Fon krizinin faturası gençliğe kesildi: 'Biriktirdiğim tüm param bir gecede yok oldu'

Türkiye sermaye piyasalarında patlak veren, portföy yönetim şirketlerinin temerrüt ve tasfiyeleriyle büyüyen fon krizi; denetimsizliğin, spekülatif sermaye aktarımlarının ve kural tanımaz kâr hırsının faturasını bir kez daha gençliğe kesti. Son günlerde eski bakan Fatma Betül Sayan Kaya’nın fon soruşturmasında “örgüt üyeliği” ve manipülasyon suçlamalarıyla tutuklanması, Adalet Bakanlığının operasyon açıklamaları ve milyarlık virmanların ortalığa saçılması, sistemin tepesinde dönen tezgâhın vahametini gözler önüne seriyor. Ancak yukarıdakiler “örgüt” ve yolsuzluk dosyalarıyla birbirine girerken, tabanda hayatları kararanlar yine emekçiler ve öğrenciler oldu.

İcra ve faiz kıskacı

Bu yıkımın mikro ölçekteki karşılığı çok ağır. Henüz 21 yaşında, İstanbul Üniversitesi öğrencisi K.Ç, asgari ücretle zar zor denkleştirdiği bir aylık maaşını biriken acil borçlarına yatırmak yerine, "İki hafta fona koyarım, 1-2 bin lira fazla kazanıp borcumu daha rahat kapatırım" umuduyla bu sisteme bağladı. Fon işlemlerinin durdurulmasıyla parası kilitlendi. Her ne kadar sonradan kısmi iade açıklamaları yapılsa da, bürokratik gecikmeler ve takas kilitlenmeleri yüzünden para zamanında hesaba geçmedi. Günü gelen borçlar gecikti, faizler katlandı. Öğrenci bugün hem eğitimini sürdürmeye hem de ötelenen borçların getirdiği icra ve faiz kıskacıyla boğuşmaya çalışıyor.

Bir diğer örnek, 22 yaşında yine İstanbul Üniversitesi öğrencisi E.Y. Yıllardır ders aralarında kafelerde garsonluk yaparak, anketörlük ve günübirlik fuar işlerinde ter dökerek, ailesinden gelen kısıtlı harçlıkları kuruşu kuruşuna biriktirerek bir güvence yaratmaya çalışmıştı. Bütün emeğini bu fon girdabında bir gecede kaybetti. Ağzından dökülen şu cümle, aslında koca bir kuşağın içine itildiği çaresizliği özetliyor:

"Ben o parayı kafelerde garsonluk yaparak, günübirlik işlerde ayaklarım şişene kadar ayakta durarak, harçlıklarımdan kuruş kuruş kısarak biriktirdim. Elimde kalan tek güvence oydu, o da bir gecede yok oldu. SPK’nin denetlemesi gereken paramı kimler yedi bilmiyorum bile."

Sermaye masalları gençliğe bir gelecek sunmuyor

Sonradan yapılan kısmi iadeler ya da Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) açıklamaları ise bu gecikmenin yarattığı borç krizlerini telafi edemedi. Genç arkadaşımız elindeki son dayanağı kaybetmenin getirdiği ağır anksiyete ve derin bir çaresizlik hissiyle tek başına mücadele ediyor.

Bugün muktedirler kendi içlerindeki hesaplaşmaları teşkilata yönelik temizlik olarak sunabilir. Oysa gençleri günübirlik işlerin sefaletine mahkûm edip, biriken borçlarını kapatabilmek için fon kumarlarına sığınmak zorunda bırakan bizzat bu köhnemiş sistemdir. Bireysel kurtuluş arayışlarının veya sermaye masallarının gençliğe bir gelecek sunmadığı açıktır. Çıkış yolu birkaç kişinin milyarlık vurgunlar yaptığı bu çürümüş düzene karşı emeğin hakkını savunan örgütlü bir mücadeleden başka bir şey değildir.

Türkiye sermaye piyasalarında patlak veren portföy yönetim şirketleri krizi ve fon vurgunları, emeğiyle geçinmeye çalışan üniversite gençliğini icra ve faiz kıskacına soktu. Milyarlık virmanlar ve siyasi çekişmelerin gölgesinde, kafelerde garsonluk yaparak birikim yapan öğrenciler paralarını kaybederken, yaşanan tablo "sermaye masalları gençliğe geleceksizlik sunuyor" eleştirilerini beraberinde getirdi.