Banka maaşımın ne kadarını haczedebilir?

SORU: Merhaba, maaş aldığım bankada kredim var, başka bankada da kredim var. Kredi ödemekte zorlanıyorum. Maaşıma haciz gelirse maaş aldığım banka da kredimi otomatik tahsil ediyor. Geçim sıkıntısı yaşamaktayım. Bu durumda maaşımın tümüne haciz gelebilir mi?

CEVAP: İyi günler diliyorum öncelikle. Her şeyden önce şu hususun altını çizmekte fayda var. Yoksulluk sınırının 4 kişilik bir aile için haziran ayında 85  bin TL olarak tespit edildiği bir süreçte maalesef geçinebilmek için, borç ödeyebilmek için banka kredisi kullanan yüz binlerce çalışan bulunuyor. Öncelikle şu hususun altını çizmek gerekiyor. İşçinin maaşına haciz işlemi yapılabilmesi için öncelikle hakkında kesinleşmiş bir icra dosyasının bulunması gerekmektedir. İcra takiplerinde yasal itiraz süresi içinde itiraz edilmez veya açılan itiraz davasının reddedilmesinden sonra icra dosyasının kesinleşmesi ile dosya borcunun tahsil edilebilmesi için alacaklı tarafından çeşitli haciz seçenekleri vardır. Banka hesaplarının sorgulanarak bulunması ve bu hesaplara haciz konulması, borçlu işçinin çalıştığı iş yeri tespit edilerek maaşına haciz konulması gibi…

İşçinin maaşının haczinde ücretin dörtte biri oranında haciz işlemi uygulanmaktadır. Bu husus İş Kanunu’nun 35. maddesinde, işçinin ücretinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceği emredici şekilde düzenlenmiştir. Bu husus kanunla düzenlendiği için aksine bir sözleşme veya işlem yapılması olanaklı değildir. Bu hususun tek istisnası, nafakaya ilişkin hükümlerdir.

“... Kısmen haczi mümkün olan maaş ve ücretten, borçlu ve ailesinin geçinmesi için icra müdürünce lüzumlu olarak takdir edilen miktar indirildikten sonra kalan kısmın haczi mümkündür. Miktarın, maaş ve ücretin 1/4’ünden az olamayacağı belirtilmiştir. Borçlunun maaş veya ücretinin 1/4’ü her durumda haczedilebilir. Ücretin tamamı borçlu ve ailesinin geçinmeleri için yeterli olmasa bile, icra memuru, bunun 1/4’ünü mutlaka haczetmek zorundadır. Maaş üzerinde birden fazla haciz varsa sıraya konulur. Sırada önce olan haczin kesintisi bitmedikçe, sonraki haciz için kesintiye geçilemez.”(Yargıtay 12. HD, 21.01.2016 Tarih, 2015 / 24174 E, 2016/ 1687)

Maaş haczinde işçinin çalıştığı iş yerine icra dairesi tarafından müzekkere yazılır ve müzekkerede yazılan borç miktarının maaştan 1/4 oranında kesilerek dosyaya ödenmesi emredilir. Daha sonra gelen başka hacizler varsa bunlar da sıraya alınır ve birinci dosya borcu bitince sıradaki icra dosyalarına ödeme yapılır. İşveren burada dosyanın doğrudan tarafı olmayıp 3. kişi durumundadır. Bu durumlarda, eğer maaş haczi için kendisine tebliğ edilen müzekkere gereğini yerine getirmezse işveren bizzat borcun tamamından sorumlu hale gelecektir.

İşçinin banka hesaplarına yapılan hacizlerde banka hesabına haciz uygulanması durumunda hesapta bulunan tüm bedele haciz işlemi uygulanmaktadır. Burada banka hesabının maaş hesabı olduğunun belirtilmemesi üzerine işçinin maaş hesabının bulunduğu banka hesabına da bloke konulabilmektedir. Buna karşı, banka hesabınızın maaş hesabı olduğunu bankanıza yazılı olarak bildirimde bulunabilrsiniz. Bu durum size ileride tüm maaş hesabına haciz işlemi yapılması durumunda bankaya karşı uğradığınız zararlara ilişkin dava açma hakkı sağlayabilir.

İşçinin maaş hesabının bulunduğu banka hesabına banka tarafından kredi borcuna istinaden yapılan haciz işleminin kanuna aykırı olduğuna dair mahkeme kararları da bulunmaktadır.

“…Dava, davacının maaş hesabı üzerine konulan blokenin kaldırılması ve bu yolla tahsil edilen paranın istirdadı istemine ilişkindir. İcra İflas Kanunu’nun (İİK) 83. maddesi uyarınca maaşların kısmen haczi mümkün olup haczedilecek kısım maaşın 1/4’ünden aşağı olamaz. Öte yandan, anılan maddede sayılan mal ve hakların haciz olunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar da geçerli değildir. O halde, açıklanan hükümler gözetildiğinde davacının maaşının yalnız 1/4’ü oranında kesinti yapılabileceği halde, davalının davacıya ait maaş hesabının tamamını bloke etmesi hukuki dayanaktan yoksundur. Mahkemece, taraflar arasındaki bankacılık hizmet sözleşmesi uyarınca davacı tarafça hesaba bloke konulmasına ve doğmuş olan borçlar için hesaptan kesinti yapılmasına muvafakat verildiği ve davalının yaptığı kesintinin kredi kartı alacağının tahsiline yönelik olması gerekçesiyle istirdat istemi reddedilmiştir. Yapılan bu değerlendirme de yerinde değildir. Zira, davalı tarafın davacının maaşının tamamını bloke etmesinin yasal dayanağı olmadığına göre davalının haksız biçimde tahsil ettiği parayı iade etmesi gerekmektedir…” (Yargıtay 11. HD, 19.06.2018 tarih, 2016 / 15030 E, 2018 / 4558 K)

Dolayısıyla sizin durumunuzda da herhangi bir haciz işlemi de ücretin 1/4’ü ile sınırlı olacaktır.