İnternette hakkımızdaki yanlış bilgiler tamamen silinebilir mi?

İnternette hakkımızda yayımlanan yanlış bilgiler, kişilik haklarını ihlal eden içerikler veya artık güncelliğini yitirmiş kişisel veriler uzun yıllar erişilebilir kalabiliyor. Bir internet sitesinde yayımlanan haberin kaldırılması, arama motorlarından çıkarılması ve başka platformlardaki kopyalarının silinmesi ise birbirinden farklı işlemler.

Bu nedenle internetteki bir bilginin tamamen ortadan kaldırılması her durumda mümkün olmayabiliyor. Ancak platformların içerik kaldırma mekanizmaları ve hukuki başvuru yolları kullanılarak içeriğin yayılımını sınırlandırmak mümkün.

İçeriğin silinmesi ile arama sonuçlarından kaldırılması aynı şey değil

İnternetteki bir bilginin ortadan kaldırılması için öncelikle iki farklı işlem arasındaki ayrımı bilmek gerekiyor.

Bir internet sitesinde yayımlanan haberin veya paylaşımın kaynaktan silinmesi, içeriğin ilgili sayfada artık yayımlanmaması anlamına geliyor. Arama motorlarından kaldırılması ise içeriğin internet sitesinde durmasına rağmen kişinin adı ve soyadıyla yapılan aramalarda sonuç olarak gösterilmemesi demek.

Dolayısıyla Google gibi bir arama motorundan kaldırılan içerik, doğrudan internetten silinmiş olmuyor.

Google da arama sonuçlarının internet üzerindeki herkese açık içerikleri yansıttığını ve arama motorunun kaynak internet sitesindeki içeriği kendiliğinden silemeyeceğini belirtiyor. Kaynaktaki içeriğin kaldırılması için öncelikle yayıncıyla iletişime geçilmesi gerekiyor.

Yanlış bilgi yayımlandığında hangi yollar izlenebilir?

Hakkında gerçeğe aykırı bilgi yayımlanan kişiler öncelikle içeriğin bulunduğu internet sitesine veya sosyal medya platformuna başvurabiliyor.

Başvuruda içeriğin hangi bölümünün yanlış olduğu, hangi gerekçeyle kişilik haklarını ihlal ettiği ve talep edilen düzeltme ya da kaldırma işlemi açıkça belirtilmeli.

Başvurunun sonuç vermemesi durumunda hukuki yollara başvurulabiliyor. Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve 25'inci maddeleri, kişilik hakkına hukuka aykırı saldırıya uğrayan kişiye hâkimden korunma isteme hakkı tanıyor.

Bu kapsamda saldırının önlenmesi, devam eden saldırıya son verilmesi veya sona ermiş olsa bile etkilerinin sürmesi durumunda hukuka aykırılığın tespiti talep edilebiliyor. Düzeltme, kararın yayımlanması ve maddi-manevi tazminat istemleri de gündeme gelebiliyor.

Burada önemli bir hukuki ayrıntı bulunuyor: 5651 sayılı İnternet Kanunu'nun kişilik haklarının ihlaline ilişkin 9'uncu maddesi, Anayasa Mahkemesinin iptal kararıyla 10 Ekim 2024'te yürürlükten kalktı. Bu nedenle internette hâlâ karşılaşılan, kişilik hakkı ihlali iddiasıyla doğrudan bu madde kapsamında sulh ceza hâkimliğine başvurulabileceği yönündeki eski bilgiler güncel hukuki durumu yansıtmıyor.

Özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiği durumlarda ise 5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesi kapsamında başvuru yolu bulunuyor. Kişisel fotoğraf, video veya özel yaşam alanına ilişkin bilgilerin izinsiz yayımlanması gibi durumlarda bu düzenleme gündeme gelebiliyor.

Unutulma hakkı nedir, kimler yararlanabilir?

İnternetteki her bilginin sonsuza kadar erişilebilir olması gerektiği düşüncesine karşı geliştirilen unutulma hakkı, kişilerin geçmişte yayımlanan ve artık güncelliğini veya kamu yararını yitirmiş bazı bilgilerin arama sonuçlarında görünmemesini talep edebilmesini sağlıyor.

Anayasa Mahkemesi, 3 Mart 2016 tarihli N.B.B. kararında unutulma hakkını ele aldı. Mahkeme, geçmişte yayımlanmış bir haberin aradan uzun süre geçmesine rağmen kişinin adıyla kolaylıkla bulunabilmesinin şeref ve itibar hakkını zedeleyebileceğine dikkat çekti.

Kararda, haberin tamamen silinmesi yerine kişisel verilerin kaldırılması veya erişimin sınırlandırılması gibi yöntemlerin de değerlendirilebileceği belirtildi.

Ancak unutulma hakkı, geçmişte yayımlanan bütün haberlerin silinmesini sağlayan sınırsız bir hak değil. Anayasa Mahkemesine göre haberin güncelliği, kamu yararı, kişinin kamusal veya tanınmış bir figür olup olmadığı, içeriğin tarihsel değer taşıyıp taşımadığı ve haberin niteliği gibi unsurlar birlikte değerlendirilmeli.

Bu nedenle geçmişte yaşanan bir olayla ilgili doğru ve kamu yararı taşıyan bir haberin kaldırılması talebi ile gerçeğe aykırı bir bilginin yayından çıkarılması talebi aynı şekilde ele alınmıyor.

Google'dan hakkımızdaki sonuçlar nasıl kaldırılabilir?

Kişiler, ad ve soyadlarıyla yapılan aramalarda çıkan bazı sonuçların Google dizininden çıkarılmasını talep edebiliyor. Bunun için Google'ın unutulma hakkına ilişkin başvuru formu kullanılabiliyor.

Başvuruda kaldırılması istenen bağlantıların adresleri, hangi arama terimleriyle görüntülendikleri ve neden sonuçlardan çıkarılmaları gerektiği açıklanmalı.

Google, talebi değerlendirirken kişinin mahremiyet ve veri koruma haklarıyla kamuoyunun bilgiye erişme hakkı arasında denge kuruyor.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu da 23 Haziran 2020 tarihli ve 2020/481 sayılı kararıyla arama motorlarından sonuçların çıkarılmasına ilişkin bir değerlendirme çerçevesi belirledi.

Buna göre kişilerin öncelikle ilgili arama motoruna başvurması gerekiyor. Talebin reddedilmesi veya yanıtsız bırakılması hâlinde Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet yoluna gidilebiliyor. Doğrudan yargı yoluna başvurmak da mümkün.

Değerlendirmede bilginin doğru olup olmadığı, güncelliğini koruyup korumadığı, kişinin çalışma hayatıyla ilişkisi, özel nitelikli kişisel veri içerip içermediği, kişinin kamusal yaşamda üstlendiği rol ve bilginin kamu yararı taşıyıp taşımadığı gibi ölçütler dikkate alınıyor.

Silinen bilgiler yeniden ortaya çıkabilir mi?

Bir içeriğin yayımlandığı internet sitesinden kaldırılması, aynı bilginin başka internet sitelerinde, sosyal medya hesaplarında veya arşivlerde bulunmadığı anlamına gelmiyor.

İçerik başka siteler tarafından kopyalanmış, ekran görüntüsü alınmış veya farklı platformlarda yeniden paylaşılmış olabilir. Bu nedenle tek bir başvuruyla internetteki bütün kopyaların ortadan kaldırılmasını sağlamak her zaman mümkün değil.

Kaynak içerik kaldırıldıktan sonra arama motorlarının önbellek ve arama sonuçlarını güncellemesi de zaman alabiliyor. Google, kaynak sayfa değiştiği hâlde arama sonuçlarında eski bir açıklama görünmeye devam ediyorsa güncel olmayan içeriğin yenilenmesini istemek için ayrı araçlar sunuyor.

İnternetteki yanlış bilgiler tamamen silinebilir mi?

Bir içeriğin tamamen ortadan kaldırılması; yayımlandığı platforma, kopyalarının sayısına, içeriğin niteliğine ve hukuki başvuruların sonucuna bağlı.

Kaynak yayının kaldırılması, arama motorlarından çıkarılması ve başka platformlardaki kopyaların temizlenmesi ayrı ayrı takip edilmesi gereken süreçler.

Öte yandan ifade ve basın özgürlüğü ile kişilerin şeref, itibar ve özel hayatlarının korunması arasında denge kurulması gerekiyor. Kamu yararı taşıyan, doğru ve güncelliğini koruyan haberlerin yalnızca ilgili kişinin istemesi nedeniyle kaldırılması her zaman mümkün değil.

İnternetteki yanlış bilgilerin tamamen silinmesi garanti edilemese de doğru hukuki ve teknik adımlarla içeriğin yayından kaldırılması, arama sonuçlarında görünürlüğünün azaltılması ve kişilik haklarına yönelik ihlalin giderilmesi mümkün olabiliyor.