İSİG Meclisi Ekim ayı iş cinayetleri raporunu yayımladı: 193 işçi yaşamını yitirdi, çocuk ve ileri yaş ölümleri tırmanışta

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi'nin yayımladığı Ekim 2026 İş Cinayetleri Raporu’na göre, ekim ayında en az 193 işçi çalışırken hayatını kaybetti. Yılın ilk on ayındaki toplam can kaybı en az 1.930’a ulaşırken, raporun açıklandığı gün İzmir Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda meydana gelen patlamada can kaybı 17’ye yükseldi.  

HABAŞ Katliamı: "Fabrikalardaki Sömürü Sisteminin Soma’sı"

İzmir Aliağa’da kurulu HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda yaşanan patlamalar ve yangın nedeniyle 17 işçinin hayatını kaybettiği, 1’i ağır 12 işçinin ise yaralandığı hatırlatıldı. İSİG Meclisi, facianın arızi bir teknik kusur olarak geçiştirilemeyeceğini belirterek, "Bu katliam sonrası 'olayın nedenleri araştırılsın', 'etkin soruşturma yapılsın', 'sorumlular bulunsun' gibi ezber laflar edersek idare-i maslahatçılık yapmış oluruz. Bu katliam fabrikalardaki sömürü sisteminin Soma’sıdır" değerlendirmesinde bulundu.

İşletmedeki sömürü ve baskı rejiminin boyutuna dikkat çekilen raporda şu olgular öne çıkarıldı:

• İşletmede uzun yıllardır işçilerin günde 12 saatlik ağır vardiyalarla çalıştırıldığı ve bu sistemin denetimsizlikle teşvik edildiği kaydedildi.
• Katliamdan önceki son iki hafta içerisinde tesiste Hakan Doğan ve Eyüp Eğinli isimli iki işçinin daha iş cinayetlerinde yaşamını yitirmesine rağmen üretime ara verilmeden devam edildiği hatırlatıldı.
• Patlamanın sarsıntısının bölgede direnişte olan Smart Solar işçileri tarafından hissedilecek denli büyük olmasına ve 17 işçinin ölümüne karşın fabrikada çarkların durdurulmadığı vurgulandı.
• Olayın hemen öncesinde fabrika duvarına asılan "HABAŞ’ta iş cinayeti! Artık Yeter! Yaşamak İçin Örgütlenmeye Mücadeleye!" yazılı Ege İşçi Birliği pankartının idarece apar topar kaldırıldığı; patlama sonrası Aliağa Devlet Hastanesi önünde duruma tepki gösteren işçi temsilcilerinin ise Terörle Mücadele polislerince gözaltına alındığı aktarıldı.

Açıklamada, "Maden işçilerini toprak altında kömüre, metal işçilerini fabrikada eriyik metale dönüştüren kapitalist sistemdir sorunumuz. En azından bu düzenden karun kadar zengin olan patron yargılansın, bu düzenin devamlılığını sağlayan ilgili bakanlar, başta Çalışma Bakanı istifa etsin demek zorundayız. Hesap sormak için, yaşamak için örgütlenmek ve direnmek zorundayız" denilerek sorumluların olası kast hükümleri kapsamında yargılanması istendi.

14 yaş altında dört kat artış, emeklilikte ölümüne çalışma

Ekim ayı verileri, iş cinayetlerinin yaş gruplarına göre dağılımında derin bir yapısal yarılmaya işaret etti. Yaşı belirlenebilen 175 işçinin 68’ini, yani yaklaşık yüzde 39’unu çalışma çağının iki uç noktasındaki kırılgan gruplar olan 0-17 yaş arası çocuklar ile 50 yaş ve üzerindeki emekçiler oluşturdu. Ekim 2025 ile Ekim 2026 dönemleri karşılaştırıldığında, toplam iş cinayeti sayısı 169’dan 193’e çıkarak yüzde 14,2 oranında arttı.

Toplam çocuk işçi ölümleri Ekim 2025'teki 8 seviyesinden Ekim 2026'da 9'a yükselirken asıl kırılma yaş kademesinde yaşandı; 14 yaş ve altı çocuk ölümleri 1'den 4'e fırlayarak dört katına çıktı. 15-17 yaş grubunda 5 çocuk/genç işçi yaşamını yitirirken raporda, MESEM eliyle meşrulaştırılan çocuk sömürüsünün yanı sıra tarım ve inşaatlarda kayıtsız çalıştırılan göçmen çocukların ölümlerinin "inşaatta oyun oynuyordu", "babasını ziyarete gelmişti" denilerek gizlenmeye çalışıldığı vurgulandı.

50 yaş ve üzerindeki çalışanların ölümleri her iki yılda da toplam kayıpların yaklaşık üçte birini oluşturdu. Ekim 2025’te 50 yaş üstü 60 işçi hayatını kaybetmişken, Ekim 2026’da bu sayı 59 oldu. Özellikle 50-64 yaş grubundaki ölümlerin 46’dan 51’e yükselmesi; emekli aylıklarının açlık sınırının altında kalması nedeniyle milyonlarca yurttaşın ağır sanayi, tarım ve şantiye koşullarında çalışmaya mecbur bırakıldığını tescilledi. 65 yaş ve üzerinde ise 8 işçi çalışırken can verdi.

En yüksek sayısal artış, 61'den 74'e çıkan ölüm sayısıyla (%21,3 artış) 30-49 yaş arasındaki çekirdek iş gücünde yaşandı. 18-29 yaş grubunda 33 ölüm kaydedilirken, kimliği veya yaşı saptanamayan işçi sayısı 8'den 18'e fırlayarak yüzde 125 oranında arttı; bu artış denetimsiz göçmen emeğinin boyutunu gözler önüne serdi.

Yaşamını yitiren işçilerin yüzde 94 sendikasız

Ekim ayında en çok iş cinayeti 74 ölümle sanayi sektöründe gerçekleşirken, inşaatta 42, tarımda 40 ve hizmet sektöründe 37 işçi hayatını kaybetti. İşkollarına göre dağılımda; Tarım ve Orman’da 40 emekçi (19 işçi, 21 çiftçi), İnşaat ve Yol’da 38, Taşımacılıkta 23, Gemi/Tersane/Liman’da 17, Konaklama ve Eğlence’de 15, Madencilikte 12, Metalde 12 ve Belediye/Genel İşler’de 10 işçi yaşamını yitirdi. Taşımacılıkta uzun çalışma saatleri ve bakımsız araçların ölümleri tırmandırdığı belirtilirken, Karadeniz’deki savaş bölgesinde Türkiye merkezli şirketlerin işlettiği gemilerde çalışan 13 deniz işçisinin hayatını kaybettiği not düşüldü.

Ölümlerin temel nedenleri arasında ezilme ve göçükler (43 işçi), trafik ve servis kazaları (35 işçi) ile yüksekten düşmeler (30 işçi) ilk sıraları aldı. Aşırı ve yoğun çalışma temposuna bağlı kalp krizi ve beyin kanaması nedeniyle 20 emekçi yaşamını yitirirken; 16 işçi işyeri şiddeti, 9 işçi patlama ve yanma, 9 işçi ise elektrik çarpması sonucu öldü.

Hayatını kaybedenlerin 167’sini (%87) işçi ve memur statüsündeki ücretliler oluştururken, kendi nam ve hesabına çalışan çiftçi ve esnafların oranı yüzde 13’te (26 kişi) kaldı. Rapor tutulmaya başlanan ilk yıllarda yüzde 80’e yüzde 20 olan bu dengenin ücretliler aleyhine bozulduğu kaydedildi.

Yaşamını yitiren işçilerin en az 182’sinin (%94) sendika üyeliği bulunmazken, yalnızca 11 işçinin (%6) sendikalı olduğu belirlendi. Raporda ayrıca kayıt dışı tarım ve temizlik işlerinde can veren 15 kadın işçi ile 17’si Suriyeli olmak üzere en az 25 göçmen işçinin yaşamını yitirdiği belgelendi. 2026 yılının ilk on ayında aylara göre can kayıpları ise Ocak'ta 155, Şubat'ta 129, Mart'ta 151, Nisan'da 190, Mayıs'ta 214, Haziran'da 228, Temmuz'da 216, Ağustos'ta 227, Eylül'de 227 ve Ekim'de 193 olarak kayıtlara geçti.