İHD Adana’dan çözüm süreci için demokratikleşme çağrısı: 'Kayyumlara son verilsin, AYM ve AİHM kararları uygulansın'

Adana - İnsan Hakları Derneği (İHD) Adana Şubesi, çözüm sürecinin kalıcı barışa dönüşmesi için atılması gereken somut adımlara ilişkin basın toplantısı düzenledi. İHD Adana Şube binasında gerçekleştirilen toplantıda derneğin “Çözüm Süreci İçin Acilen Atılması Gereken 5 Adım” başlıklı açıklamasını Şube Başkanı Yasemin Dora Şeker okudu.

Açıklamada, TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun 18 Şubat 2026'da kabul ettiği rapor ile 18 Ağustos 2026'da yayımlanan 7595 sayılı Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun değerlendirildi. Kanunun çözüm süreci açısından önemli bir adım olduğunu belirten Şeker, ancak silahsızlanma ve tasfiye sürecine ilişkin düzenlemelerin tek başına kalıcı barışı sağlamaya yetmeyeceğini ifade etti.

İfade ve protesto özgürlüğü, basın özgürlüğü, muhalefete ve sivil toplum örgütlerine yönelik siyasi operasyonlar başta olmak üzere hak ihlallerinin sürdüğünü dile getiren Yasemin Dora Şeker, bu durumun toplumdaki güvensizliği derinleştirdiğini söyledi. Şeker, kalıcı barışın demokratikleşme ve hukuki reformlarla desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

“Kayyum uygulamalarına son verilmeli”

Çözüm sürecinin güvenlik politikalarıyla sınırlı tutulamayacağını belirten Şeker, demokratikleşme alanında atılması gereken adımları sıraladı. Kayyum uygulamalarına son verilmesini ve görevden alınan seçilmiş belediye başkanlarının görevlerine iade edilmesini isteyen Şeker, Anayasa Mahkemesi (AYM) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının eksiksiz uygulanması çağrısında bulundu.

İnfaz Kanunu'nun uluslararası insan hakları standartlarına göre yeniden düzenlenmesi ve hasta mahpusların serbest bırakılması gerektiğini ifade eden Şeker, Kürt kimliği, dili ve kültürü üzerindeki baskıların sona erdirilmesini istedi. Eşit yurttaşlık taleplerinin demokratik siyaset içinde ele alınması gerektiğini belirten Şeker, ifade, örgütlenme, toplantı ve gösteri özgürlüklerinin güvence altına alınmasını, temel hak ve özgürlükleri sınırlayan uygulamaların AYM ve AİHM standartlarına uygun hale getirilmesini talep etti.

Silahsızlanma süreci şeffaf yürütülmeli

7595 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Şeker, silahsızlanma ve tasfiye sürecinde izlenecek kriterlerin kamuoyuna açıklanması gerektiğini söyledi. Kanundan yararlanma koşullarının açık ve objektif kriterlere bağlanması, ayrımcı uygulamalara yol açılmaması gerektiğine dikkat çeken Şeker, sürece katılan ve geri dönen kişilerin barınma, sağlık ve toplumsal yaşama katılım haklarının da güvence altına alınması gerektiğini dile getirdi.

İzleme mekanizmasına sivil toplum ve Meclis de katılmalı

Silahsızlanmanın doğrulanmasının teknik uzmanlık gerektirebileceğini ancak sürecin yalnızca güvenlik kurumlarının değerlendirmelerine bırakılmaması gerektiğini belirten Şeker, TBMM'nin etkin denetiminin ve sivil toplumun katılımının sağlanmasını istedi. TBMM İzleme Komisyonunun düzenli bilgi alması ve değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaşması gerektiğini ifade eden Şeker, insan hakları örgütleri, uzmanlar, akademisyenler ve baroların da sürece katkı sunabilmesinin önemine dikkat çekti.

Zorla kaybetmeler ve faili meçhul cinayetler aydınlatılmalı

Kalıcı barışın sağlanabilmesi için geçmişte yaşanan ağır insan hakları ihlalleriyle yüzleşilmesi gerektiğini vurgulayan Şeker, zorla kaybetmeler ve faili meçhul cinayetlerin aydınlatılmasını, mağdur ailelerinin hakikate erişiminin sağlanmasını ve etkili soruşturma mekanizmalarının oluşturulmasını istedi.

Çatışmalardan etkilenen bölgelerde sosyal, ekonomik ve psikolojik onarım programlarının geliştirilmesi gerektiğini belirten Şeker, geçmişte yaşanan hak ihlallerinin tekrarlanmasını önleyecek kurumsal güvencelerin oluşturulması çağrısında bulundu.

“Üç alan birlikte ilerlemeli”

7595 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinin kalıcı barışın kurulması anlamına gelmediğini ifade eden Şeker, silahsızlanma ve tasfiye sürecinin yanı sıra siyasi katılımı, temel hakları, yerel demokrasiyi ve eşit yurttaşlığı esas alan bir demokratikleşme programının hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.

Hakikat, adalet, geçmişle yüzleşme, mağdurların hakları ve toplumsal onarımı kapsayan bir toplumsal barış programının da eş zamanlı yürütülmesini isteyen Şeker, kalıcı demokratik barış için bu üç alanın birlikte ilerlemesinin hayati önem taşıdığını dile getirdi. Şeker, hükümeti daha fazla cesaret göstermeye ve sorumluluk almaya davet etti.