Sermayenin ikiyüzlülüğü: Beş işçiyi öldüren şirket, HABAŞ aileleri için bağış istedi

İzmir Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikasında 19 işçinin katledilmesinin ardından İzmirli patronlar, işçilerin aileleri için ‘bağış’ toplama çağrısı yaptı. İzmir Ticaret Odası, Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO) ve İzmir Ticaret Borsası, “Bir acıya bin omuz” kampanyasıyla bir dayanışma fonu oluşturacaklarını açıkladı. Hayatını kaybeden işçilerin ailelerini “bizlerin -yani patronların- emaneti” olarak nitelendiren patron örgütlerinden EBSO’nun yönetiminde, İSO 500’de 111’inci sıra olan Kardemir Çelik’in Yönetim Kurulu Başkanı Tevfik Önder Karalp de bulunuyor. Karalp’in yönetimindeki fabrikayla bağlantılı iş cinayetlerinde en az 5 işçi yaşamını yitirdi.

Patronların şimdi işçi ailelerine “bağış” diye sunacakları para da işçilerin emeğiyle, kârları için kimi zaman canları pahasına dolan kasalardan çıkacak.

Kardemir Çelik de işçilere mezar oldu

EBSO’nun yönetim kurulunda yer alan Tevfik Önder Karalp, Kardemir Çelik’in yüzde 43.1 payla en büyük hissedarı. Karalp’in başkanlığını yaptığı fabrikada yıllardır işçiler ölüyor.

12 Mart 2010’da Kardemir Çelik’te çalışan taşeron işçileri vardiyaya götüren açık kasalı kamyonet devrildi. Kasada yolculuk eden 29 yaşındaki Murat Dal hastane yolunda, 42 yaşındaki Mehmet Sami Tezkorkmaz ise kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi. Sürücü dahil yedi kişi yaralandı.

2018’de ise 53 yaşındaki Elektrik İşçisi Turan Duran, fabrikanın hadde bölümünde demir talaşlarını temizlerken hareket eden demir paketinin altında kaldı; ezilerek öldü. Ölümün ardından Evrensel’e konuşan işçiler, temizlik sırasında hattın güvenliğe alınmadığını, bir uyarı levhasının bile konulmadığını anlattı.

İşçiler, fabrikadaki üretim sisteminin daha önce de uzuv kayıplarına yol açtığını, ancak bunların kamuoyuna yansımadığını belirtti. Fabrikada daha önce sendikalaşmaya çalışan işçilerin işten çıkarıldığını anlattı.

Depremden kurtuldu, iş cinayetinde can verdi

6 Şubat depremlerinden sağ kurtulan Alparslan Kaya, çalışmak için Aliağa’ya gelmişti. Kardemir Çelik’te işe başlayalı yaklaşık bir ay olmuştu. 22 Eylül 2023’te hurda demir boşaltılırken yan taraftaki tırın dorsesi, Kaya’nın bulunduğu kamyonun kabinine devrildi. Kaya 45 yaşında yaşamını yitirdi.

Beş ay sonra bu kez fabrikanın hadde bölümünde çalışan 51 yaşındaki Mustafa Küçükçayır’ın üzerine vinçten malzeme düştü. 14 Şubat 2024’te ağır yaralanan Küçükçayır, 12 gün yoğun bakımda kaldıktan sonra öldü.

Şirketin internet sitesinde ise iş sağlığı ve güvenliği politikasının hedefi “sıfır iş kazası” olarak açıklanıyor.

Dokuz ayda 954 milyon lira kâr, bakım onarım giderinde yüzde 26 azalma

HABAŞ’ta patlamanın meydana geldiği 9 Kasım günü Kardemir Çelik dokuz aylık bilançosunu açıkladı. Şirket, 2026’nın ilk dokuz ayında yaklaşık 954 milyon lira net kâr elde etti. Aynı dönemde satış gelirleri 21.8 milyar liraya ulaştı.

Kârlar artmaya devam ederken bakım onarım giderleri dikkat çekti. 2025’in ilk dokuz ayında bakım ve onarıma 128.6 milyon lira harcayan şirket, 2026’nın aynı döneminde 95.2 milyon lira harcadı. Yani bakım onarım giderleri bir yılda yüzde 26 azaldı.

Öte yandan şirket, HABAŞ’ta patlamanın meydana geldiği gün haddehane modernizasyonu için yaklaşık 19.7 milyon avroluk kredi sözleşmesi imzaladı. Anlaşma, toplam 22.35 milyon avroluk modernizasyon yatırımının finansmanını kapsıyor. Şirket, yatırımın üretim kapasitesini ve uluslararası rekabet gücünü artırarak kârlılığına katkı sağlamasını beklediğini kaydetti.

Çağrı yapan AKP, önergeyi reddeden AKP

Patronların başlattığı kampanya, AKP Genel Sekreteri ve İzmir Milletvekili Eyyüp Kadir İnan’ın 10 Kasım’da yaptığı çağrının ardından duyuruldu. İnan, açıklamasında, “Bu acıda ihmali ya da kusuru bulunan kim varsa hukuk önünde hesap verecek, hiçbir şey kimsenin yanına kâr kalmayacaktır” demişti. Ancak bu sözlerin ardından Mecliste HABAŞ’taki patlamanın ve iş cinayetlerinin araştırılması için verilen önergeler AKP ve MHP oylarıyla reddedildi.