EMEP Milletvekilleri Karaca ve Bayhan’dan HABAŞ katliamı için Meclis’e soru önergesi: 'Daha kaç işçinin ölmesi gerekiyor?'

Emek Partisi milletvekilleri Sevda Karaca ve İskender Bayhan, İzmir’in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım 2026 tarihinde meydana gelen ve en az 17 işçinin yaşamını yitirdiği patlama ile son dönemdeki iş cinayetlerini Meclis gündemine taşıdı. Verilen soru önergesinde, yaşananların münferit bir kaza veya teknik bir talihsizlik olmadığı, kâr hırsı, ağır üretim baskısı ve denetimsizlikten beslenen açık bir işçi katliamı olduğu belirtildi.

Üç haftada 19 işçi yaşamını yitirdi

HABAŞ'ta geçmiş yıllarda da ölümlü kazaların yaşandığı hatırlatılan önergede, son toplu katliamın hemen öncesinde 21 Ekim 2026'da taşeron işçi Hakan Doğan'ın ve 5 Kasım 2026'da 20 yaşındaki Eyüp Eğinli'nin hayatını kaybettiği belirtildi. Son üç haftada aynı işletmede 19 işçinin can vermesinin, işçi yaşamının sermayenin kâr hedefleri karşısında nasıl hiçe sayıldığını açıkça ortaya koyduğu vurgulandı. Şirketin kendi sürdürülebilirlik raporlarında dahi kayıp günlü iş kazalarının %56, taşeron işçilerindeki kazaların ise %118 arttığının görüldüğü ifade edildi.

İşçilerin anlatımlarına dayanarak, üretimin aksamaması için bakım ve revizyonların ertelendiği, döküm yollarının altyapı güçlendirilmeden artırıldığı ve işçilerin 16 saati bulan çalışma sürelerine maruz bırakıldığı aktarıldı. Ayrıca patlamanın ardından işçilerin güvenliği yerine fabrikanın olağan işleyişinin esas alındığı, işçilerin vardiyaya çağrılarak telefon kullanımının sınırlandırıldığı ve basına bilgi vermelerinin engellendiği ifade edildi.

Bakan Işıkhan'a soruldu

EMEP Milletvekilleri Sevda Karaca ve İskender Bayhan’ın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vdeedat Işıkhan’ın yanıtlaması istemiyle hazırladığı önergede yer alan sorular şu şekilde:

1. HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda 9 Kasım 2026 tarihinde meydana gelen patlamada yaşamını yitiren ve yaralanan işçilerin güncel sayısı, yaşları, kıdemleri ve doğrudan HABAŞ ile taşeron şirket çalışanı olarak dağılımı nedir? Yaşamını yitiren işçilerin ailelerinin ve yaralanan işçilerin tedavi, tazminat ve sosyal güvenlik haklarının eksiksiz karşılanması için hangi işlemler başlatılmıştır?

2. İzmir Valiliğinin vinç düşmesi ve doğal gaz hattının zarar görmesine ilişkin açıklamaları ile şirket yönetiminin planlı bakım beyanı arasındaki farklılıkların nedeni nedir? Patlamanın gerçekleştiği sırada çelikhanenin hangi bölümlerinde üretim sürdürülmüştür? Bakım ve revizyon çalışmalarının üretimin aksamaması ve kâr kaybı yaşanmaması amacıyla ertelendiği, gerekli güvenlik önlemleri alınmadan çalışma yaptırıldığı doğru mudur?

3. HABAŞ'ta 1999'dan bu yana yaşanan ölümlü patlamalar ve ağır iş kazalarının ardından Bakanlığınız hangi denetimleri yapmış, hangi yaptırımları uygulamıştır? Yalnızca son üç haftada 19 işçinin yaşamını yitirdiği bu işletmede, 21 Ekim'deki Hakan Doğan ve 5 Kasım'daki Eyüp Eğinli ölümlerinden sonra neden işin durdurulması kararı alınmamıştır? HABAŞ'ta bugüne kadar yapılan bütün denetimlerin ve tespit edilen ihlallerin kamuoyuna açıklanması sağlanacak mıdır?

4. HABAŞ'ın kendi raporlarında iş kazalarının yüzde 56, taşeron işçilerindeki kazaların yüzde 118 arttığı ve iş sağlığı ve güvenliği risklerinin QDMS sistemi üzerinden izlendiği görülmektedir. Bakanlığınız bu kayıtları ve işçilerin güvenlik uyarılarını incelemiş midir? Döküm yollarının güçlendirme yapılmadan genişletilmesi, eski ve onarılmış ekipmanların kullanılması ve bakım çalışmalarının ertelenmesi nedeniyle sorumluluğu bulunan şirket yöneticileri hakkında hangi işlemler başlatılmıştır?

5. 17 işçinin yaşamını yitirdiği patlamanın ardından gece ve sabah vardiyasındaki işçiler neden fabrikaya çağrılmıştır? İşçilere görev yerlerinden ayrılmamaları, telefon kullanmamaları ve basına bilgi vermemeleri yönünde talimatlar verilmiş midir? Hayati tehlikeler ortadan kaldırılmadan işçileri fabrikaya çağıran ve iletişim haklarını kısıtlayan yöneticiler hakkında soruşturma başlatılmış mıdır?

6. 6331 sayılı Kanun'un 25'inci maddesi uyarınca HABAŞ'ın hayati tehlike bulunan bölümlerinde işin durdurulması kararı alınmış mıdır? Alınmamışsa gerekçesi nedir? Tehlikeler giderilip bağımsız teknik inceleme tamamlanıncaya kadar üretimin durdurulması, bu süreçte işçilerin ücretlerinin ve bütün özlük haklarının eksiksiz ödenmesi için hangi önlemler alınacaktır?

7. Patlamanın nedenlerini ve sorumlularını belirlemek üzere işçilerin kendi seçtikleri temsilcilerin, sendikaların, TMMOB'ye bağlı meslek odalarının ve bağımsız uzmanların katılacağı bir inceleme heyeti oluşturulacak mıdır? Bu heyetin bütün bakım, denetim ve risk değerlendirme kayıtlarına erişmesi ve inceleme sonuçlarının kamuoyuna açıklanması sağlanacak mıdır?

8. HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran başta olmak üzere şirket yöneticilerinin ve iş güvenliğinden sorumlu kişilerin olası kast veya bilinçli taksir kapsamındaki sorumluluklarının araştırılması için suç duyurusunda bulunulmuş mudur? Önceki ölümlere rağmen gerekli denetimleri yapmayan, ihlallere göz yuman ve etkili yaptırım uygulamayan kamu görevlileri hakkında hangi idari ve adli işlemler başlatılmıştır?

9. HABAŞ'ın fabrika ve liman tesislerinde kaç taşeron şirket faaliyet göstermektedir, bu şirketlerde kaç işçi çalışmaktadır? İşçilerin 16 saate varan çalışma sürelerine zorlandığı, deneyimsiz işçilerin tehlikeli işlerde çalıştırıldığı ve sendikal örgütlenmenin baskı altına alındığı çalışma düzenine karşı hangi yaptırımlar uygulanmıştır? HABAŞ'ta taşeron çalıştırmaya son verilerek bütün işçilerin doğrudan, sürekli ve güvenceli istihdamını sağlayacak düzenlemeler yapılacak mıdır?

10. HABAŞ'ta iş sağlığı ve güvenliği kurullarındaki çalışan temsilcileri işçiler tarafından serbestçe seçilmekte midir? İşçilerin üretim süreçlerindeki tehlikeleri denetleme, gerekli önlemlerin alınmasını sağlama ve 6331 sayılı Kanun'un 13'üncü maddesindeki çalışmaktan kaçınma hakkını işten çıkarılma veya ücret kaybı korkusu olmadan kullanabilmeleri için Bakanlığınız hangi güvenceleri sağlayacaktır?

11. 2024 yılında 1,16 milyar TL tutarında vergi indirimi ve benzeri finansal teşviklerden yararlanan HABAŞ'a son beş yılda sağlanan SGK prim teşvikleri ve istihdam desteklerinin toplam tutarı nedir? İşçi ölümleri ve ağır iş güvenliği ihlalleri nedeniyle şirketin kamu desteklerinin kesilmesi, yeni yatırım ve kapasite artışı izinlerinin iş güvenliği koşulları sağlanıncaya kadar askıya alınması için ilgili bakanlıklarla ortak işlem başlatılacak mıdır?

12. HABAŞ'ın Şehitkemal'deki cüruf depolama tesisi başta olmak üzere Aliağa ve Horozgediği çevresindeki cüruf tesisleri, ağır metal ve kimyasal kirlilik nedeniyle işçilerin ve bölge halkının karşı karşıya kaldığı kanser, solunum yolu ve meslek hastalıkları hakkında Bakanlığınızın yürüttüğü araştırmalar nelerdir? İşçilerin ve bölge halkının uzun süreli sağlık takibinin sağlanması, bağımsız sağlık taramalarının yapılması ve bölgedeki yeni ÇED başvurularının birikimli sağlık riskleri bakımından yeniden değerlendirilmesi için ilgili bakanlıklarla ortak çalışma başlatılacak mıdır?

13. 7 Mayıs 2026 tarihinde sunduğumuz 10/4172 esas numaralı Meclis Araştırması Önergemizde Aliağa'daki işçilerin karşı karşıya olduğu ölümcül tehlikeler ortaya konulmasına rağmen Bakanlığınız neden etkili ve kapsamlı önlemler almamıştır? HABAŞ'ta yaşanan işçi katliamının ardından Aliağa'daki bütün demir-çelik, petrokimya, liman ve gemi söküm tesislerini kapsayan, işçilerin, sendikaların ve meslek örgütlerinin doğrudan katılacağı sürekli ve bağımsız bir denetim mekanizması oluşturulacak mıdır?