268 milyarlık Tera fonu tersane işçisini nasıl vurdu?

Andaç Aydın Arıduru
Ali Doğan

Tuzla İçmeler’de Bir yanda ıslak tulumlarla kızağa nasıl çıkılacağı konuşuluyor, diğer yanda masalara serilen fon haberleri tartışılıyor. Her sessizlikte aynı soru yineleniyor: “Bu tufaya nasıl düştük?”

Gemak Tersanesinde montaj ustası olan bir işçi süreci özetliyor: “Biraz birikim olsun diye girdik. Memlekete ev yapma, bir de ufak araba alma hayalim vardı; uçtu gitti. Hayat pahalılığında başka türlü birikim yapmak imkansızdı. Tersanedeki arkadaşlar, ‘Arkasında devlet var, kârlı iş’ dediler. Kahvedekiler de ‘Üç ayda şu kadar kazandık, altın döviz bunun yanından geçemez’ diye anlatınca inandım. Elde avuçta ne varsa verdim. Çok param olsaydı onu da verirdim.”

1 milyonluk yasağın ‘dijital tık’ ile delinmesi

Montaj ustasının “Arkasında devlet var” güvencesiyle girdiği mekanizma, sermaye piyasalarının en riskli fon türüydü. SPK’nin Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği’nin (III-52.1) 25. maddesi uyarınca serbest fonlar, yalnızca en az 1 milyon TL varlığı bulunan ‘nitelikli yatırımcılara’ satılabiliyordu. Ancak TLY katılma payları Takasbank TEFAS üzerinden dağıtılırken bu varlık teyidi baypas edildi ve fon genel tasarruf sahibine pazarlandı.

SPK Denetleme Dairesi uzmanlarının 2025 başındaki incelemesiyle usulsüzlük belirlenince fon yeni pay ihraçlarına kapatıldı. Bu müdahaleyle 2024 sonunda 11 olan yatırımcı sayısı 2025 yılı ortasında 159 kişide kaldı. Ancak kapatma kararı uzun sürmedi. 2025’in son çeyreğinde ekranlara yerleştirilen ‘Nitelikli yatırımcı olduğumu beyan ederim’ dijital onay kutucuğuyla yasal bariyer aşıldı. Resmi ekstre teyidi aranmaksızın TEFAS alımları yeniden açılınca, asgari ücretli işçiler tek tıkla ‘milyoner yatırımcı’ gösterilerek içeri çekildi. Mudi sayısı bir yılda 159’dan 91 bin 173’e fırladı.

Tazminatını ve eşinin bileziklerini fona yatıran bir diğer tersane işçisi anlatıyor: “İki yıllık tazminatımı ve eşimin iki bileziğini bozdurup yatırdım. Çocuklar büyüyor, masraflar artıyor, bir derdimize derman olur dedik. Mahalledeki bakkal, ‘Dükksnı bu sayede büyüttüm’ dedi. Komşu oğlunun düğününü bu parayla yaptığını söyleyince eşimi ikna ettim. Günlerdir evde huzur kalmadı. ‘Ödenecek’ diyorlar ama garibana ne zaman sıra gelir? Çaresizlik tam olarak bu.”

180 milyarlık kurgu: Derinliği olmayan hisseler

İşçilerin tasarruflarıyla beslenen fon, 2021’deki 3 milyon liralık hacminden ağustos 2026’da 268 milyar 781 milyon TL’lik akıl almaz bir büyüklüğe tırmandırıldı. Fonun varlık yapısı da eş zamanlı olarak nitelik değiştirdi. 2021’de portföyünün yüzde 61.5’i Takasbank Para Piyasasında tutulan ve kalanı BIST 30 şirketlerine dağıtılan TLY, 2023 sonunda varlığının yüzde 92.1’ini tek başına kurucusu Tera Menkul Değerler hissesine bağladı.

2024 sonunda portföyün yüzde 88.8’i holding hisselerine tutulurken, ağustos 2026 zirvesinde 203.9 milyar TL’lik hisse stokunun yaklaşık 180 milyar lirası alıcısı bulunmayan 5 şirkette toplandı: Destek Faktoring, Özata Denizcilik, TEHOL, Peker GYO ve TRHOL. Fon ayrıca kendi kurduğu gayrimenkul fonuna (TPKGY) borsa dışında 38.9 milyar TL ters repo açarak kapalı devre bir finansman yarattı.

Bir başka işçi kandırılmışlık hissine isyan ediyor: “Bize fon demeyin, biz resmen dolandırıldık. Bankadaki arkadaşa sordum, ‘garantili’ dedi. Partinin ilçe teşkilatındaki esnaf tanıdık da ‘Hiç durma yatır’ dedi. Güvendim, yatırdım. Şimdi ne para var ne fon. ‘Ödeyeceğiz’ diyorlar ama vurgunu vuranların nerede olduğunu kimse söylemiyor. Zamanında ‘Kandırıldık, Allah affetsin’ diyorlardı; Allah affetse bile ben affetmiyorum, hakkımı helal etmiyorum!”

Zirvede 30 milyarlık kaçış, üzerine 1.8 milyarlık yönetim ücreti

31 Ağustos 2026’da 29 milyon 214 bin olan dolaşımdaki pay adedi, 4 Eylül 2026 tarihli raporda 26 milyon 78 bine düşürüldü. Yalnızca 4 gün içinde 3 milyon 135 bin pay, 9 bin 495 TL’lik tepe fiyattan fona iade edilerek yaklaşık 29.7 milyar TL vurgun ortaya çıkmadan hemen önce içeriden çıkarıldı.

Tera, kağıt üzerinde büyütülen portföy üzerinden 2025’te 481.7 milyon TL, 2026’nın ilk 8 ayında ise 1.8 milyar TL’yi aşan nakit yönetim ücretini tahsil edip kasasına koydu.

Bir işçi iktidarın sürekli ‘ödedik’ diyerek açıkladığı tasfiye sürecine dair şöyle diyor. “On arkadaş öğle molasında karar verdik. Kendi aramızda ayda bir yarım altınla gün yapıyorduk. Gruptan bir arkadaş, fabrikalardaki işçilerin fona girip ev araba aldığını söyledi. Altınları bozdurup mobil bankacılıktan fona yatırdık. Üç ay oldu; kış gelmeden topluca çekeriz derken sistem patladı. ‘Ödeyecekler’ diyorlar ama içimde zerre inanç kalmadı. Ne yapacağız bilmiyorum.”

(Evrensel)