Eğitim-İş’ten 2027 yılı MEB bütçe raporu: 'Eğitim bütçesi küçülüyor, yük ailelerin omuzuna yıkılıyor'

Eğitim-İş, 2027 yılı Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) bütçe teklifine yönelik bir değerlendirme raporu yayımladı. Siyasi iktidarın ekonomik ve toplumsal tercihlerinin bütçeye yansıdığının belirtildiği raporda, eğitime ayrılan kaynakların yetersizliği ve kamusal eğitimin tasfiye edilerek piyasalaştırıldığı vurgulandı.

Millî Eğitim bütçesinin payı geriliyor

MEB için 2026 başlangıç bütçesinde 1 trilyon 943 milyar 965 milyon 746 bin TL öngörülürken, 2027 teklifinde bu rakam 2 trilyon 458 milyar 762 milyon 249 bin TL olarak belirlendi. Ancak raporda, TL cinsinden %26,5 oranındaki bu nominal artışın gerçek bir kaynak artışı anlamına gelmediği, enflasyon karşısında satın alma gücünün eridiği ifade edildi.

Raporun ortaya koyduğu temel oranlar ve karşılaştırmalar şöyle:

MEB bütçesinin merkezi bütçedeki payı 2016 yılında %13,38 iken, 2026'da %10,24'e, 2027 teklifinde ise %9,02'ye geriledi.

Millî gelir (GSYH) içindeki payı 2016'da %2,91 iken, 2026'da %2,28'e, 2027 teklifinde ise %2,21'e düştü.

Öte yandan, Diyanet İşleri Başkanlığına 2027 yılı için teklif edilen 229 milyar 64 milyon 666 bin TL’lik bütçe, İçişleri, Ticaret, Kültür ve Turizm, Dışişleri ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlıklarının her birinin bütçesini geride bıraktı. Diyanet bütçesi enflasyonun üzerinde reel artış gösterirken, eğitim bütçesinin satın alma gücü geriledi.

OECD ortalamasının gerisindeyiz

OECD’nin 'Education at a Glance 2026' raporuna atıfta bulunulan raporda, Türkiye’nin kamu eğitim harcamalarının millî gelirdeki payının OECD ortalamasının oldukça gerisinde kaldığı vurgulandı. Türkiye'de öğrenci başına yıllık kamu harcaması satın alma gücüne göre 5.314 dolar iken, OECD ortalamasının 13.601 dolar olduğu, yani Türkiye'nin harcamasının ortalamanın yarısına bile ulaşmadığı belirtildi.

Bütçenin ağırlığı personele gidiyor, okulların temel ihtiyaçları karşılanmıyor

2027 MEB bütçe teklifinin %82,1’inin personel ve SGK giderlerinden oluştuğuna dikkat çekilen raporda, bu durumun bir "fazla harcama" olarak sunulamayacağı, aksine öğretmen maaşlarının yoksulluk sınırının altında kaldığı ifade edildi. Okullarda kadrolu temizlik ve güvenlik personeli eksikliğinin geçici programlarla kapatılmaya çalışılmasının kamusal sorumluluğun devri anlamına geldiği vurgulandı.

Ayrıca özel okulların oranının toplam okullar içinde %20,1’e ulaştığı (her beş okuldan birinin özel okul olduğu), bunun da devlet okullarının temel ihtiyaçlarının karşılanmamasından bağımsız olmadığı belirtildi.

Talepler sıralandı

Eğitim-İş, kamusal, parasız, laik ve bilimsel eğitim için bütçede acilen karşılanması gereken talepleri şu başlıklar altında sıraladı:

1. Okullara kadrolu temizlik ve güvenlik personeli atanmalı, tuvaletler, sınıflar ve içme suyu altyapısı sağlıklı hâle getirilmelidir.

2. Bütün öğrencilere okulda en az bir öğün sağlıklı, dengeli ve ücretsiz yemek ile temiz içilebilir su sağlanmalıdır.

3. Öğretmen açığı ücretli öğretmenlikle değil, yeterli sayıda kadrolu atamayla kapatılmalıdır.

4. Depreme dayanıklı olmayan okul binaları acilen yenilenmeli, kalabalık sınıflar ve ikili eğitim son bulmalıdır.

5. Okulların laboratuvar, kütüphane ve spor alanları eksiksiz şekilde kamu bütçesinden karşılanmalıdır.

6. Eğitim emekçilerinin maaşları insanca yaşamaya yetecek düzeye yükseltilmeli, güvencesiz istihdama son verilmelidir.

7. Okul aile birlikleri üzerinden yapılan zorunlu bağış ve fiili ücretlendirmelere son verilmelidir.

8. Kamusal kaynaklar özel öğretimi teşvik etmek yerine doğrudan devlet okullarına aktarılmalıdır.

(Haber Merkezi)