SPK kolaylaştırdı, KAP bildirimlerine sansür geldi: Borsada pay geri alım duyurularına Türkiye’den erişim engeli

Borsa İstanbul’da patlak veren fon vurgununun ardından Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) şirket yönetimlerine tanıdığı hisse geri alım kolaylığı devasa bir sermaye transferine dönüştü. 15 Eylül’den bu yana 142 şirket, toplam 27,2 milyar liralık pay geri alımı gerçekleştirdi. Ancak piyasadaki çöküşü durdurma gerekçesiyle patronlara sunulan imkanlar sunulurken, şirketlerin Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) yayımlanan resmi geri alım verilerini derleyen sosyal medya paylaşımlarına 5651 sayılı Kanun kapsamında erişim engeli getirilmeye başlandı. 

SPK istisnaları patronlara nasıl alan açtı?

Borsa İstanbul'da fon tasfiyeleriyle derinleşen krizin ardından SPK’nın devreye aldığı pay geri alım kolaylıkları, şirket yönetimlerine şirket kasasındaki nakdi "finansal yatırım" ve "portföy optimizasyonu" adı altında piyasaya sürme imtiyazı tanıdı. Normal şartlarda genel kurul onayı, dağıtılabilir serbest yedek akçe şartı ve sermayenin azami yüzde 10’u ile sınırlandırılan geri alım süreçleri; yayımlanan ilke kararları ve istisnalarla şirket yönetim kurullarının tek taraflı tasarrufuna bırakıldı.

Bu düzenleme mimarisinde şirket kasalarından 27,2 milyar liralık nakdin çıkışına zemin hazırlayan en kritik halkayı ise geri alınan payların bilanço ve muhasebe standartlarında "yatırım" olarak konumlandırılmasına olanak tanıyan esneklikler oluşturdu:

• Normal şartlarda geri alınan payların sermaye azaltımı yoluyla yok edilmesi (itfa) veya belirli bir takvimde elden çıkarılması gerekirken, getirilen istisnalarla şirketlerin kendi hisselerini bilançoda "geçici veya uzun vadeli finansal yatırım" kalemi altında tutabilmelerinin önü açıldı. Böylece şirket yönetimleri, reel üretim veya Ar-Ge yerine şirket nakdini borsa işlemlerinde bir "hazine yatırımı" gibi değerlendirme serbestisi kazandı.
• Geri alım operasyonlarının şirket ortaklarına dolaylı kâr payı dağıtımı niteliği taşımasına rağmen, payların bilançoda "yatırım amaçlı elde tutulan varlık" olarak gösterilmesi, kâr dağıtımına bağlı stopaj yükümlülüklerinin ertelenmesine veya bypass edilmesine imkân sağladı. Hâkim ortaklar, vergilendirilmiş temettü almak yerine şirket sermayesiyle hisse fiyatını yukarı çekerek vergilendirmeden de kaçınmış oldu.
• Düzenlemenin sağladığı esneklikler, yalnızca ana şirketlerin değil; bağlı ortaklık ve iştiraklerin de ana ortaklık paylarını "finansal yatırım" portföyü kapsamında piyasadan toplamasına olanak tanıdı. Bu durum, piyasa denetiminde çapraz hisse sahipliği kısıtlarını fiilen etkisiz hale getirerek şirket grupları içinde sermaye aktarımını ve fiyat kontrolünü kolaylaştırdı.

Kamuya açık KAP verilerine 5651 sansürü

Şirketlerin kasalarından çıkan milyarlarca liralık geri alım trafiği sürerken, bu işlemlerin kamuoyunda görünür olmasını engellemeye dönük adli müdahaleler devreye girdi. Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda yayımlanan şirket duyurularını düzenli olarak takipçilerine aktaran bir borsa hesabının paylaştığı 11 ayrı hisse geri alım içeriğine Türkiye'den erişim engeli getirildi.

X platformuna iletilen kararda, erişim kısıtlamasının 5651 sayılı Kanun'un "gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kamu düzeni ve milli güvenlik" gerekçelerini içeren 8/A maddesi kapsamında Siber Güvenlik Başkanlığı ve ilgili yargı organları talebiyle uygulandığı bildirildi. Engellenen paylaşımlar arasında Akfen GYO, Tureks Turizm, Gedik Yatırım, Yayla Gıda, Atakey Patates ve Gürsel Turizm gibi şirketlerin geri alım miktarlarına dair veriler yer aldı.

"Ortada gizli bilgi Yok, resmî bildirimler neden engelleniyor?"

Erişim kısıtlamasına tepki gösteren platform yöneticileri, paylaştıkları içeriklerin bütünüyle devletin resmi kamusal bilgi platformuna dayandığını vurguladı:

"Paylaşımlarımız, Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) yayımlanan şirketlerin resmî açıklamalarından oluşuyor. Şirketlerin pay geri alım işlemlerini ve kamuoyuyla paylaşılan bilgileri yatırımcılara ulaştırmak amacıyla hazırladığımız gönderilerin 5651 sayılı Kanun kapsamında erişime engellenmesini üzüntüyle karşıladık. Ortada gizli bir bilgi, özel bir belge veya doğrulanmamış bir iddia yok. Kaynağı belli, herkesin erişimine açık resmî KAP bildirimleri var. Yatırımcıların bilgiye erişimini sağlayan paylaşımlar neden engelleniyor?"