İran'da kış öncesi gaz krizi: 11 eyalette kesinti riski

İran, savaşın enerji altyapısında yarattığı tahribatın ardından kış aylarına gaz sıkıntısıyla giriyor. Reuters'ın haberine göre, hükümet sözcüsü Fatıma Muhacerani, yüksek tüketimin sürmesi halinde Tahran dahil ülke genelinde gaz kesintilerinin yaşanabileceğini söyledi.

Muhacerani, İran'ın bu yıl karşı karşıya kalacağı gaz arz açığının 430 milyon metreküp olmasının beklendiğini açıkladı. Önceki yıllarda bu miktarın yaklaşık 300 milyon metreküp olduğunu belirten Muhacerani, savaşın enerji altyapısındaki sorunları ağırlaştırdığına dikkat çekti.

İran Ulusal Gaz Şirketi Genel Müdürü Said Tevekoli de çatışmaların ilk döneminde dört gaz işleme tesisinin zarar gördüğünü bildirdi. Saldırılar nedeniyle işleme kapasitesinde başlangıçta 230 milyon metreküplük kayıp yaşandığını, bunun yaklaşık 100 milyon metreküplük bölümünün yeniden devreye alındığını açıkladı.

11 eyalette gaz kesintisi bekleniyor

İran Ulusal Gaz Şirketi, 31 eyaletin 11'inde bu kış gaz arzında sorun yaşanabileceği uyarısında bulundu. Hazar Denizi kıyısındaki Mazenderan ile Türkmenistan sınırındaki Gülistan ve Kuzey Horasan eyaletleri en riskli bölgeler arasında gösterildi.

Kış aylarında ısınma ihtiyacının artmasıyla birlikte tüketimin yükselmesi, mevcut arz açığının daha da büyümesine yol açabilir. Yetkililer, hanelerden doğal gaz tüketimini azaltmalarını istedi.

Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, pazar günü yaptığı açıklamada halka gaz tüketimini yüzde 10 azaltma çağrısında bulundu. Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Rıza Arif ise arzın yetersiz kalması ve tüketimin yüksek seyretmesi durumunda gaz fiyatlarının artırılabileceğini söyledi.

Yaptırımlar ve altyapı sorunları krizi büyütüyor

Dünyanın en büyük doğal gaz rezervlerinden bir bölümüne sahip olan İran, savaş öncesinde de iç talebi karşılamakta zorlanıyordu. Eskiyen tesisler, yetersiz yatırımlar ve uluslararası yaptırımlar nedeniyle üretim ve dağıtım altyapısında uzun süredir sorunlar yaşanıyor.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı hava saldırılarının ardından gaz işleme tesislerinde meydana gelen hasar, bu sorunları ağırlaştırdı. ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukası da enerji sektörünün ihtiyaç duyduğu ekipman ve malzemelere erişimi zorlaştıran etkenler arasında bulunuyor.

Gaz arzındaki daralma yalnızca hanelerin ısınmasını değil, sanayi üretimini ve elektrik üretimini de etkileyebilir. İran'da elektrik üretiminin büyük bölümü doğal gaza dayanıyor. Önceki yıllarda yaşanan gaz sıkıntıları nedeniyle sanayi tesislerine verilen gazın kısıtlandığı, elektrik santrallerinde ise daha kirletici yakıtlara yönelindiği biliniyor.

Rusya’dan gaz arayışı

İran, artan arz açığını hafifletmek için Rusya'dan doğal gaz ithalatına yönelik görüşmelerini de sürdürüyor. İki ülke arasında 2024'te imzalanan mutabakat, uzun vadede Rus gazının Azerbaycan üzerinden İran'a taşınmasını öngörüyor.

Plan kapsamında yıllık 55 milyar metreküpe kadar gaz tedariki gündeme gelse de anlaşmanın bütün ayrıntıları ve sevkiyat takvimi henüz netleşmiş değil. Rusya'dan gelecek gazın bu kış yaşanacak açığı ne ölçüde karşılayabileceği de belirsiz.

Enerji altyapısındaki hasar, yaptırımlar ve artan iç tüketim nedeniyle İran, büyük doğal gaz rezervlerine sahip olmasına rağmen kış öncesinde arz güvenliği sorunuyla karşı karşıya. Hükümetin tüketimi azaltma çağrıları ve olası fiyat artışı uyarıları, krizin maliyetinin hanelere ve sanayiye yansıyabileceğine işaret ediyor.

(Dış Haberler)