalışmaya başlaması hâlinde yerine alınan işçinin iş sözleşmesi kendiliğinden sona erer.

Kısmi süreli çalışmaya geçen işçinin iş sözleşmesini feshetmesi halinde, yerine alınan işçinin iş sözleşmesi yazılı onayı olması koşuluyla fesih tarihinden itibaren belirsiz ve tam süreli sözleşmeye dönüşür.”

Her iki kanun ve yönetmelik maddelerinin metinlerinde de görüleceği üzere, burada kanun işverene kısmi süreli çalışmadan tam zamanlı çalışmaya geçmek isteyen işçi karşısında herhangi bir seçimlik hak tanımamıştır. Üstelik açık bir düzenleme ile “Yerine alınan işçinin iş sözleşmesi kendiliğinden sona erer” diyerek özel bir düzenleme de yapmıştır. Dolayısıyla burada kabul edilir gibi, onaylanır şeklinde yasal düzenleme yapılmadığı için işveren işçinin tam zamanlı çalışma talebini karşılamalıdır. Bu durumda en az bir ay önceden tam zamanlı çalışmaya geçmek istediğinize dair yazılı bir dilekçe ile başvuru yapmanız gerekir. Bu dilekçeden bir örneğin de kendinizde bulunmasında yarar var. Eğer bu süre geçtikten sonra dahi işveren sizi hâlâ kısmi çalışmaya zorlarsa bu durumda iş sözleşmesini İş Kanunu’nun 24. maddesi gereğince, çalışma koşullarının kanuna uygun bir şekilde sağlanmaması nedeni haklı nedenle feshedebilme hakkına sahip olabileceksiniz.