Türkiye Okul Yemeği Koalisyonundan MEB önünde bütçe eylemi: 'Okul yemeği lütuf değil haktır'

Ankara – TBMM’de Milli Eğitim Bakanlığı bütçesi görüşülürken bakanlık önünde açıklama yapan Türkiye Okul Yemeği Koalisyonu, milyonlarca çocuğun okulda açlık ve susuzlukla mücadele ettiğine dikkat çekti. Ücretsiz okul yemeğinin hayırseverliğe değil kamusal sorumluluğa dayanması gerektiğini vurgulayan koalisyon, 9 maddelik acil talep listesini açıkladı.

Yapılan açıklamada, TÜİK verilerine göre 0-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 36,8’inin yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olduğu hatırlatıldı. Açlığın öğrenmenin önündeki en yıkıcı engel olduğunun vurgulandığı açıklamada, “Bugün TBMM’de MEB bütçesi görüşülürken, bir öğün ücretsiz okul yemeğine yine bütçe yok diyorlar. Oysa milyonlarca çocuk okulda açlık ve susuzlukla mücadele ediyor. Aç karnına sınıfa giren bir çocuğun eğitim hakkı kâğıt üzerinde var olsa da fiilen askıya alınmaktadır. Aç bir çocuk, ders dinleyemez; hastalanır, gelişemez, akranlarıyla eşitlenemez. Yoksulluk nedeniyle çocukların yeterli ve dengeli beslenmeden yoksun bırakılması, gelişimleri üzerinde kalıcı sonuçlar doğurabilen bir hak ihlalidir” denildi.

“Açlık, tıbbi bir şiddet biçimidir”

Ucuz ve karbonhidrat ağırlıklı gıdalara mahkûm edilen çocukların ağır kansızlık, bağışıklık düşüklüğü, bodurluk, gelişme geriliği ve öğrenme güçlüğüyle karşı karşıya kaldığı belirtilen açıklamada, bu tablonun tıbbi bir şiddet biçimi olduğu vurgulanarak, “Bu durum çocuğun bedeninde ve ruhunda kalıcı izler bırakan tıbbi bir şiddet biçimi olarak karşımıza çıkmaktadır. Tok karnına okula gitmek; okulda ücretsiz ve güvenli içme suyuna, temizliğe, sabuna ve sağlıklı bir öğüne erişmek asla bir lütuf değil; insan onuruna yaraşır bir yaşam sürdürebilmenin zorunlu bir koşuludur. Bir öğün okul yemeği ve içilebilir temiz su hakkı asla piyasa koşullarına, bağışlara ya da velilerin ekonomik durumuna bırakılamaz. Türkiye’de derinleşen yoksulluk ve artan eşitsizlikler karşısında, çocukların eğitim hakkının ayrılmaz bir bileşeni olan okul yemeği; hayırseverliğin değil kamusal sorumluluğun bir gereğidir” denildi.

Dünya Gıda Programının 2024 verilerine göre dünyada en az 466 milyon çocuğun okul yemeği programlarından yararlandığı aktarılan açıklamada; Finlandiya, Brezilya ve Hindistan gibi ülkelerde okul yemeğinin evrensel bir kamu hizmeti olarak sunulduğu kaydedildi. Gelir temelli ve ayrıştırıcı modeller yerine tüm devlet okullarını kapsayan evrensel bir sistem kurulması gerektiği belirtildi.

Koalisyonun 9 maddelik acil talepleri

Merkezi bütçenin çocukların üstün yararı doğrultusunda acilen yeniden düzenlenmesini isteyen Türkiye Okul Yemeği Koalisyonu, taleplerini 9 maddede sıraladı:

1. Yasal güvence: Ücretsiz okul yemeği, tüm kademelerde, ayrım gözetmeksizin her çocuğa sunulacak evrensel ve kamusal bir hak olarak yasal güvence altına alınmalıdır.
2. Kalıcı bütçe: Okul yemeği için genel bütçeden; başta Milli Eğitim Bakanlığı olmak üzere Aile ve Sosyal Politikalar, Sağlık ile Gençlik ve Spor bakanlıklarının bütçelerinden pay ayrılarak kalıcı, denetlenebilir bir bütçe oluşturulmalıdır.
3. Uzman denetimi ve hijyen: Yemeklerin besin değeri diyetisyenler ve halk sağlığı uzmanları tarafından belirlenmeli; güvenli içme suyu ve hijyen koşulları zorunlu standart olmalıdır.
4. Doğrudan sorumluluk: Yerel yönetimler ve merkezi idare doğrudan sorumluluk üstlenmelidir.
5. Kantin denetimi: Okul kantinlerinde gıda güvenliği, ürünlerin sağlıklı beslenmeye uygunluğu ve fiyat politikaları acilen ve düzenli olarak denetlenmeli; öğrencilere sağlıklı, nitelikli ve uygun fiyatlı seçeneklerin sunulması zorunlu kılınmalıdır.
6. Ücretsiz içme suyu: Bütün okullarda ücretsiz ve güvenli içme suyuna sürekli erişim için gerekli altyapı acilen kurulmalı ve suyun güvenliği düzenli aralıklarla denetlenmelidir.
7. Uluslararası üyelik: Türkiye, Dünya Okul Yemeği Koalisyonu’na derhal dahil olmalı; çocukların beslenme hakkı ulusal ve uluslararası bağımsız denetim mekanizmalarına uygun, şeffaf ve sürdürülebilir bir okul yemeği programıyla güvence altına alınmalıdır.
8. Bütüncül politika: Okul yemeği politikası; eğitim, sağlık, sosyal koruma, yerel tarım ve iklim politikalarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
9. Şeffaflık ve hesap verebilirlik: Ayrılacak ödenek bütçede ayrı ve açık biçimde gösterilmeli; uygulama takvimi, sorumlu kurumlar ve yıllara yayılan finansman planı kamuoyuyla paylaşılmalıdır. Kaç çocuğun, kaç eğitim gününde, hangi nitelikte bir öğüne eriştiği düzenli olarak açıklanmalıdır.
10. Açıklama, “Bu hakkın bütçesi olmalıdır; o bütçenin de hesabı verilebilmelidir. Başta siyasi iktidar olmak üzere tüm karar alıcıları, yerel yönetimleri, eğitim paydaşlarını ve kamuoyunu çocukların beslenme hakkını hayata geçirecek kalıcı ve sürdürülebilir adımlar atmaya davet ediyoruz” çağrısı yapıldı.

(Evrensel)