Felaketi izliyoruz, gülüp geçiyoruz: Digger’ın hikayesi

Alejandro G. Inarritu, Birdman’den on iki yıl sonra yine bir tiyatro filmiyle karşımızda. Yönetmen, bu kez bir oyuncunun kişisel çıkmazlarından modern dünyanın çıkmazlarına açılmış.

Tom Cruise'un canlandırdığı Digger Rockwell, paranın ve gücün sınır tanımadığı bir petrol milyarderi. Devlet başkanlarıyla doğrudan görüşüyor, doğayı tahrip eden projelere imza atıyor, ölen işçileri şirket bilançosundaki rakamlardan ibaret görüyor. Gösterişli malikanesinden abartılı davranışlarına kadar her şeyiyle neredeyse bir karikatürü andırıyor.

Filmin başlangıcında bu abartı biraz rahatsız edici. Mekanlar yapay, karakterler fazlasıyla gülünç, yaşananlar gerçek dışı görünüyor. Ancak bunun yönetmenin tercihi olduğu ilerleyen dakikalarda anlaşılıyor. Inarritu aslında bize bir tiyatro oyunu kuruyor. Dünyayı sarsan büyük bir felaketin üzerinden 25 yıl geçmiş ve bir tiyatro topluluğu, felaketin nasıl yaşandığını ve sorumlularını Digger Rockwell’i merkeze koyarak sahneye taşıyor.

Gerçek, karikatürden daha tuhaf

Provalar sırasında Digger'ı canlandıran oyuncu, karakterin bu kadar abartılı gösterilmesine itiraz ediyor. Tam o sırada oyunun finansörünün, gerçek Digger Rockwell'in yeğeni olduğu ortaya çıkıyor ve yeğen, anlatılanların hepsinin gerçekten yaşanmış olduğunu söyleyerek, bizi ve aslında yönetmeni de filmin en önemli sorularından biri ile karşı karşıya bırakıyor: Gerçek hayat zaten bir karikatüre dönüşmüşse, onunla nasıl alay edebilirsiniz?

Ortaya görkemli, unutulmaz bir gösteri çıksın isteyen yeğen, amcasının gülünç gösterilmesinden rahatsız değil. Böylece paranın gücünü eleştiren bir eser bile, o gücün finanse ettiği bir gösteriye dönüşüyor.

Bu çelişki, başrol oyuncusunun özel hayatında da karşımıza çıkıyor. Oyuncunun kızı bir havalimanında mahsur kalıyor. Sorunu çözen kişi ise yine zengin yeğen oluyor. Böylece oyuncu, sahnede eleştirdiği düzenin temsilcisine borçlanıyor.

Her şeyi biliyoruz, peki ne değişiyor?

Gala gecesi geldiğinde seyirciler Digger'ın açgözlülüğünü, duyarsızlığını ve dünyayı felakete sürükleyen kararlarını kahkahalarla izliyor. Gösteri büyük alkış alıyor ama Digger'ın asıl meselesi de burada ortaya çıkıyor. Film, yalnızca dünyayı felakete sürükleyen zenginleri değil, bütün bunları görüp hayatına kaldığı yerden devam eden insanları hedef alıyor.

Bugün; örneğin iklim krizinin nedenlerini, büyük şirketlerin çevreye verdiği zararları ve siyasi gücün nasıl kullanıldığını haberlerde okuyor, hakkında belgeseller izliyor, olup bitene sosyal medyada tepki gösteriyoruz. Ve sonra, gündelik hayatımıza dönüyoruz. Bu durumu belki onlarca başka örnekle yinelemek mümkün. Günün sonunda; bir kötülüğün farkında olmak, ona karşı bir şey yaptığımız anlamına gelmiyor. Iñárritu'nun filmi de bu çelişkinin dışında değil. Yaklaşık 150 milyon dolarlık bütçesi ve Hollywood'un en büyük yıldızlarından biriyle, eleştirdiği ekonomik düzenin tam ortasında duruyor. Ancak film bu durumu gizlemek yerine, kendisini de kendi yaptığı eleştirisinin bir parçası haline getiriyor.

Filmin finalinde tiyatronun kapıları açılıyor. Seyirciler, az önce kahkahalarla izledikleri felaketin yarattığı karanlık, kirli ve baskıcı dünyaya geri dönüyor. İçeride her şeyi görmüş, anlamış ve alkışlamışlardı. Dışarıda ise hiçbir şey değişmiyor.

Sahnedeki Digger marifetiyle ona gülüp geçen salonu hedef alan Inarritu’nun yeni filminin gişe performansı da hikayedekine benzer bir hava yakalıyor. Toplam 150 milyon dolar bütçeyle çekilen film, 22 Eylül’de sinemalarda gösterime girmeye başladı ve 16 Ekim’e kadar 39 milyon dolar gişe yaparak hayal kırıklığı yaratıyor.

Filmin en rahatsız edici sorusu ise havada asılı duruyor: Dünyanın nasıl bu hale geldiğini biliyoruz. Peki, bunu bilmekle ne yapıyoruz?