2026, kayıtlara geçen en sıcak 4 yıldan biri olacak

WMO, 9-20 Kasım'da Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında "2026 Küresel İklim Durumu" başlıklı güncelleme raporunu paylaştı.

Olağanüstü küresel sıcaklıklar, eriyen buzullar ve yükselen deniz seviyeleriyle devam eden uzun süreli eğilimin 2026'da da sürdüğüne işaret edilen raporda, son 12 senenin, kayıtlara geçen en sıcak yıllar olduğu ve 2026'nın, en sıcak 4 yıldan biri olacağı vurgulandı.

Raporda "2026'nın ocak-eylül döneminde küresel ortalama yüzey sıcaklığı, sanayi öncesi ortalamanın yaklaşık 1,47 derece üzerindeydi. Ağustostan bu yana şiddetlenen ve aralık ayına kadar kayıtlara geçen en güçlü El Nino olması beklenen bu olayın, ısınmanın etkisiyle, söz konusu rakamın yıl sonuna kadar daha da artması öngörülüyor." ifadeleri kullanıldı.

"Aşırı hava olayları yaşamları ve geçim kaynaklarını etkiledi"

Dünya'nın enerji dengesizliğinin arttığı ve yerküre sisteminin giderek hızlanan oranda ısı depoladığına işaret edilen raporda, "Sera gazlarının benzeri görülmemiş miktarda ısıyı hapsetmesi ve güneşten gelen enerji ile dışarı yansıyan enerji arasındaki dengeyi bozması nedeniyle bu dengesizlik, izleme çalışmalarının başladığı günden bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Okyanuslar, bu fazla ısının yüzde 90'ını emiyor. 2026 ise okyanus sıcaklıklarının üst üste 10'uncu kez rekor kırdığı bir yıl olma yolunda ilerliyor." tespitine yer verildi.

Raporda, deniz seviyesinin kayıtlara geçen en yüksek düzeye ulaştığı, yüzey sıcaklıklarının da 2026 boyunca aylık bazda rekorlar kırdığı vurgulandı.

Buzullardaki uzun vadeli geri çekilmenin sürdüğüne işaret edilen raporda, 2025'teki yıllık buz kütlesi kaybının, yılın her saniyesinde 5 olimpik yüzme havuzunu dolduracak miktara eş değer olduğu belirtildi.

"Avrupa'daki sıcak hava dalgaları, ön tahminlere göre 30 binden fazla ölüme neden oldu"

Raporda, "Aşırı hava olayları, hayatları ve geçim kaynaklarını etkiledi, gıda güvenliğini zayıflattı, yoksulluğu derinleştirdi ve birçok bölgede yerinden edilmeye yol açtı. Avrupa'daki sıcak hava dalgaları, kuraklık ve orman yangınları, ön tahminlere göre 30 binden fazla ölüme neden oldu. Avrupa'da en az 8 ülkede ulusal sıcaklık rekorları kırıldı ve tarım, enerji ile ulaşım üzerinde büyük etkiler oluşturdu." ifadelerine yer verildi.

Çok tehlikeli iklim olaylarına karşı erken uyarı sistemlerine sahip olduğunu bildiren ülkelerin sayısının 2015'te 56 iken 2025'te 136'ya yükselmesi, raporda sevindirici gelişme olarak değerlendirildi.

Eylül 2026'ya kadarki verileri kapsayan raporun El Nino hava olayının en güncel etkilerini henüz yansıtmadığı vurgulandı.

"İklim rekorları birbiri ardına kırılıyor, insani maliyetler giderek artıyor"

Raporda görüşlerine yer verilen Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, iklim aşırılıklarının yaşandığı yeni bir çağın başladığına dikkati çekti.

Guterres, "Çok güçlü bir El Nino, insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle halihazırda aşırı ısınmış olan gezegenimizle çarpışıyor. İklim rekorları birbiri ardına kırılıyor, insani maliyetler giderek artıyor. Üstelik bu durumdan en az sorumlu olanlar, bedelini ilk ve en ağır şekilde ödüyorlar. Liderler, emisyonları daha hızlı azaltarak, fosil yakıtlardan adil geçişi hızlandırarak ve savunmasız ülkelerin ihtiyaç duyduğu finansman ve korumayı sağlayarak konuyu ciddiye almalı." uyarısında bulundu.

WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo da El Nino ve 2026'daki küresel iklim durumunun, "Beklenen sınırların çok ötesinde" değerlendirmesine yeni anlam kazandırdığını vurguladı.

"El Nino, gezegene yeni bir ısı eklemiyor, halihazırda ölçülmüş en yüksek sıcaklık seviyesine ulaşmış olan okyanuslardaki ısıyı açığa çıkarıyor." görüşünü paylaşan Saulo, açığa çıkmayı bekleyen çok daha fazla ısının bulunduğuna işaret etti.

Saulo, sıcak hava dalgaları, tropikal kasırgalar ve şiddetli yağışların, tarihsel verilerin öngördüğünden çok daha hızlı şekilde yoğunlaştığını vurguladı.

"Bu yıl yüz milyonlarca insan dayanılmaz derecede aşırı sıcaklara maruz kaldı." ifadesini kullanan Saulo, Nepal'de yaşanan felaket niteliğindeki buz ve kaya çöküşleri ile ani sellerin, ısınan yüksek dağlık bölgelerdeki kırılgan toplulukların karşı karşıya olduğu çok yönlü riskleri gözler önüne serdiği uyarısında bulundu.

(AA)