ABD ve İsrail'in saldırıları, İran'daki nükleer denetimi çıkmaza soktu

ABD ve İsrail'in Haziran 2025'te İran'ın nükleer tesislerine düzenlediği saldırıların ardından bölgede derinleşen nükleer kriz yeni bir boyut kazandı. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) üye ülkelere sunduğu son rapor, saldırıların ardından İran'ın nükleer faaliyetlerinin denetlenmesine ilişkin belirsizliğin sürdüğünü ortaya koydu.

UAEA, İran'ın İsfahan'da bildirdiği Yakıt Zenginleştirme Tesisi'nin (IFEP) tam konumunu, denetim statüsünü ve tesiste nükleer madde bulunup bulunmadığını doğrulayamadı. Ajans, tesisin tasarım bilgilerine de erişemedi.

Saldırılarla İran'ın nükleer altyapısını hedef alan Washington ve Tel Aviv, bugün aynı programın denetlenememesini uluslararası gündemin merkezine taşıyor.

Washington'dan saldırı tehdidi, Tahran'dan yanıt

İran, UAEA'ya verdiği yanıtta ABD'nin yeni askeri saldırı tehditleri sürdüğü müddetçe denetimlerin yeniden başlatılmasına yönelik görüşmelerin yapılamayacağını bildirdi. Tahran, nükleer tesisleri daha önce hedef alınmış bir ülkeden, aynı askeri tehditler devam ederken denetim sürecini olağan koşullarda yürütmesinin beklenemeyeceğini savunuyor.

İran yönetimi, nükleer programının barışçıl amaçlı olduğunu ve ülkenin nükleer faaliyet yürütme hakkından vazgeçmeyeceğini belirtiyor. Washington ise İran'ın nükleer silah edinmesini engelleme gerekçesiyle Tahran üzerindeki askeri ve diplomatik baskıyı sürdürüyor.

İran'dan uranyumu ülke dışına çıkarma önerisine ret

Nükleer krizde uranyum stokunun geleceği de tartışma konusu. Rusya'nın İran'daki zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması yönündeki önerisi gündeme gelirken Tahran bu seçeneğe karşı çıkıyor.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi üyesi Muhsin Rızai de 11 Kasım'da yaptığı açıklamada zenginleştirilmiş nükleer maddelerin ülke dışına çıkarılmasına izin vermeyeceklerini söyledi. Rızai, ABD'nin yeni bir saldırı düzenlemesi halinde İran'ın karşılık vereceğini belirtti.

Nükleer program üzerindeki baskı sürüyor

Washington, İran'ın nükleer faaliyetlerini sınırlandırmak için diplomatik baskının yanı sıra yaptırımları ve askeri tehditleri de gündemde tutuyor. ABD'nin İran'ın nükleer programı hakkında bilgi sağlayacak kişilere 20 milyon dolara kadar ödül teklif etmesi de baskı politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

İran ise nükleer programına ilişkin kararların dış müdahaleyle belirlenemeyeceğini savunuyor. Haziran 2025'teki saldırıların ardından denetim mekanizmasının yeniden kurulması, yalnızca teknik bir mesele olmaktan çıkarak ABD ve İsrail'in askeri müdahaleleri, İran'ın egemenlik hakları ve bölgedeki güç mücadelesiyle doğrudan bağlantılı hale geldi.

(Dış Haberler)