EMEP İzmir İl Örgütü: HABAŞ'taki patlamanın sorumlusu kâr için işleyen ölüm düzenidir

Emek Partisi (EMEP) İzmir İl Örgütü, Aliağa'daki HABAŞ Demir Çelik fabrikasında meydana gelen patlama ve yangına ilişkin yazılı açıklama yaptı. Açıklamada, patlamada çok sayıda işçinin yaşamını yitirdiği, yaralandığı ya da göçük altında kaldığı belirtilerek yaşamını yitiren işçilerin ailelerine, çalışma arkadaşlarına ve işçi sınıfına başsağlığı, yaralı işçilere acil şifa dilekleri iletildi.

HABAŞ'ta üç hafta içinde üçüncü ölümlü olayın yaşandığına dikkat çekilen açıklamada, "21 Ekim'de Hakan Doğan merdivenden düşerek, 5 Kasım'da Eyüp Eğinli iş makinesinin patlayan lastiği nedeniyle yaşamını yitirmişti; ikisi de taşeron işçiydi. Bugünkü patlamadan önce de son on yılda HABAŞ'ın fabrikasında ve limanında en az yedi işçi iş cinayetlerinde hayatını kaybetmişti" denildi.

“HABAŞ'ta yaşananların ardındaki gerçek kâr hırsı”

Patlamanın nedeninin henüz açıklanmadığı belirtilen açıklamada, HABAŞ'taki iş cinayetlerinin arkasında yıllardır süren kâr hırsının bulunduğu savunuldu. HABAŞ'ın Türkiye'nin en zengin aileleri arasında gösterilen ve dünyanın en büyük çelik üreticileri listesinde 72'nci sıraya yükselen bir sermaye grubu olduğu ifade edilen açıklamada şu değerlendirmelere yer verildi:

"Her yıl yeni haddehane, yeni hat ve yeni tesis yatırımları açıklanırken fabrikadaki işçilerin canı bir masraf kalemi olarak görülüyor. İşçiler, üretim aksamasın diye bakım ve revizyonun ertelendiğini, arızaların yamayla geçiştirildiğini yıllardır anlatıyor. Yeni ocaklar ve döküm hatları eskimiş, tamir görmüş, yedeğe çıkmış malzemelerle kuruldu. Döküm yolu sayısı altıdan sekize çıkarıldı ama hiçbir güçlendirme yapılmadı. Ocaklarda sık yaşanan, çoğu zaman hurdadan kaynaklanan elektrot kırılmaları bilindiği halde önlem alınmadı. 2018'de beş işçiyi yaralayan patlama tam da kırılan elektrotlar çıkarılırken yaşandı. Üretim kapasitesi her yıl artarken iş güvenliği önlemleri yerinde sayıyor."

“Ölüm düzeninin öbür ayağı taşeron sistemidir”

Taşeron sisteminin işçi ölümlerindeki rolüne dikkat çekilen açıklamada, "Son on yılda HABAŞ'ta yaşamını yitiren yedi işçiden beşi taşeron işçisiydi. HABAŞ Limanı'nda çalışan işçilerin tamamı taşeron şirketlere bağlı" denildi.

Taşeron sisteminin işçileri düşük ücrete ve güvencesizliğe mahkûm ettiği, sorumluluğu şirketten şirkete dağıtarak ölümlerin hesabını belirsizleştirdiği belirtilen açıklamada, 2020 yılında 10 yılı aşkın kıdemi olan işçilerin işten çıkarıldığı, kalan işçilere zam almama ve sendikadan istifa etme dayatıldığı hatırlatıldı.

Açıklamada, fabrikaya sürekli yeni işçi girip çıktığı ve deneyimsiz işçilerin deneyimli muamelesi görerek en tehlikeli işlere sokulduğu ifade edildi.

“Bu düzeni ayakta tutan cezasızlıktır”

HABAŞ'ın yıllardır işçi ölümleriyle anılmasına rağmen caydırıcı bir yaptırımla karşılaşmadığı savunulan açıklamada, 2013 yılında dört ayrı kazanın yaşandığı ve bir işçinin hayatını kaybettiği fabrikayla ilgili Çalışma Bakanlığının, kazalardan beş ay önce denetim yapıldığını ve tüm eksiklerin giderildiğini savunduğu hatırlatıldı. Açıklamada, "O günden bu yana işçiler ölmeye devam etti. İktidar ise HABAŞ'ın yeni haddehane ve tesis projelerine onay vermeyi sürdürdü" denildi.

HABAŞ Limanı'nda denize düşerek yaşamını yitiren Raif Çatan'ın davasının altı yıldır sürdüğü belirtilen açıklamada, denize düşme riskinin HABAŞ'ın kendi tutanaklarında yer almasına rağmen sorumlulara verilen cezanın 2 yıl 6 ayda kaldığı ifade edildi.nKadir Özdemir dosyasında mahkemenin HABAŞ'ı yüzde 70 asli kusurlu bulduğu ancak işçi ölümlerinin durmadığı kaydedilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Bu dosyada kısa bir süre tutuklu kalan fabrika müdürü Haşim Ayten, işçi düşmanı uygulamaları ve işçi sağlığını hiçe sayan 'hadi hadi' çalışma dayatmasıyla yalnızca HABAŞ'ta değil, demir çelik fabrikalarında nam salmış bir yöneticidir. Ayten'in AKP'den Bornova'da aday gösterilmiş bir isim olması, HABAŞ'a neden dokunulmadığını da açıklıyor."

Yüz milyonlarca liralık yatırımlar yapan bir şirket için 471 bin liralık tazminat ve yıllarca ertelenen davaların işçinin canını ucuzlatan bir bedele dönüştüğü belirtilen açıklamada, AKP-MHP iktidarının iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini piyasaya açarak denetimi patronların insafına bıraktığı dile getirildi.

"HABAŞ patronu ve tüm sorumlular derhal yargılansın"

Açıklamada, "İhracat rakamlarıyla övülen demir çelik devlerine dokunulmuyor, yapılması gereken sıkı denetimler yapılmıyor" ifadeleri kullanıldı. Emek Partisi İzmir İl Örgütü, açıklamasında taleplerini şöyle sıraladı;

• Patlamanın nedeni, işçilerin ve meslek odalarının katılacağı bağımsız bir heyet tarafından araştırılsın ve sonuçlar kamuoyuyla paylaşılsın.
• HABAŞ patronu başta olmak üzere tüm yöneticileri ve tüm sorumlular derhal yargılansın.
• HABAŞ'ta bugüne kadar yapılan tüm denetimler ve sonuçları kamuoyuna açıklansın.
• Göçük altındaki işçilere ulaşmak için tüm imkânlar seferber edilsin. Yaralıların tedavisi ve ailelerin tüm hakları güvence altına alınsın.
• Fabrikadaki riskler giderilip bağımsız denetimden geçene kadar tehlikeli bölümlerde üretim, işçilerin ücretleri ödenerek durdurulsun.
• İş güvenliği koşulları sağlanana kadar HABAŞ'ın yeni yatırım ve kapasite artışı onayları askıya alınsın.
• Taşeron sistemi kaldırılsın, HABAŞ'ta ve limanda çalışan tüm işçiler kadroya alınsın.
• İş sağlığı ve güvenliği kurulları işçilerin kendi seçtiği temsilcilerden oluşsun. İşçilerin tehlikeli işte çalışmayı reddetme hakkı fiilen güvence altına alınsın.

EMEP İzmir İl Örgütü açıklamasını şu sözlerle tamamladı; “Aliağa'da işçilerin ölmediği bir çalışma hayatı, patronların ve iktidarın insafına bırakılarak kurulamaz. HABAŞ işçilerini, Aliağa'daki tüm fabrika, liman ve gemi söküm işçilerini, sendikaları, emek ve meslek örgütlerini bu ölüm düzenine karşı ortak mücadeleye çağırıyoruz. İşçilerin üretim sürecini denetleyebildiği, canın kârın önünde tutulduğu bir çalışma hayatı için örgütlenmeyi büyütmek, yaşamını yitiren kardeşimizin hesabını sormanın yoludur.”