Kasım da mücadele ayı olacak: Fransa’da öğrenciler yeni blokajlara, işçiler greve hazırlanıyor

Strasbourg - Fransa’da hayat pahalılığına, eğitimdeki gerilemeye ve hükümetin baskıcı politikalarına karşı süren protesto dalgasının üçüncü büyük eylemi 31 Ekim’de ülke genelinde yapıldı. 24 Ekim’e göre katılım biraz düşük olsa da eylemcilerin ve örgütlerin kararlılığı kendini korudu. Gözler şimdi 2, 3 ve 5 Kasım’da. Bu tarihlerde USL ve “Union étudiant” gibi üniversite ve lise örgütleri, okul ve kampüsleri bloke etme çağrısı yaptı. Eylemler pazartesi başladı.

Ülke genelinde 150 kortej, bastırılmaya çalışılan bir öfke

31 Ekim’de Fransa genelinde gençler ve emekçiler 150 kortejde yürüdü. Paris’ten Lille’e, Carcassonne’dan Lorient’e kadar birçok kentte kitleler hayat pahalılığına, kamu hizmetlerinin çökertilmesine ve polis şiddetine karşı sokaktaydı. Paris’te polis, valiliğinin Bastille-Nation güzergahını yasaklaması ve Danıştay’ın bu yasağı onaması üzerine yürüyüşü başka bir rotaya kaydırdı. Bordeaux, Lyon, Grenoble ve Montpellier gibi kentlerde de merkez yasakları uygulandı. Rennes ve Orléans’ta ise valiliklerle anlaşma sağlanamadığı için gösteriler tamamen yasaklandı. Buna rağmen gençler ve emekçiler, yasaklara ve baskıya boyun eğmedi. 31 Ekim’de “Cadılar Bayramı” kostümleri giyen çok sayıda kişi, yüz kapatmanın 150 avro cezaya tabi tutulmasına rağmen sokaktaydı. “Tüm demokratik haklarımız elimizden alınsa da gülmek hâlâ bizim hakkımız” diyen eylemciler, baskıcı politikalara karşı mizahı da bir direniş aracı olarak kullandı.

Trappes saldırısı, liseli talepleri ve Sarı Yeleklerin ekonomik talepleri

Eylemlerin arka planında Trappes ve La Verrière’de 23 Ekim’de gerçekleşen ırkçı terör saldırısı önemli bir yer tuttu. Kevin Tessier adındaki 39 yaşındaki saldırgan, otomobilinden çevreye hafif makineli tüfekle rastgele ateş açmış, 26 yaşında bir genç hayatını kaybederken, aralarında yüzme havuzuna gitmekte olan 12 yaşında bir kız çocuğunun da bulunduğu en az 5 kişi yaralanmıştı. Saldırının ardından ülke genelinde onlarca yerde anma etkinlikleri düzenlendi ve ırkçılığa karşı tepki büyüdü. Bu durum, gösterilerde ırkçılığa karşı talebin daha fazla dile getirilmesine yol açtı. Liselilerin eğitim taleplerinin ardından Sarı Yelekliler’in ekonomik talepleri de eylemlere eklendi. Böylece hükümetin antidemokratik yöntemlerle eylemleri bastırma politikasına karşı, demokratik haklar için yürüyüşe çıkma talebiyle birlikte ırkçılığa karşı yürüyüş talepleri de doğdu.

3-5 Kasım: Üniversitelerde de blokaj hazırlığı

31 Ekim eylemlerinin en önemli sonuçlarından biri 2, 3 ve 5 Kasım’a dönük hazırlıkların güçlenmesi oldu. Üniversite öğrencileri, bu tarihlerde üniversiteleri bloke etmeye hazırlanıyor. Ancak birçok üniversitede idare, blokajları kırmak için uzaktan eğitim düzenliyor. Buna rağmen öğrenci örgütleri, 5 Kasım’da ilan edilen genel grev ve gösterilerle üniversite blokajlarını birleştirmeyi hedefliyor. Gençlik örgütleri, liselilerin ve üniversitelilerin taleplerinin işçilerin ekonomik ve halkın demokratik talepleriyle buluşması gerektiğini vurguluyor.

Genel grev çağrısı ve sendikaların farklı tutumları

Genel Emek Konfederasyonu (CGT), uzlaşmacı çizgideki Fransız Demokratik Emek Konfederasyonu (CFDT), İşçi Gücü (FO), Ulusal Özerk Sendikalar Birliği (UNSA) ve Birleşik Sendikalar Federasyonu’nun (FSU) da aralarında bulunduğu Sendikalararası Kurul, 5 Kasım’ı “büyük grev ve meslekler arası gösteri günü” olarak ilan etmişti.

Ancak bu çağrı, sendikalar arasında farklı yorumlanıyor. CGT Genel Sekreteri Sophie Binet, “5 Kasım’da ve sonrasında grevi genelleştirme” çağrısı yaparken, CFDT ve FO gibi sendikaların daha temkinli bir tutum sergilediği ve eylemleri “gösteri” düzeyinde tutmaya çalıştığı belirtiliyor.

CGT’de tonun sertleşmesine rağmen ancak örgütün tüm araçlarını grevin hizmetine sunacağı bir hazırlık ise görünmüyor. Bazı federasyonlar kendi sektörel tarihlerine ağırlık veriyor. Örneğin liman işçileri 30 Ekim’de güçlerini gösterdi ama henüz 5 Kasım çağrısı yapmadı. Ulaştırma federasyonu kasım sonundaki eylem haftası için güç tutuyor.

CFDT’nin temkinli tutumu, sendikal bürokrasinin ağırlık merkezinin “sosyal diyalog”da olmasından kaynaklanıyor. Genel Sekreter Marylise Léon’un 21 Ekim’de Başbakanlıktan çıkışta 7 dakika boyunca “grev” kelimesini kullanmaması ve 5 Kasım için yalnızca “eylem” çağrısı yapması bunun göstergesi. CFDT, FO ve CFE-CGC sendikalarına bağlı işyeri şubeleri her işletmede grev çağrısı yapmamaları sendikacılar arasında konuşuluyor.

Bu durum, 5 Kasım’ın rutin bir gösteri günü olarak mı kalacağı, yoksa genel greve dönüşüp dönüşmeyeceği sorusunu gündeme getiriyor.

Macron ‘sandık’ mesajı veriyor

Hükümet, gösterileri engellemek için sert önlemlere başvurdu. Geniş güvenlik alanı oluşması ve yürüyüşün merkezden uzaklaşma girişimi, Bordeaux, Lyon, Grenoble ve Montpellier gibi şehirlerde de uygulandı. Daha da çarpıcı olanı, hükümetin “terörle mücadele” yasalarını göstericilere karşı kullanması oldu. Mediapart’ın haberine göre, İçişleri Bakanlığı, eylemlerde gözaltına alınan ancak herhangi bir sabıkası olmayanlar hakkında bile “idari kontrol ve gözetim tedbirleri” (MICAS) kapsamında ev hapsi kararları aldı. Bu uygulama, 24 Ekim’de test edildikten sonra 31 Ekim’de yaygınlaştırıldı.

Ancak Macron’un ve iktidarın caydırıcı girişimleri tutmuyor. Baskı ve yasaklar sindirmek bir yana öfkeyi daha da derinleştiriyor. İktidarın bu başarısızlığı, hükümeti ve Macron’u korkutuyor.

Macron, bir yandan hükümete kısa vadeli yanıtlar hazırlama görevi verirken, diğer yandan toplumsal muhalefetin asıl adresini cumhurbaşkanlığı seçimi olarak gösteriyor. Böylece grev, gösteri ve üniversite blokajlarıyla gündeme gelen taleplerin sokak yerine seçim tartışması içinde ele alınması isteniyor.