Kervanpınar’daki Zenkar-2 GES projesinin ‘ÇED olumlu’ kararı durduruldu

Diyarbakır’ın Sur ilçesine bağlı Kervanpınar Mahallesi’nde yurttaşların günlerdir nöbet tutarak izin vermediği “Zenkar-2 Güneş Enerji Santrali ve Enerji Depolama Tesisi” projesine karşı sürdürülen hukuk mücadelesinde önemli bir gelişme yaşandı. Ekoloji Derneği, Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu ve mahalle sakinleri tarafından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına karşı açılan davada Diyarbakır 1’inci İdare Mahkemesi yürütmeyi durdurma kararı verdi.

Mahkeme, dava kapsamında hazırlanan bilirkişi raporunu hükme esas alarak idarenin “ÇED Olumlu” kararında hukuka uyarlık bulunmadığını kaydetti.

Arkeolojik sit alanı görmezden gelindi

Kararda, Kervanpınar Mahallesi’ndeki 118 ada 63, 70 ve 72 parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanın, Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 20 Ocak 2026 tarihli kararıyla “Girab Bajar Yerleşim Yeri” adıyla 1’inci derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edildiği hatırlatıldı. Buna rağmen hazırlanan ÇED raporunun arkeolojik değerlendirme açısından yetersiz kaldığı belirtildi.

“Erozyon riski açığa çıkar, mera alanları daralır, verim azalır”

Mahkeme kararında, projenin çevreye ve tarım arazilerine vereceği zararlar şu tespitlerle sıralandı:

• Alan doğrudan heyelan bölgesinde yer almasa da yerleşim yerlerine yakınlığı ve yamaç eğimi nedeniyle kazı çalışmaları sırasında ortaya çıkacak hafriyat toprağının (pasa) kontrolsüzce bırakılmasının ciddi bir erozyon riski doğuracağı, alt kısımdaki tarım arazilerini ve yerleşimleri tehdit edeceği vurgulandı. ÇED raporunda bu riske dair hiçbir tedbir öngörülmediği ifade edildi.

• Projenin işletme aşamasında 804 bin 500 metrekarelik mera arazisinin 313 bin 60 metrekarelik kısmının kalıcı olarak kullanılacağı, bunun mera alanını daraltacağı kaydedildi. Hayvan sayısının azalmaması nedeniyle diğer meralarda aşırı otlatma riski doğacağı, bunun da bitki örtüsünde azalmaya, yem açığına ve mera verimliliğinde düşüşe yol açacağı; ÇED raporunda otlatma kapasitesine dair yeterli önlemin yer almadığı aktarıldı.

“Sağlıklı çevrede yaşama hakkı ihlal edilebilir”

Projenin biyolojik çeşitlilik üzerindeki olumsuzlukları giderme konusunda sunulan tedbirlerinin yetersiz kaldığını vurgulayan mahkeme, kararın uygulanması halinde ekosistem dengesinin bozulacağını belirtti. Kararda, Anayasa ile güvence altına alınan “sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı”nın ihlal edilebileceği ve telafisi güç zararların doğabileceği ifade edilerek dava sonuna kadar yürütmenin durdurulmasına oy birliğiyle karar verildi.

Köylüler 2 projeye karşı da direniyor

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), projelerin lisansını Zenkar Nakliye İnşaat Temizlik Güvenlik Tarım ve Petrol Ürünleri Limited Şirketine verdi.

6 Ekim 2026 tarihinde yayımlanan karara göre Zenkar 1 için 10 Eylül, Zenkar 2 için 24 Eylül tarihlerinde 49’ar yıllık elektrik üretim lisansı düzenlendi.

Zenkar 1 için yaklaşık 227 dönüm, Zenkar 2 için ise 313 dönümlük bir güneş paneli sahası öngörülüyor.

Proje sahasının köylülerin ortak otlak/mera alanı olarak kullandığı arazilerde yer alması ve bitişiğindeki bölgenin tarihî “Ğırap Bajar Yerleşim Ören Yeri” dolayısıyla 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilmesi köylülerin ve yerel kurumların tepkisine yol açtı.